Հովհաննես Գրիգորյան. Գիշերահավասար



Հովհաննես Գրիգորյան
(1945թ. - 2013թ.)

Գիշերահավասար
(բանաստեղծությունների ընտրանի)

<<Եգեա>> հրատարակչատուն
Երևան, 2005թ.

Üàð  îàÔÆò

ÌÝí»É »Ù ³é³íáïÛ³Ý ßáõï,
¶ÛáõÙñí³ ÙÇ ³Õù³ïÇÏ ³é³íáï:
ÆÝÓ Ñ»ï ÍÝí³Í ùáõÛñë ٳѳó»É ¿ ÙÇ ù³ÝÇ Å³Ù Ñ»ïá,
»ñµ û·áëïáëÇ ³ñ¨Á í³Õáõó ³ñ¹»Ý ¹áõñë ¿ñ »Ï»É
¨ ³Ýï³ñµ»ñ ݳÛáõÙ ¿ñ Ù»ñ ÙáÉáñí³Í ÁÝï³ÝÇùÇÝ,
áñÁ Ù»Ï ËݹáõÙ ¨ Ù»Ï É³ÉÇë ¿ñ ëñï³Ï»Õ»ù:
ÐÇÙ³ Ù»ñ ï³ÝÁ áã áù ãÇ ÑÇßáõÙ Ýñ³Ý,
ùñáçë, áñÇÝ Ç՜Ýã ¿ÇÝ ï»ë»É, Áݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ ù³ÝÇ Å³Ù`
»ïå³ï»ñ³½ÙÛ³Ý ÙÇ ÏÇë³ù³Õó ³é³íáï…
…ØdzÛÝ »ë ã»Ù ϳñáÕ³ÝáõÙ Ýñ³Ý Ùáé³Ý³É, ¨ »ñµ»ÙÝ
í³Õ ³é³íáïÛ³Ý ³ñÃݳÝáõÙ »Ù ëñïÇë ó³íÇó,
¨ óó ³ãù»ñáí ÙÃáõÃÛ³Ý Ù»ç å³éϳÍ
ûñ ³é ûñ í»ñÑÇßáõÙ »Ù ³ÛÝ ÇÝÝ ³ÙÇëÝ»ñÁ,
áñ ÙdzëÇÝ ³åñ»É »Ýù
Ù»ñ ÏÛ³ÝùÇ É³í³·áõÛÝ ßñç³ÝáõÙ…
Երգեր Առանց Երաժշտության
                           1960 - 1975

вÚðºðÆ ÐàÔ

ºë ³Ûë »ñ·Á »ñ·áõÙ »Ù ϳݷݳÍ,
áñáíÑ»ï¨ ¹áõ ݳ »ë,
áõ٠˳ճÕáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ ½áÑíáõÙ »Ý ³é³Ýó ϳëϳͻÉáõ,
áñáíÑ»ï¨ ¹áõ ݳ »ë.
áõ٠ѳٳñ ÏéíÇ »Ý »ÉÝáõÙ ³é³Ýó Ññ³Ù³ÝÇ,
áñÇÝ ³ëáõÙ »Ý` ÙdzÏ, ϳñáïáõÙ »Ý Ñ»éíÇó,
¨  ϳñáïÇó ³ñï³ëíáõÙ »Ý ûï³ñ ëñ׳ñ³ÝÝ»ñáõÙ
¨  ã·Çï»ë û áõñ ÉáÕ³óáÕ Ý³í»ñÇ íñ³:
ºë ³Ûë »ñ·Á »ñ·áõÙ »Ù ëϽµÇó,
áñáíÑ»ï¨ ¹áõ ݳ »ë, áñÇÝ ÏáñóÝ»Éáõó Ñ»ïá
¿É áãÇÝã ã»Ýù áõݻݳ ÏáñóÝ»Éáõ,
áñáíÑ»ï¨ ³é³Ýó ù»½ ³ÝÓñ¨Á çáõñ ¿ ëáíáñ³Ï³Ý,
É»éÝ»ñÁ` ù³ñ»ñÇ Ïáõï³ÏáõÙ,
ë»ñÁ` ßù»ÕáõÃÛáõÝ ³í»Éáñ¹
¨ áñ¹Ç ÍÝ»ÉÁ` ѳÝó³·áñÍáõÃÛáõÝ:
ºë ³Ûë »ñ·Á »ñ·áõÙ »Ù ·É˳µ³ó,
áñáíÑ»ï¨ ¹áõ ݳ »ë,
áõÙ Ó»éùÁ å»ïù ¿ ÇçÝÇ Ù»ñ ·ÉËÇÝ ûñÑÝáõÃÛ³Ý ÝÙ³Ý,
»ñµ Ù»Ýù ׳ݳå³ñÑ »Ýù ÁÝÏÝáõÙ,
»ñµ Ù»Ýù ëÏëáõÙ »Ýù ûñÁ,
»ñµ Ù»Ýù ÍÝáõݹ »Ýù ï³ÉÇë ïáÕÇÝ áõ ÙïùÇÝ…

ՆԱՄԱԿԸ, ՈՐԸ ՔԵԶ ԵՐԲԵՔ ՉԻ ՀԱՍՆԵԼՈՒ

Ամեն ինչ բաժանված է արդեն,
           և աստղերը, և արևը, և լուսինը:
Ես գլխահակ եմ գալիս քեզ մոտ,
            ես ամաչում եմ սարսափելի,
            որովհետև ոչինչ չունեմ քեզ նվիրելու.
            որովհետև ամեն ինչ բաժանված է ու նվիրված:
Եվ այս բառերը` օտար արևներ,
և մերկ ծառերը, և քո կարոտը
անչափ տխուր են, անչափ հուսահատ,
որովհետև այս նամակը երբեք քեզ չի հասնելու,
որովհետև նորից փնտրելու եմ քեզ ամենուրեք,
որովհետև նորից քեզ հիշելու եմ ամենուրեք,
գլխահակ քայլելու եմ նույն փողոցներով,
որովհետև ես սարսափելի ուշացած սիրահար եմ,
որովհետև ես ոչինչ չունեմ քեզ նվիրելու,
որովհետև
                 ամեն ինչ բաժանված է ու նվիրված:

*           
Փողոցներով անցնում են կույր աղջիկներ:
Նրանք գավազան ունեն ձեռքերին
և քայլում են քսվելով պատերին:
   -Եթե դու ինձ սիրեիր,
ես քեզ կտայի քո կապույտ աչքերը:
Փողոցներում
առանց ամաչելու լալիս են բանաստեղծները,
նրանք գլուխները խոնարհել են,
իսկ կույր աղջիկները քայլում են
և չեն տեսնում նրանց:
   -Ես քեզ կտայի քո կապույտ աչքերը,
և դու կտեսնեիր ինձ:
Փողոցներում
կամաց - կամաց իջնում են վարագույրները,
և կամաց – կամաց փակվում է բեմը,
և գլուխ տալով կամաց – կամաց 
հեռանում են կույր աղջիկները,
և բանաստեղծներն են հեռանում,
և վարագույրը վերջնականապես իջնում է:

Վարագույրից այն կողմ լսվում է բարձրաձայն հեծկլտոց.
վարագույրից այն կողմ
բոլորովին ուրիշ աշուն է:

ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ


Դու այս դատողությունը կհամարես պարզունակ:
                                                      Թող այդպես լինի:
                                   ՎԻՆՍԵՆԹ ՎԱՆ-ԳՈԳ

Ամեն անգամ ինչ-որ բան կորցնելիս ես հիշում եմ քեզ.
ամենադժվարը քեզ կորցնելն էր - ես ոչինչ չէի հիշում,
իսկ հիմա նույնիսկ թերթ կարդալիս ես ապահով եմ`
ոչ ոք չի խոցի ինձ թիկունքից:

Այդ ե±րբ էր` առաջին անգամ վառեցին գրքերը…
կիսամերկ մարդիկ էին վազում փողոցներով, 
ցեխաջրի մեջ լողում էին վարդերը,
և ոսկեզօծ կառքերն էին սուրում 
                                   երջանկությունից խելագարված:

Ամեն անգամ ինչ-որ բան գտնելիս ես կորցնում եմ քեզ,
ամենահեշտը քեզ գտնելն էր - ես ոչինչ չէի հիշում:

Դժվար է երջանկությունը պահել երկու ձեռքերով, 
երբ աչքերիդ մեջ արցունքի կաթիլներ կան:

Իսկ անտառը կամաց-կամաց սափրվում է երկրի երեսից,
կապիկներին մարդ դառնալուց զատ ուրիշ ելք չի մնում,
անխելք կենդանիներ, զգո±ւմ եք ձեր անխոհեմ քայլը`
դուք վեպերի հերոսներ կդառնաք,
դուք վերարկուներ կհագնեք,
ինտրիգներ կսարքեք,
կսիրահարվեք և կխորտակվեք վերջնականապես:

Ես երգում եմ այս երգը ամենավերջին անգամ:
Իսկ վաղը գուցե պատերազմ սկսվի.
կապիկները վառվելով` թիթեռների թեթևությամբ կթափվեն ծառերից,
և կիսամերկ մարդիկ կվազեն փողոցներով:

Դժվար է երջանկությունը պահել երկու ձեռքերով,
երբ աչքերիդ մեջ արցունքի կաթիլներ կան:

*
Փողոցներում, որտեղ հիմա դու չկաս` գարուն է
և մարդիկ քայլում են ոչ մի փոփոխություն չնկատելով:
Քաղաքում, որտեղ դու չկաս,
չգիտես թե ինչու տոն է այս սովորական օրով,
և խմբերով աղջիկներ են անցնում
             գույնզգույն շորեր հագած`
              ոչ մի փոփոխություն
              չնկատելով…
Իսկ նվագախումբը դուրս է ցայտում ամենաանսպասելի անկյուններից
               իր ետևից տանելով հրոսակախումբը`
               ցնծությունից խելակորույս երեխաների -
 ամբողջացնելով գարնան պատկերը կանաչավուն:

Ի՜նչ հեշտ է սիրել այն ամենն, ինչ հեռվում է,
և ինչ բավականություն` պատկերացնել այն, ինչը
                                                            չես տեսնում….
Բայց ամենահեշտը քեզ  մոտ տխրությունն է ստացվում,
Օ, ինչքան ես վարպետացել դու այդ ասպարեզում:
Փիլիսոփայելու համար դու ընտրեցիր երեկոն
և սկսեցիր քեզ որոնել այնտեղ, ուր չկաս ինքդ,
                և հայացքդ թափառեց փողոցներով,
                մարդկանց մեջ,
                սրճարաններում,
և հոգնությունից արցունքոտվեց հայացքդ`
ոչ մի փոփոխություն չնկատելով:

Իսկ  նվագախումբն արդեն երկինք է բարձրանում,
իր ետևից տանելով ցնծությունից ոչինչ չնկատող
հրոսակախումբը երեխաների…

Ինչ հեշտ է մոռացվում նա, ով հեռվում է,
և ինչ ծանր է ընդունել այս տխուր միտքը,
                երբ ինքդ ես հեռվում

*
Եվ ի±նչ իմաստ ունի այսքան ջուր մի տեղ հավաքել
                                                        և այսքան ավազ,
հետո ձկներ բազմացնել, ծովահարսեր հորինել
                                      և բազմաթիվ այլ հոգսեր:
Ծանր է,
            ծանր է առնել քո սրտի վրա
            անցած լավ ու վատ օրերի սիրելի տխրությունը…
Ես, անշուշտ, դեմ չեմ,
            որ պետք է նստել ու նայել ծովին`
            հեռվից նավեր կանցնեն` կտեսնես,
            ալիքներ կգան կխփվեն ափին` կհիանաս,
ես անշուշտ դեմ չեմ,
            որ այս ամենն անհրաժեշտ է
            բանաստեղծական արվեստը զարգացնելու համար:
Բայց ծանր է,
            ծանր է, երբ տունդարձի ճանապարհին
            դու նորից առնում ես քո սրտի վրա
            անցած լավ ու վատ օրերի սիրելի տխրությունը:
Իսկ մոծակները ճանապարհին 
քեզ տանջում են անտեղի խանդավառությամբ.
                                                
- Դու մի±թե այս օրերի համար ոչինչ չունես պահած,
դու չէ± որ այս օրերին կապված ես անվերադարձ:

…Տագնապը թեթև խփեց քո ուսին,
                          դու շուռ եկար ու այդպես մնացիր
                          քարացած կանգնած…
             
*
Մի տխրիր, երբ նստած ես սեղանի առաջ
և մի արտասվիր, երբ գինի ես խմում
            կամ Աստված գիտե, թե ինչ,
և մի գրիր բանաստեղծություններ,
երբ հեռու ես քո երկրից:
Փողոցով քայլող այն երեք մարդուց
            դու նա ես, որը չի գնում առաջ,
            և չի օրորում գլուխը
            կամ էլ` չի ճոճվում տեղում.
դու նա ես, որը վճռական ու ողբերգական շարժումներով        
            խրվում է հողի մեջ`
            անվերադարձ վշտի կնիքը դեմքին:
Իսկ քո մշուշոտ աչքերի առաջ, չափից դուրս հուզված,
ճչում են, թռչկոտում
նավթոտ, կնճռապատ ծովահարսերը…

…Էլի նույն խոսքերի և նույն քամու և ավազի վրա
դու վերջացնում ես քո օրը,
և լուռ նստում ես մութ սենյակի մեջ
և ծերացող տղամարդու հուսահատությամբ
անհեթեթ ժպտում...

ՆՈՐԻՑ  ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ  ՄԱՍԻՆ

Երջանկությունն այն է, ինչ մենք կորցնում ենք ամեն օր
և այն, ինչ մենք կորցնում ենք ամեն ժամ,
երբ ձեռքերդ մեկնած ցանկալի ուղղությամբ
անհրաժեշտ բառեր ես որոնում`
հանկարծակի հայտնված արցունքներդ մեկնաբանելու համար:
Իսկ սիրտդ պիտի բաբախի անհնարին ցնծությամբ.
անմոռանալի թափառումներ երաժշտության նրբանցքներում,
և քրտինք, որ հեղեղել է մարմինդ ոտից մինչ գլուխ,
և տղամարդու դժվարին ու անիծյալ մի կյանք, 
արև ու անապատ ու չվերջացող քայլեր…
Երջանկությունը… դու դեռ երկար պիտի խոսես այս ամենի մասին,
որովհետև երջանկությունը հենց այն է,
ինչի մասին խոսում են երկար ու առանց կեղծիքի,
որովհետև այն, ինչ մենք թողեցինք հեռվում
և ինչից հեռանում ենք քայլ առ քայլ,
պիտի մոռանանք  արևի տակ շուռումուռ գալով,
ցատկոտելով ջրի մեջ, հիանալով փողոցների անթերիությամբ,
աղջիկների ետևից նետելով աններելիորեն կոպիտ բառեր
և խոսելով, անվերջ խոսելով:
Դու այս խոսքերը կլսես ամենավերջում,
գուցե անձրև լինի և դու կծկվես շենքի մուտքի մոտ,
և դու, երբ հեռվից տեսնես, դժվարությամբ տեսնես,
որ մոտենում եմ քեզ - թրջված ու ողբալի – կիմանաս,
որ երջանկությունն այն է, ինչ հեռվից մոտենում է քեզ
և պիտի անցնի քո կողքով թրջված ու ողբալի,
անծանոթ ու օտար, ինչպես անտարբեր մեկի պատմած
ձանձրալի ու տխուր մի իրողություն:
   …Ծանր է մենակ մնալ անծանոթ քաղաքի ուղիղ կենտրոնում,
բայց դու քայլում ես` ոտքերդ զգուշորեն դնելով
աղավնիներից ազատ տարածության վրա:
Ոչ, դու ձկնորսներ չես տեսնում քո աչքերի առաջ
և ոչ էլ ջրահարսեր` մոդայիկ սանրվածքով,
բայց դու քայլում ես մի խաղաղ անկյուն գտնելու հույսով,
որտեղ կարելի է նստել մենակ ու հանգիստ,
ծխել ու մտածել դանդաղորեն մաշվող մի կյանքի  մասին
և երջանկության մասին ծխել ու մտածել.
և հետո կսկսես անհրաժեշտ բառեր որոնել`
հանկարծակի հայտնված արցունքներդ մեկնաբանելու համար…

*
Թե ունենայի սեփական անապատ
կկանչեի աշխարհի բոլոր առյուծներին
և կասեի`
նայեք, ինչքան ավազ կա ինձ մոտ
և ինչքան ազատություն:
Ցույց կտայի արևը, կասեի`
ոչ ոք չի կարող այստեղ 
ձեզ ասել, որ գայլ եք,
ոչ ոք չի կարող սափրել ձեր բաշերը:
Կասեի`
            տեսնո±ւմ եք ինչքան լռություն կա այստեղ –
ձերն է, 
պատառոտեք այն ձեր արծաթ մռնչոցով:

…Եվ հետո, գիշերով, գաղտնի,
ամեն մեկս առանձին,
բանաստեղծություն կգրեինք
վանդակների մասին:

ՆՈՐ ԽՈՍՔ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Կար մի ժամանակ, երբ դու էլ էիր հեշտ ապրում
և սիրում էիր խոսել երկար ու գեղեցիկ,
և նույնիսկ պատրաստվում էիր մեռնել շքեղ կահույքով
                                                             լեփ - լեցուն
լուսավոր սենյակներից որևէ մեկում`
անթերի սանհանգույցի հարևանությամբ:
Եվ քեզ ծանոթ քաղաքի ետ ընկած փողոցներից մեկում
դու հրաժեշտ տվեցիր քո սիրելի մարդկանց
և ուշքի եկար միայն այն պահին,
երբ հսկայական պայուսակը ձեռքիդ մենակ կանգնած մնացիր
բոլորովին անծանոթ քաղաքի ուղիղ կենտրոնում:
   …Տարիներն անցնում են, իսկ դու դեռ կանգնած ես այնտեղ
ու սիրալիր ժպտում ես անցող - դարձող մարդկանց:
Քո հսկայական պայուսակը վաղուց մաշվել - փոշիացել է,
և քո սիրելի մարդիկ վաղուց, շատ վաղուց էլ չկան:
Իսկ դու դեռ կանգնած ես այնտեղ, ու տարիներն անցնում են…
Բայց երբ փողոցներն ամայանում են, դու փորձում ես
հոգնած ձևանալ ու երեխայի նման հրճվում ես,
երբ քեզ դեռ հաջողվում է մատներդ շարժել, աչքերդ թարթել,
իսկ եթե հանկարծ շնչելն է ստացվում – 
դու գլուխդ կորցնում ես անհնարին ցնծությունից…

  …Այս պատմությունը դեռևս ոչ մի տեղ չի գրված:
Իսկ  դու շարունակում ես խոսել երկար ու գեղեցիկ`
լուսավոր սենյակների, շքեղ կահույքի
և, վերջիվերջո, հեշտ կյանքի մասին,
որը դեռ չես ապրել…

ԱՇՈՒՆ

Նվագում էր դաշնամուր,
իսկ լուսամուտները բաց էին
և աշուն էր:
Տերևները գունատվում ու չորանում էին, 
իսկ ինքը նվագում էր:

Իսկ հետո
Մեկ – մեկ սկսեցին
թափվել տերևները,
ինչպես գունատված բառեր,
ինչպես չորացած նոտաներ:

Ինձ թաղեցեք
վաղը չէ մյուս օրը – 
անտարբեր խնդրում էր դաշնամուրը:

*
Հայրս ու մայրս
երկու վառվող մոմեր
երկու ձեռքերիս մեջ,
երկու հալվող մոմեր`
հայրս ու մայրս:

Զգույշ քայլում եմ
տարիների մեջ,
թեթև շունչ քաշում:
Դեմքիս մի կեսը ցերեկվա մեջ է,
իսկ մյուս կեսը` գիշերվա մեջ:

Ահա մի քառորդ
ապրեցի այսպես:
Մեկ ուրիշ քառորդ -
և էլ չկամ ես,
և էլ չկամ ես:

Հայրս ու մայրս
երկու վառվող մոմեր.
ես մեկ ուրախ եմ
և մեկ էլ տխուր
նրանց լույսի տակ:

Երկու ձեռքերիս մեջ
երկու հալվող մոմեր`
տաք ու գեղեցիկ
մոմե արցունքներ
ձեռքերիս վրա:

*
Այսպես նստել իրար դեմ
և այսպես երկար լռել:
Ու երբեմն թվում է ինձ,
թե երկուսս էլ
փայտից ենք պատրաստված
կամ, ասենք,
                     աշնան չորացած տերևներից:
Այսպես նստել իրար դեմ
ու երկար նայել իրար:
Չունենալ ոչ մի հիշողություն,
կարծես հենց նոր ենք ծնվել:
Մեր կողքին մարդիկ կծիծաղեն,
մենք չենք լսի նրանց,
կասկածանքով կնայեն մեզ,
իսկ մենք` իսկապես փայտից,
մեր կողքին մարդիկ կտխրեն
հետո դանդաղ կծերանան…
Այսպես նստել իրար դեմ
և այսպես երկար լռել:
Հետո երկնքից մոխիր կթափվի:
Հետո կլինի քամի:
Եվ քանի որ մենք պատրաստված էինք 
աշնան դեղին տերևներից
կցրվենք դես ու դեն
և էլ չենք լինի:

                          Բոլորովին  Ուրիշ  Աշուն
                                    1975 - 1979
*
Մի թողեք, որ մեռնեմ անարցունք:
Դաշտերի վրա հիմա ձյուն է ու խաղաղություն,
շրջում են որսորդներն ու որոնում վերջին աղավնուն,-
չափից դուրս շատ է մշակված ձեր ձայնը, օրիորդ,
այն չի հուզի քարացած սրտերը որսորդների:
Վառվում են լույսերը շենքերի աչքերում:
Թանաքը վառվում է որոշում դառնալու ցանկությունից:
Եվ վերջին տրամվայն է անցնում արցունքն աչքերին,
և փողոցը փակում է իր սգավոր դեմքը:
Մի  թողեք, որ մեռնեմ անարցունք:

Մայրիկ, ահա և հիշեցի քեզ,
ես մամռակալած եմ, ներիր ինձ դրա համար,
մնաս բարով չեմ ասում քեզ,
ինչու իզուր խոցեմ սիրտդ ծերացած:

Վերջապես փակում եմ աչքերս մենակության մեջ:
Բառ առ բառ իջնում է գիշերվա կացինը, -
և լուսինն ինչպես մահապարտի կտրված գլուխ
ընկնում է ճերմակ դաշտերի վրա…
Մի թողեք,
մի թողեք, որ մեռնեմ անարցունք:

ԾՆՆԴՅԱՆ  ՕՐ

Ահա, այսպիսի մի կյանք և երեք տասնյակ տարիներ:
Կոտրվող ապակիների միջից, ախ,
                                    ինչ պարզ եմ տեսնում
իմ հեռացող ու կորացած մեջքը`
մի կերպ ամրացրած 
փոշոտ ու հոգնած մի զույգ ոտների վրա:
Ահա, այսպիսի մի կյանք 
          և ցավերի մի չնչին տարեգրություն`
գրանցված երկրորդ կարգի դեղնած ու անպետք թղթի վրա,
և գիսախռիվ ու ցնորված մի ուռենի,
որ երկար ու բարակ մատներն է կոտրատում
թանաքի բաց կապույտ գետակին հակված:
Ճիշտ այսպիսի մի կյանք.- հրեշտակազուրկ, պարզունակ
երկինք` լվացած սպիտակեղենի նման կախ տված ամպերով,
և Աստծո Որդին տրտում ու անփութորեն
կոտրում է մեր սրտի ապակիները: Ա~խ,
ինչ պարզ եմ տեսնում իմ հեռացող ու կորացած մեջքը
կոտրվող ապակիների միջից:
Եվ ընդամենը այսպիսի մի ճիչ,
     և արյան պես ծորացող մի ճիչ`
     կոտրվող ապակիների միջից:
                                                         1975թ. օգոստոսի 7

ԱՅՍՕՐ  ՁՅՈՒՆ  ԵԿԱՎ

Ես գիտեմ`
կմեռնեմ ձմռան առաջին օրը:
Մարդիկ կթփթփացնեն ձյունոտված ոտները
դռան շեմի փալասին և զարմանքով կնայեն,
թե ինչպես է ձյունը հալվում սառած այտերիս վրա:
Հանկարծակի ծերացած կինս կորոնի
և չի գտնի վառարանի ունելին`
վաղուց սատկած կատվին սենյակից դուրս քշելու համար,
հետո հուսահատ կնստի, կօրորի գլուխը`
քմահաճ կատվի և իմ անխոհեմ քայլից ընկճված: 
Քույրս, որը ծնվել էր ինձ հետ և մահացել մի քանի ժամ հետո`
թեյ կբաժանի մրսած հյուրերին
և ազատ ձեռքով կուղղի
կրծքիս  դարսված ձմեռային ծաղիկներն ու թեքված մոմը, 
որի հալված կաթիլներն ուղիղ ճակատիս էին ծորում
և ուր որ է լցվելու էին աչքերս…Եվ հենց այդ պահին
բոլորը միանգամից կելնեն ոտի և աղմուկ-
աղաղակով ինձ դուրս կհանեն տանից 
ձեռների վրա բարձր, շատ բարձր բռնած,
և այդ ահռելի բարձունքից կտեսնեմ կյանքս ծայրեծայր,
որ մնացել էր ներքևում` ամբողջովին ձյան մեջ կորած,
և այդ հրաշալի տեսարանից քար կտրած`
խոսքեր չեմ գտնի հիացմունքս արտահայտելու համար…

*
Ճանապարհ ընկնողների համար
         կարևորը արցունքները զսպելն է:
Երջանիկներ, ձեր թաշկինակները միշտ չոր են,
հումորի զգացումը միշտ էլ հաղթանակում է ձեզ մոտ,
դուք ճիշտ ժամանակին կռահում եք,
         որն է ճիշտ և որը` սխալ
և ամեն ինչ շարունակում եք, նախօրոք վերջն իմանալով:
Ճանապարհ ընկնողների համար
         կա հատուկ երաժշտություն:
Նրանք անպայման հիշում են մանկությունը,
և այդ պահին արագ-արագ  շարվում են կողք-կողքի
         սենտիմենտի հրեշտակները,
որոնք անպայման գեղեցիկ մարմիններ ունեն
և առանձնանում են իրենց նազելի շարժուձևով:
Ճանապարհ ընկնելուց առաջ
          պարտադիր է հիշել առաջին սերը:
Գուցե այս ամենն իզուր պատմություն է,
չէ± որ ինչ կատարվում է, ճիշտ է կատարվում,
և վերջաբանն իմանալը սոսկ անմտություն է:
Ահա և անապատը`
իր շարժուն ու խոսող ավազահատիկներով:
Փակիր աչքերդ և ասա արագ.
-Ո±րն ես սրանցից:- 
Եվ հենց որ մարի հնչյունդ վերջին,
կլինի հրաշք` կելնի արևը,
լուսինն էլ կելնի, աստղերն էլ կելնեն,
և ծունկի կիջնես,
և հուզմունքի ու աղոթքի բառերը դուրս կսողան
քաղաքակրթության նիկելած ուղեղիդ անցուղիներով:

Եվ  ԲՈԼՈՐԸ  ՔԵԶ  ԿԱՍԵՆ`  ՄԻ ԳՆԱ

Բանաստեղծն ուզում է լինել անհամեմատ բարի:
Բանաստեղծը սիրում է աշունը,
նա թափառում է փողոցներով
և հետո մտնում է իր հին սրճարանը,
սուրճ է վերցնում և սկսում է ծխել:
Իսկ դրսում արդեն սկսում են վառվել լապտերները,
իսկ կինոդահլիճներում հանգում է լույսը,
և ինչ-որ ժամանակահատվածում
մարդիկ անգործ նստում են և հուզվում` տեղի-անտեղի…
Բանաստեղծն ուզում է լինել ամենաշատ հոգնած
և նա հենվում է սրճարանի ապակուն:
Բանաստեղծն ուզում է լինել ամենաշատ բարի
և ևս մի բաժակ սուրճ է վերցնում
և վառում է ծխախոտ` բավականին հմուտ ձևով:
Փողոցով անցուդարձ են անում
                             վերարկու հագած հրեշտակները,
                             նրանց քթերը կարմրել են ցրտից,
                             և նրանք փռշտում են,
                             և խաչակնքում արագ-արագ:
Հիմա արդեն ուշ է բավականին,
և բանաստեղծը բարձրացնում է գլուխը
և հոգնած ելնում է ոտի
և անհամեմատ բարի հրաժեշտ է տալիս բոլորին:
Դռան մոտ նա կախում է գլուխը,
կարոտով ու սիրով նայում է բոլորին
և այդպես կանգնում է այնքան,
մինչև արցունքները չորանում են:
Ու գլուխը բարձր պահած դուրս է ելնում փողոց,
և հրեշտակներն արագ-արագ շարք են կանգնում
և շարքով քայլում են նրա ետևից
աշնան համաչափ հեծկլտոցի տակ:

ՊԱՏԵՐԱԶՄ ԲԱՅՑ ԽԱՂԱՂՈւԹՅՈւՆ

Աշնանային մի տխուր երեկո դեմ-դիմաց հանդիպեցին իրար`
երկու հակառակորդ զինվոր-
ամեն մեկն ուներ իր գեներալը,
ամեն մեկն ուներ իր հրացանը,
որին նրանք այնքան վարժ էին տիրապետում:
Դեմ- դիմաց նրանք փորում էին իրենց խրամատները, որպեսզի այնտեղից ճշգրիտ նշանառությամբ կրակեն իրար վրա -
ահա թե ինչու նրանք ջանասիրաբար խրամատ էին փորում`
                                                              և խորն էին փորում,
                                                              և խորն էին փորում     
Աշնանային մի տխուր երեկո դեմ-դիմաց հանդիպեցին իրար`
երկու հակառակորդ զինվոր և ամեն մեկն ուներ իր գեներալը,
և  գեներալները հրամաններ էին արձակում և ծխում էին իրենց
ծխախոտները, իսկ զինվորները փորում էին իրենց խրամատները`
                                                                     և խորն էին փորում,
                                                                     և խորն էին փորում:
Գեներալները սկզբում ոչինչ չէին կասկածում,
նրանք միայն հրամաններ էին արձակում,
նրանք միայն ծխում էին իրենց ծխախոտները
և միայն երբեմն թշնամական հայացք էին նետում թշնամու վրա,
բայց հիմնականում, գեներալները ոչինչ չէին կասկածում:
Եվ երբ գլխի ընկան, թե բանն ինչ է, արդեն բավականին ուշ էր,
և ամեն ինչ կորած էր.-
զինվորները շատ խորն էին փորել խրամատները,
նրանք չափազանց խորն էին փորել խրամատները,
                                                 և շարունակում էին փորել,
                                                 և շարունակում էին փորել:
Գեներալները գոռգոռում էին` ՙԴուրս եկեք, վախկոտներ՚,
ոտքերը խփում էին գետնին`ՙԴադարեցրեք փորելը՚
և միայն երբեմն թշնամական հայացք էին նետում թշնամու վրա:
Հետո, երբ տեսան ամեն ինչ իզուր է,
նրանք բարձրաձայն լաց եղան
ու տեղացին անպարկեշտ հայհոյանքներ,
ջանասիրաբար ընտրելով բառերը:

*                           
Բանաստեղծի պայմանական աշխարհում ուժեղ անձրև էր գալիս,
թարմ ներկի հոտ էր փչում ծաղիկներից և վարդերից,
ողբերգությունը սկսելու համար բավականին ժամանակ կար,
ահա թե ինչու հանգիստ շրջում էր դեկորացիաների մեջ ու ծխում:
Բանաստեղծը սիրալիր ժպտում է անթերի պատրաստված սոխակներին, 
այստեղ շեշտվում է նրա հումանիզմը:
Նա անշահախնդիր ողբերգակ է, մենք դրանում
համոզվում ենք հենց առաջին գործողությունում:
Ահա, լույսերը հանգում են և միայն բեմն է մնում լույսերի մեջ,
ահա, հնչում են զանգերը:
Վարագույրը մի կերպ բարձրանում է և երևում է շփոթված
բանաստեղծը` ծխացող սիգարեթը ձեռքին:
Նազելի շարժումներով բեմ են բարձրանում հրշեջները`
նրանք դույլերով սառը ջուր են լցնում բանաստեղծի գլխին
և ծխախոտը մի կերպ հանգում է
հանդիսատեսների միահամուռ ծափահարության տակ:
Հետո բեմ են բարձրանում անզեն մարդիկ և մահվան
սպառնալիքի տակ նրանից ինքնագիր են պահանջում:
Ահա, այսպես ներկայացումը շարունակվում է,
ամեն ինչ հարթ է գնում, և չկա ոչ մի խախտում:
Հետո բեմի լույսերը հանգում են,
հետո նա աչքերը բացում է:
Նրա պայմանական աշխարհում այսօր սոսկալի եղանակ է
և նրա պայմանական տունը կաթում է սարսափելի,
ահա, թե ինչու նա խցկվել է իր պահարանը,
և մտքերի մեջ ընկած ծխում է իր սիգարեթը:

ԱՍՏՎԱԾԱՅԻՆ ԿԱՏԱԿԵՐԳՈւԹՅՈւՆ

Եվ բանաստեղծը բարձրացավ երկինք,
ավելի ճիշտ, բանաստեղծի հոգին բարձրացավ:
որովհետև նրա մարմինը վաղուց մաշվել-վերջացել էր,
այս ամենից դեռևս շատ տարիներ առաջ:
Նրան առաջնորդեցին մի մեծ սենյակ
և ասացին, որ սպասի: Երկնքում արգելված էր գրելը,
և նա չէր իմանում ինչպես կարճել ժամանակը: Սպասողներ
շատ կային, հերթով կանչում էին ու հարցաքննում, որոշելու`
դժոխք, թե± դրախտ ուղարկեն: Եվ ահա, վերջապես
բանաստեղծի հերթը եկավ և նա մտավ ներս
հուզված, մտահոգված, հոգնած, զայրացած և այլն:
Հարցաքննողները  բոլորովին մերկ նստած էին դեսուդեն,
երկնային երաժշտություն էր լսվում, և շոգ էր:
Բանաստեղծին տարան նրանցից ամենամերկի մոտ,
իսկ նա նստած էր ծալապատիկ և մատիտն էր կրծոտում.
-Անուն, ազգանուն, հայրանուն, աշխատանքի վայր,
տեղեկանք, որ նախկինում մարդ ես եղել, ոչ թե սատանա…
Այդ ամենը կար, և տրվեցին բազմաթիվ այլ հարցեր.
-Ի±նչգրողներեքսիրումընդունո±ւմ եքէքզիստենցիալիզմը
թե±ոչո±վէձերսիրածֆուտբոլիստնի±նչկարծիքիեքաղջիկներիմասին
ընդունո±ւմեքԱստծոգոյությունըկարդացե±լեքՍպինոզայ<<Էթիկան>>
ճի±շտէՀեգելի պատերազմիտեսությունըո±վէսյուրռեալիզմի
հիմնադիրըթաշկինակունե±քթե±ոչայսօրանձրևկգաթե±ոչ
ի±նչբանէուտոպիանհավատո±ւմեքերջանկությանըորնէձեզհուզող
հարցը…
……………………………………………………………………..
Եվ երբ բանաստեղծը պատասխանեց բոլոր հարցերին,
սկսվեց հետաքննությունը:
Եվ ապա ելույթ ունեցավ ամենամերկը.
-Նա, այսինքն բանաստեղծը, կարդացել է ՙԷթիկան՚,
գիտե ինչ բան է ուտոպիան և ինչ որ պահ եղել է երջանիկ,
և բազում այլ մեղքեր ունի և բազում այլ թերություններ,
սակայն դրանցից ամենակարևորն այն է, որ բանաստեղծական 
ձևերից գերադասում է վերլիբրը և, ի վերջո, նշենք
նրա ամենամահացու մեղքը` պատկերացնո±ւմ եք,
մեր լուսավոր դարում նա դեռ հավատում է Աստծուն…
Պարոնայք, նա  լիովին արժանի է դժոխքի:
 ……………………………………………………..
Հետո բոլորը ծափահարեցին,
և բանաստեղծն արագ իջավ երկնքից,
վճռականապես որոշելով էլ չբարձրանալ այնտեղ,
թեկուզ իսկապես մեռնի:

*
Ինչ-որ հեռու, հեռավոր երկրում
ապրում է թագավորը
և հրամաններ է արձակում:
Ամեն առավոտ շարում է զորքը,
համբուրում է թագուհու ճակատը,
հետո լվացվում է
և դուրս է գալիս թափառելու:
Զորքը գնում է նրա ետևից,
և նրանք գնում են դաշտերով, ձորերով,
անտառներով, լեռներով
և չեն հանդիպում թշնամուն:
Եվ հետո նրանք ետ են դառնում`
լեռներով, անտառներով, ձորերով, դաշտերով,
տխուր ետ են դառնում:
Թագավորը փոշոտված է անտանելի,
զորքը փոշոտված է անտանելի:
Նրանք լվացվում են,
և թագավորը հրամաններ է արձակում,
և թագավորը համբուրում է թագուհու ճակատը
և գնում է քնելու:

ԱՊՐԵԼՈւ  ՄԵԿ  ՕՐԸ
/մանիֆեստի փոխարեն/

1.ԱՌԱՎՈՏ, ԿԱՄ ՄԻ ՔԱՆԻ ԽՈՍՔ ԵՐՋԱՆԿՈւԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Քաղաքի վրա ամպի նման կուտակվել է փոխադարձ սիրո կարոտը:
Մարմինները յուղած մարզիկները սրճարաններում
հաճոյախոսում են գիպսե լերկ ոտքերով կանանց:
ՙAmour՚ կամավոր ընկերության անդամները
եռանդով նետեր են արձակում սիրտ-թիրախի վրա:
Սիրեցե~ք  մեզ,-
երկարոտն աղջիկների շարքերն են անցնում:
Սիրեցե~ք  մեզ, և մենք կարմրաթուշ երեխեք կունենանք,
գուլպաներ կգործենք, օրորոց կօրորենք
տակաշո~ր կփոխենք…
…Իսկ ահա մթության մեջ,
ինչ-որ մեկը խարխափելով առաջ է շարժվում` ես գիտեմ,
նա որոնում է ինձ կախարդելու ամենահարմար առիթը:
Առավոտվա խառը իրարանցման մեջ ո~չ ոք չի իմանա,
թե ով էր այն առաջինը, որը քրտնքի մեջ լող տալով
մաքուր զգացմունքներ էր  որոնում
զուսպ նախադասությունների շարասյան մեջ:
Իսկ երբ հոգնությունը կփակի իմ աչքերը,
ես գուցե ձեզ հետ ավելի լուրջ խոսակցություն բացեմ,
և դրա համար մթության մեջ որոնում-գտնում եմ ձեռքը,
որը խարխափում  է  չղջիկի նման օդի մեջ,
և սեղմում եմ դեմքիս,
և արցունքները կաթում են
                 անծանոթ մատների արանքով….

2. ԸՆԹԱՑԻԿ  ՄՏՔԵՐ

Լավ մարդկանց որոնեցեք նրանց մեջ
ում գլուխները կապված են վիրակապերով, /որովհետև
ապացուցված է, որ լավություն անողի գլուխը 
ծակվում է ինչ-ինչ պատճառներով/:
Այս նախադասության մեջ շեշտը չդնեք լավ մարդկանց վրա
և ոչ էլ նրանց կապկպված գլուխների,
այստեղ ամենակարևորը ՈՐՈՆԵՑԵՔ-ն է:
Երբեմն մենք իրար ուխտավոր ենք ասում, 
երբեմն սուրճ ենք խմում ու նայում պատուհանից, 
առավոտյան իրար բարի լույս ենք մաղթում,-
իսկ սերը, սե՜րը մեզ հետ է միշտ և ամենուրեք: 
Լավ մարդկանց որոնեցեք` նստեք իրար  դիմաց,
ծաղիկներ դրեք սեղանին,
վիրակապերի մասին չասեք ոչ մի խոսք,
այլ` միանգամից անցում կատարեք սեր, սե՜ր, դեպի սեր,
և նրանք գլուխները ձեռքերի մեջ կառնեն վերջապես,
և դուք, ասել է թե` հաղթեցիք…
Ես հոգնած փակում եմ դուռը, անջատում եմ ռադիոն,
և դեմքի վրա պառկում եմ հատակին,
ամուր սեղմվում եմ հատակին`
երկրագնդի սահուն ընթացքը չխանգարելու համար:

3.ԸՆԹԱՑԻԿ  ՄՏՔԵՐ

Քամին կանգնում է ոտի մատների վրա:
Կարգի է բերվում ամբողջ օրգանիզմը
արցունքի հայտնվելը կազմ-պատրաստ դիմավորելու համար:
Մենք այնքան քիչ ենք սիրել իրար այս աշխարհում,-
այն աշխարհում ձեռք-ձեռքի տված զբոսնելու համար:
Իսկ այնտեղի մասին կան հակասող պատկերացումներ:
Նույնիսկ անմահները հաճախ մտածում են մեռնելու,
ժառանգության, ծերության, կահույքի և կնճիռների մասին:
Այո, նրանք երբեմն նույնիսկ իսկապես մեռնում են:
Եվ այսպիսով, անմահները նույնպես երբեմն խուսափում են
ուղղակի խոսել անմահությունից:
Դառնությունը դեղնում է ատամների վրա,
և բառերը դուրս են գալիս թորված, կենսախինդ ու զուլալ:
Իսկ երաժշտությունը չի ուշանում,
և քամին սկսում է իր նազելի շարժումները,
որոնք պատմում են զարմանալի սրտաճմլիկ բաներ
այս ու այն կողմերի աշխարհների անմիջական կապերի
                                                                       վերաբերյալ:
Ես ծառերի մասին կխոսեմ ավելի բացեիբաց,
նրանք երբեք չեն շարժել իմ խղճի և ոչ մի հատվածը,
որովհետև նրանց ճյուղերից երբեմն անմահներ են կախվել
և բավականին ազատ ու երկար ժամանակ ստացել
մեռնելու, ժառանգության, ծերության, կահույքի
և կնճիռների մասին մտածելու համար:
Ծառեր, դուք դեռ շա՜տ պիտի աճեք,
որպեսզի գիտակցեք ձեր ամբողջ մեղքն ու դաժանությունը:
Բայց քամին դառնում է առավել հմուտ,
նրա ձևերն ու շարժումները գնալով բարդանում են,
և նրա վարպետությունը գնահատելը դառնում է
                      առավել դժվար և գլուխ ցավեցնող:
Օ՜ դու, երբ լեզուն կտրվում է ատամների տակ,
երբ նոր որակ և հատկություններ են ստանում
մեզ շրջապատող առարկաներն ու երևույթները,
և էլի` օ՜ դու, երբ խոսքը
երեխա ծնելու պես ցավով է դուրս գալիս հոգուց, 
երբ քրտնաթոր մագլցում ես ճերմակ պատերն ի վեր,
իբր թե գերագույն նպատակը,
որն աստվածային պսակը գլխին, իր շքախմբով
ձևավորվել է առաստաղի տակ, սարդոստայնի մեջ
և փայլփլում է կապույտի երանգներով:
Ես վերջին անգամ ուժ եմ հավաքում, 
ուրեմն` օ՜ դու,
որ վեր ես բարձրացնում շեշտակի հայացքդ, և հասուն
տղամարդու օրգանիզմը ոտի մատներին է կանգնում,
և չուշացող երաժշտության տակ
հարմարորեն տեղավորվում ռեքվիեմի սև տախտակների մեջ,
և գրականության զարգացման բնական օրենքները գիտակցելով,
առանց բողոքելու լողում դեպի անմահություն` անթարթ
հայացքն ապագային հառած, հայացք, որը աղի է թեև,
բայց երջանկությունը դեռ նոր, նոր է հաջորդելու:

4.ՄԻՋՕՐԵԻ  ԿԱՍԿԱԾ

Խոչընդոտներից ամենագեղեցիկն ու ամենատարածվածը,-
նա ապրում է վարդերի մեջ և գույնը փոխում է օրվա հետ:
Բնության մեջ երբեք չի հանդիպում ազատ վիճակում,
այլ` միշտ կապված է ինչ-որ երևույթների
                                                              ու հարաբերությունների:                                               
Կողքի սենյակում խոսում են բոլորովին ուրիշ թեմայով,
բայց մի վհատվիր,
կյանքը կարճ է թեև, բայց քո հերթն էլ կհասնի,
և բաց պատուհանների խորհրդավոր ֆոնին
դու կուզենաս մի օր խաչվել և վերածնվել նորից:
Ատամի կրճտոցի, խուլ հեկեկանքի նվագակցության տակ
դու մեզ կհագցնես տառապանքի սև թավիշը:
Նրա մասին միշտ ասում են, որ ծավալված է օդում,
բայց ոչ ոք չի համարձակվել ուղիղ նայել աչքերի մեջ:
Սիրո և կարոտի երգերում միշտ առկա է նրա տարրը,-
ասում են անկեղծությանը դա հատուկ սրություն է տալիս
և զգացումը դարձնում առավել փոխանցվող ու վարակիչ`
թեև հայտնի չէ, թե որտեղ է սկսվում
                                                    և որտեղ է վերջանում նա:

Հոգատարությամբ շոյելով                                 
                           արցունքից կսկծացող ու փակ աչքերը,
դու մեզ կհագցնես տառապանքի սև թավիշը:

Բայց մենք,
որ կանգնած ենք սառած ծովի չշնչող կրծքի վրա
և ամեն առիթով ծաղիկներ ենք նվիրում սրան ու նրան
և բացիկներ ենք ուղարկում` սիրելի՜ս,
                                   ես դա շատ լավ եմ հասկանում…
հանկարծ մի օր ամբողջ թափով տապալվում ենք գրասեղանին,
որովհետև սենյակում  տարածվում է նրա մեղմ բուրմունքը
և ստիպում է մեզ հատակը ծեծել ոտներով և տարօրինակ
բաներ խոսել անծանոթ մարդկանց ներկայությամբ…
Կողքի սենյակում հրեշտակները շարվում են 
                                                                   ժամասացության,
թթխմորի նման անխառն է նրանց ուղեղը, և նրանք
բոլորն էլ սև թավիշե համազգեստներով են: Հեռվում
ուշացած մեքենաներն ուսերը զարմացած վեր քաշեցին,
բայց ես հավանության նշան արեցի գլխի աննկատ
շարժումով:

5. ԸՆԹԱՑԻԿ  ՄՏՔԵՐ

Հենց նոր մեկը դուրս եկավ համբերությունից, նախ հուսահատված 
գոռաց, մինչև որ մարդիկ շրջապատեցին նրան չորս կողմից,
հետո խնդրեց, որ լռություն պահպանեն
և վերջապես խոստովանեց, որ ինքը Շեքսպիրն է,
հետո պահանջեց, որ լուսանկարեն աջից ու ձախից,
ծաղիկներ նետեն և ծանրակշիռ հոդվածներ տպեն
իր գործերի շուրջ, ինչպես  որ կարգն է…
Բանասիրության խրթին անտառում կա այդ փողոցը,
և այդ մարդը կա, որին կծել էր տասնչորսոտնյա
սոնետը մի օր, և նա դուրս եկավ համբերությունից:
Բժիշկը նրան խորհուրդ էր տվել
առավոտները կարդալ ՙՎարք մեծաց՚,
իսկ երեկոյան թեյի մեջ գցել քորեյի թփեր,
դեմքով ու թվով համաձայնվել ենթակայի հետ,
և տրիոլետ տեսնել երազում:
Նա կարգին մարդ էր, զավակների հայր,
իր կարծիքն ուներ աշխարհի մասին,
գիտեր, ինչն է չար և ինչն է արդար,
գիտեր, թե ինչ է տանում իր ուսին:
Եվ մի ցանկություն ուներ իր համար, 
որ դամբանական գրվեր այսպիսի.
ՙԳիտեր, ինչն է չար և ինչն է արդար
գիտեր, թե ինչ է տանում իր ուսին՚:
…Կա մի մարդ, որին սիրով կնվիրեի ես այս տողերը,
չեմ խղճում նրան: Հենց նա է, որ կա,
որ ամեն գիշեր հանգավորում է իր արցունքները
և ուրախությունն է մտցնում ռիթմի զսպաշապիկի մեջ:
Նրա բառերից թարմ գիպսի հոտ է բուրում,
և կիրակի օրը կնոջը նվիրում է
մի փունջ դերբայական դարձված:
Մենք մի օր հանդիպեցինք իրար,
կանգնեցինք դեմ-դիմաց, և երեկո էր.
-Գիտե±ք, երեկ մեկը դուրս եկավ համբերությունից
և ասաց` ճշմարտությունը նա է տեսնում միայն,
ով նրա մեջ ապրելու հույս է տեսնում
և տեսնում է զարմանալի պարզ ու հասարակ բաներ,
որոնք բոլորն են տեսնում, բայց միայն նա է
պարտավոր ասել, որովհետև միայն նա գիտե
ամպել-չանձրևելու գաղտնիքը և թե ինչու
ռամիկները չուզեցին իշխան դառնալ,
և գիտե այս երկու զուգահեռների մասին
երկար խոսակցություններ բանալ…

6. ԵՐԵԿՈ

Եվ ռիթմը խփում է քունքիդ արյան շատրվանի նման,
քեզ ասում են, - օ՜, ինչքան ես գեղեցկանում
                                            անհուսորեն տառապելիս:
Ճաշակով հագնված կանանց 
                            համաչափ ծափահարության ներքո
դու թաշկինակներ ես 
                 նետում բոլոր բաց պատուհաններից ներս,
և ծաղիկների թերթերից թափվում է դիալոգի հեղեղը:
Եվ ռիթմը հեղեղում է դեմքդ ցավի հետ հյուսված:
Ամուր սեղմվում են շուրթերն իրար,
և ատամները նույնպես սեղմվում են իրար ամուր,
այնքան ամուր, որ փակ աչքերի առաջ
նախ կլոր օղակներ են հայտնվում, 
և հետո ճերմակ աղավնիներ` կտուցների մեջ
ծաղկած աֆորիզմներ պահած:
Հրաշալի է կեղծ ռոմանսի այս ճարպոտ երեկոն:
Լապտերների մեջ հարմար տեղավորվում են հրեշտակները,
ծալում են թևերն ու աչքի տակով նայում
այգիներում համբուրվող զույգերին
և իբր թե անտարբեր հորանջում են բնականին
չափազանց նման: Հիանալի է հմուտ կազմակերպված
դեպքերի հաջորդականությունը, երբ արևին փոխարինում է
լուսինը և պայծառ լուսավորված դահլիճներում,
մի խումբ մարդիկ համերաշխ նստած իրար կողքի,
զննում են մարդկանց մեկ ուրիշ, փոքր խմբի,
իսկ երբեմն էլ նույնիսկ մի մարդու
և ծափահարում ու աղմկում են մերթ ընդ մերթ
նյարդայնացած, հիացած, հուզված, ջղայնացած:
Իսկ ռիթմը քիչ-քիչ իջնում է կոկորդովդ ներքև
և դու անփույթ ու արտիստիկ շարժումով
ձեռքդ սեղմում ես սրտիդ,
գլուխդ ետ ես գցում և աչքերդ հառում վերև:
Եվ հանկարծ լապտերի միջից
կինը շեշտակի բարձրացնում է հայացքը,
և հեռվից լսվում են
ուշացած մեքենաների խորհրդավոր շչակները:
Եվ հանկարծ ոտքերդ ծալվում են, որովհետև
ռիթմն արդեն ամբողջ մարմինդ է ցնցում,
ու դու անզոր ես ու խեղճ նրան դիմադրելու համար:
Հենց այդ պահին դանդաղ բացվում է դուռը
և ներս է մտնում նա,
որի այցելությունը սկզբում և միշտ
տարօրինակ է թվում քեզ համար:

7. ՄԵՆԱԽՈՍՈւԹՅՈւՆ,  ԵՐԲ  ՕՐԸ  ՄՈՏԵՆՈւՄ  Է  ԱՎԱՐՏԻՆ

Լռություն,-
վայրկյանը  սարդի նման արագ վազեց
և անհետացավ ժամացույցի զսպանակված որոգայթի մեջ…
Սիրտս տրոփում է մեկ-մեկ, հատ-հատ:
Իսկ երեկոն արդեն ուժի մեջ է,
սենտիմենտի իր բոլոր անհրաժեշտ տարրերով:
Իսկ դու, պարզվում է, բավականին լուրջ մարդ ես
և խոսակցությունների մեջ կարծիք ես հայտնում,
որ ռեժիմով սնվելու մեջ է չգիրանալու ամբողջ գաղտնիքը
և ավտոմեքենաների բանեցրած գազն իսկապես
մեծ վտանգ է մարդկության ապագայի համար,
և որ երաժշտությունն օգնում է մարդուն
սեքսը դարձնել ավելի մաքուր ու հարմար:
Եվ լռում, չես խոսում այն մասին,
որ տառապում ես սովից մեռնողների համար
և ողբում ես  մահը Պաբլո Ներուդայի,
որի բանաստեղծություններն ես թարգմանում դու հիմա,
ակնածանքով ու խոնարհ տքնելով ամեն մի տողի վրա,
որովհետև դու ինքդ վաղուց ես համոզվել,
որ բառերը խեղճ են ու անզոր,
որովհետև բառերը դեռ չեն հասունացել
մեծ ցավի և մեծ ուրախության համար:
Օ՜, շարեք պատերը տան և պայթեցրեք
մարդու սիրտը լաբորատոր պայմաններում,-
երեխաներ կծնվեն առանց ոտ, առանց ձեռ,
մայրերն առանց արցունք սարսափից կհամրանան:
Օ՜, սարքեք տներ առանց պատուհանների, 
չէ± որ արևի լույսի արդարությունը կխանգարի ձեզ,
և մանեկենները կլցվեն փողոցները` ճերմակ սիլիկոնե ուղեղներով,
ամուր բիցեպսներով և անմազ դեմքերով
և չեն հասկանա, թե ինչու են մարդիկ թավալվում իրենց կրակոցներից:
Իսկ դու լռում ես, դու չես խոսում,
այլ` գլուխդ թաղել ես թերթերի մեջ
և սիրտդ բաբախում է չափից դուրս արագ:
Եվ լսում ես առօրյա մի խոսակցություն այն մասին,
որ ճապոնական գարունը չափազանց անհասկանալի է,
որ իջել է հեռուստացույցների գինը,
որ շատ ճաշակով են հագնվում աղջիկներն այս ամառ,
որ Դեմիս Ռուսոսն ազգությամբ հույն է, ապրում  է Փարիզում
և երգում է անգլերեն,
իսկ մենք հայ ենք ու պիտի բազմանանք:    
/Ասել, որ դու սիրում ես խաղաղությունը և որ ուզում ես բոլորը լինեն երջանիկ, ճշմարիտ կլինի, բայց չի լինի բանաստեղծական:
Կամ` թող երկնքում ճախրեն աղավնիները և արևի դեմքը երբեք 
չծածկվի մշուշով, դու մի քիչ այլ կերպ կդասավորեիր բառերը, և
կստացվեր մոտավորապես այսպիսի նախադասություն.-
    Եթե երկնքում աղավնիներ կան,
    մենք բոլորս էլ հանգիստ գնում-գալիս ենք
    արևի տակ/:
Բայց դու կարող էիր ապրել աշխարհում
և ֆաշիզմի մասին չունենալ ոչ մի գաղափար:
Բայց դու կարող էիր լինել առավել երջանիկ,
թե չիմանայիր ինչ բան է գենոցիդը
ու թե չիմանայիր ինչ է խտրականությունը ռասայական:
Կխմեիր քո սուրճը հանգիստ, կհամբուրեիր կնոջդ,
կպառկեիր մեջքի վրա` երազելով տիեզերագնաց դառնալ
և զարմացնել ձեր թաղի բոլոր անմեղ քաղքենիներին,
որոնք գիշեր-ցերեկ փայլեցնում են իրենց
                         բյուրեղապակյա անոթներն ու սկահակները         
և թանկարժեք կահույքի վրայից մանրադիտակի 
օգնությամբ հայտնաբերում և մեկ-մեկ թռցնում են փոշին:
Օ՜, բառարանները լիքն են ավելորդ բառերով,
այս փոքրիկ երկրագնդի վրա ո±վ հնարեց դրանք….
Հեռախոսի զանգը ստիպեց փոխել մտածումներիդ.  ուղղությունը
դու հիշեցիր քաղաքը, որտեղ ծնվել ես 28 տարի առաջ,
և ժպիտն ու ցավը ողողեցին դեմքդ` հիշեցիր մորդ
և քույրերիդ, ու չփոխվեց դեմքիդ արտահայտությունը,
երբ հորդ հիշեցիր: Բայց դու ներքուստ զգում ես,
որ տարիները ետ են գնում արագորեն,
դու մանկանում ես արագորեն,
և շուտով, շուտով կհասնի այն պահը,
երբ այլևս անհնարին կլինի զսպել
թարթիչներիդ տակ ուռճացող հեղեղը արցունքի
և ճիչդ,
ճիչդ,
նորածնի ճիչդ անհոդաբաշխ ու ցնծագին:

8. ՕՐՎԱ  ՎԵՐՋ ԿԱՄ  ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈւԹՅԱՆ  ՎԵՐՋ

Եվ այն ամենը, ինչի մասին դու ոչ մի խոսք չասացիր,
և քո սիրտը ցավից միայն դուրս ընկավ, շեղվեց ռիթմից,-
դու բառ-բառ կպցրեցիր ու դարձրիր տող:
Հրաժեշտի համար, ահա, բարձրացնում ենք մեր ձեռքերը:
Եվ այն ամենը, ինչ դու տեսար օրվա ընթացքում,
և հարցերը, որ տվեցին քեզ, և պատասխանները,
ինչքա՜ն քիչ էին կապվում քո կյանքի և օրվա
                                                                 վախճանի հետ:
Այդ դու չէ, դու չէ, թող ուրիշներն արտասվեն,
դու բարձրացրու քո ձեռքերը հրաժեշտի այս պահին:
Ու թեև քեզ խփեցին տեղի ու անտեղի և ասացին
խոսքեր, որոնցից դառնացավ քո սիրտը` բայց դու
հավատարիմ ես քո ժողովրդին սկզբից մինչև վերջ,
հավատարիմ ես և ոչ թե պարտական, և ոչ թե ի պաշտոնե,
և դրա համար չէ, որ աշխատավարձ ես ստանում,
այլ` ճակատագրով, որովհետև դու այդպես ես ծնվել
և գուցե այդպես էլ մեռնես:
Այդ դու, դու, միայն դու պիտի արտասվես
և հրաժեշտի համար պիտի բարձրացնես քո ձեռքերը:
Սիրելիս, նայիր` տող-տողի ետևից շարվում է քո կյանքը,
և սերն ու ցավը քեզ ասում են` ապրիր,
և ամպերն ու արևը, և անձրևն ու վիշտը,
                                                          և աստղերն ու քամին.
բոլորն են այստեղ, քեզ հետ են, ինչ արած:
Բայց դու բարձրացրու քո ձեռքերը հրաժեշտի այս պահին:
Եվ մարդիկ…սիրիր նրանց առանձին-առանձին,
արատների համար սիրիր,
առավելությունների համար կսիրեն ուրիշները,
որովհետև դու այդպես ես ծնվել
և գուցե այդպես էլ մեռնես:
Իսկ անհրաժեշտության դեպքում, խնդրեմ,
ահա, այս պատկերը,-
Մարդիկ թռչունների թևերով 
դանդաղ հեռանում են երկրագնդից…
Բայց դու հրաժեշտի համար
բարձրացնում ես քո ձեռքերը,
դու մնում ես այստեղ` սիրելու, երգելու և մեռնելու համար:


    Անձրև մի տխուր առիթով
                   1979-1982

ՇՐՋԱՊՏՈւՅՏ
Գարնանային պատկերներ

*     
Ծաղկած ծառի վրա ծաղիկները
փոքրիկ ու ճերմակ օրորոցներ են,
և ճերմակ բարուրների մեջ արթնացել են
երեխաները, երեսները բացել ու ժպտում են…
Համրացած կանգնել ու նայում եմ`
Տեր Աստված, ի՜նչ հրաշալի ես
կրկնում անվերջ դու քո
գարունը: 

*         
Ինչ-որ քչփչոց է լսվում թփերի միջից;
ինչ-որ զսպված ծիծաղ:
Զգույշ ետ տար թփերն ու խոտերը,
զգույշ ետ տար – 
և չարության մեջ բռնված փոքրիկ
տղայի նման աչքերը լայն բացած
վախով քեզ կնայի 
մի փոքրիկ առու:

*     
Ծաղկած ծառերի միջով, գույնզգույն
չթի շորով մի աղջիկ էր վազում,
մի փոքրիկ, բոբիկ աղջիկ:
Ու թե ուշադիր նայես, քիչ հետո 
հրաշք կլինի` կտեսնես աղջիկը 
կանգնել է, ծառերն են վազում
գույնզգույն չթի շորերով:

*    
Խիտ անտառի մեջ կորած մի փոքրիկ
բացատ և մի խրճիթ` թաղված 
խոտերի ու ծաղիկների մեջ:
Ո±վ է ապրում այստեղ, ո±ւմն է այս
տունը: Գնա դուռը թակիր և ով էլ
դուրս գա, հարցրու, և նա կասի
ինչ է երջանկությունը…

*
Միայնակ ծառի ճյուղին նստեց
մի թռչուն: Եվ երգեց թռչունը
արևի մասին, անձրևի մասին,
կապույտ երկնքի, պայծառ ու խաղաղ
օրերի մասին…: Այնքան անուշ ու
անկեղծ էր երգը, որ չդիմացավ ծառը
ու ծաղկեց:

Անձրև և հետո ծիածան: Երեսնիվայր
պառկիր թաց խոտերի մեջ, աչքերդ
փակիր, սպասիր: Եվ երբ ծաղիկների
ու խոտերի բույրից գլուխդ պտտվի
ու աչքերդ շաղվեն, և երբ թռչունների
երգից սիրտդ սեղմվի և մարի հոգիդ,
պարզորոշ կլսես – ինչ որ տեղ
մոտերքում ինչպես են դանդաղորեն
բացվում դռները Դրախտի…

Ամառային պատկերներ

*      
Լիճը - ամռան տապին բացված պատուհան,
և զով քամին շոյում է այրվող երեսդ:
Բոբիկ ոտներով քայլիր ավազների վրայով,
նախամարդու նման մերկ և մասուրի պես
մազմզոտ: Իսկ հենց հասնես ջրին, նետվիր
նրա ալիքների մեջ առանց երկմտելու,
նետվիր աչքերդ փակ և ձեռքերդ կրծքիդ
խաչած: Ի՜նչ վերին հաճույք` թփրտալ
անսահման զովության մեջ, լողալ, մինչև
որ նվաղեն մկաններդ, և ձեռքերդ ու ոտներդ
անօգնական կախվեն: Եվ երբ դուրս գաս ջրից,
ավազների վրա կանգնես գլուխդ խոնարհած
ներքև - կզգաս հանկարծ, որ միամիտ ու մաքուր է
հոգիդ նախամարդու պես ու երջանիկ և արդար ես
ինչպես մասուրի թուփ…

*
Լճի ամայի ափին մի քիչ իրիկուն էր:
Կլոր, ճերմակ գլխարկով մի փոքրիկ
երեխա կլանված խաղում էր
ավազների հետ: Իսկ դու նստած 
հեռվում, թերթ ես կարդում մի քիչ,
իսկ ընդհանրապես, նայում ես լճին
ու մտածում ես –մի քիչ երեխա
լինեիր ու կլանված խաղայիր
ավազների հետ
մի քիչ…

* 
Կիսամերկ կանայք լճի ափին և մի կին`
հագնված, որ ավելի մերկ էր թվում
շորերի մեջ: Նայում ես նրան և նվաղում է
սիրտդ: Նայում ես լճի ափին, միայն մի
կին ես տեսնում լույսերի մեջ ողողված,
և Աստծուն, որ շփում է ձեռքերը,
և Աստծուն, որ ինքնագոհ ժպտում է քթի տակ`
ինքն իր ստեղծածով հիացած…

Ամռան այգին ծփում է տագնապների մեջ հասուն
և մեղավոր բույրերի, որ կպչուն են մեղրի պես:
Թեթև քամի - և նայիր` աչքերը փակ շվարել,
կարկամել է դեղձենին – չի իմանում,
թե ինչպես, չի իմանում, թե ինչով 
քամու ձեռքից փախցնի
ստինքները իր շիկնած… 

Թփից կախված խաժ ողկույզ` կլորերես,
մեծ աչքեր, դարասկզբի կինոյի արտիստուհու
սանրվածքով, օտար աչքից թաքնված
տերևների խոպոպով, օտար աչքից թաքցրած
հմայքները կանացի, որ հասունանում են դանդաղ,
լցվում հյութով ու բույրով…: Իսկ թե տերևն անզգույշ
բարձրացնես ու նայես, և միամիտ ու անհոգ
հայացքդ առնի հայացքին – 
հավատա, որ էլ ոչ ոք, հավատա, որ էլ ոչինչ
փրկել չեն կարող քաղցր
կործանումից քո հոգին…

*        
Վարդը, որ հանկարծ բացվել է ամռան մեջ,
վարդը, դեռատի մի աղջիկ, որ ծնողներից
թաքուն ներկել է շուրթերն ամենավառ
կարմիր շրթներկով և նստել է հայելու դեմ –
վարդը, որ բացվել է ամռան մեջ հանկարծ
և չի իմանում, և չի հասկանում,
թե ինչ է կատարվում իր ներսում…

Աշնանային պատկերներ

*
Եվ մարդը, որը սիրում էր վիճել ինքն իր հետ,
և մարդը, որը երբեմն կարոտում էր
պահարանում խնամքով կախ տված թիկնոցն հնամաշ,-
հնազանդ, երազկոտ ու հասկացող ժպիտով նայում էր
պատուհանից դուրս: Իսկ այնտեղ ծառն էր,
որը հայելու դեմ նստած  ծերացող տղամարդու 
հուսահատությամբ պոկոտում էր գլխից
անվերջ խտացող տերևները դեղին…: Եվ մարդը,
որը սիրում էր վիճել ինքն իր հետ` 
երկար նայեց պատուհանից դուրս,
և հետո լուռ, և հետո անխոս
համաձայնվեց:

Աշնան կիրակին նուրբ էր թավշի պես,
իսկ օրը` թափանցիկ - ինչպես ապակին
ակնոցի, որը թավիշով սրբում էր հենց նոր
կապույտ աչքերով մի տխուր աղջիկ:
Եվ ես նայեցի նրա աչքերին, անպաշտպան
ու բաց  աչքերին նրա, ու սարսռացի –
ի՜նչ ցուրտ էր քամին, որ փչեց հանկարծ
կապույտ լճերի ջրերի վրա

Աշնան մեջ կա մի պատուհան և մի աղջիկ է
նստած պատուհանի դեմ, որը թե դուրս նայի
տխուր հայացքով` իրիկնային ցուրտ անձրև
կտեղա և հուսահատ կդեղնեն տերևները:
Ի՜նչ սև  է թրջված ասֆալտը, ի՜նչ ամուր է
պատուհանը փակված, և աշնան մեջ 
ինչքան միայնակ է աղջիկը
և ես ինչքան միայնակ եմ 
հանկարծ:

*       
Եկեղեցու պատի տակ, դարավոր 
փոշիների մեջ մի շուն է պառկած:
Եվ ես նայում էի նրան ու մտածում`
ի±նչ իմանաս, թե սա ինչ շուն է, 
որ կուչ է եկել աշնան արևի տակ,
և ի±նչ իմանա այս խեղճ կենդանին,
թե ինչ հանճարեղ մատներ են կպել
այս քարերին, որոնց անտարբեր
դեմ է արել իր փրչոտ մեջքն ու
քնկոտ աչքերով նայում է ինձ:
Իսկ շունը քնկոտ աչքերով նայում էր ինձ
ու մտածում` ի±նչ իմանաս, թե ինչ
մարդ է սա, և ի±նչ իմանաս` քարո±վ
կխփի հիմա, թե± սովորականի պես`
քացով…

*
Աշնան միապաղաղ առավոտ էր:
Այգու խորքում, ամենախորքում,
տերևների դեղին ու թաց կույտի միջից
հանկարծ բարձր զնգաց ինչ-որ մեկի
վաղուց կորցրած զարթուցիչը:
Ինչ-որ մեկը պիտի հիմա արթնանար,
պիտի սափրվեր, լվացվեր, խմեր իր սուրճը,
վառեր ծխախոտը և դանդաղ քայլերով շրջեր
սենյակի անկյունից անկյուն…
Եվ փողոցում կորած փոքրիկ երեխայի նման
աշնան մեջ բարձր հեկեկում էր զարթուցիչը,
և մարդիկ լուռ ու մոլորված լսում էին նրան
և տխուր ու անօգնական օրորում էին գլուխները…

Ձմեռային պատկերներ

*   
Ծառերը`
ոտից-գլուխ ճերմակ վիրակապերի մեջ,
իսկ օդը սառն է, ինչպես հայացքը հյուրանոցի
տնօրենի, որն օրորում է գլուխը և մի բառ է
ասում` չկա: Եվ նորից ձյուն է գալիս
ծառերի վրա և ձյունը քիչ-քիչ ծածկում է
նաև քեզ, որ ճամպրուկը ձեռքիդ մոլորված
կանգնել ես օտար քաղաքի անծանոթ 
փողոցներից մեկի մեջտեղում և մտածում ես –
կա± առավել դժբախտ մարդ, քան նա, ով ձյան տակ,
ճամպրուկը ձեռքին մոլորված կանգնել է
օտար քաղաքի փողոցի մեջտեղում…
Եվ հետո օրորում ես գլուխդ
և մի բառ ես ասում` չկա:

*
Ձմեռն անծանոթ քաղաքում ավելի է ձմեռ
և մենությունը գորշ է ավելի, և նույնիսկ
ճնճղուկները, որ սառած արցունքների նման
կախվել են ծառերի թարթիչներից` առավել
դժբախտ են, եթե նրանց նայում է օտարականը
երկհարկանի հյուրանոցի պատուհանից…
…Նայում է երկար ու մտածում - զարմանալի է,
այսքան տարի ապրեցի և հիմա 
ոչինչ չեմ կարողանում հիշել, որ գոնե
մատներիս ծայրերը տաքանան…

*           
Երևի սա հենց այն ձյունն է, որի մասին
ասում են, թե իջնում է և երջանկություն է
բերում իր հետ: Երևի սա հենց այն ժամն է,
երբ մարդիկ հանդիպում են իրար և խոսում են
կարևոր բաներից: Երևի սա հենց այն աղջիկն է,
որին պիտի հանդիպեի առաջին ձյան փաթիլների
տակ ու պիտի խոսեինք կարևոր բաներից:
Եվ երևի սա հենց այն երազանքն է,
որն ամենավերջինն է 
երևի:

*
Դարձյալ նույն գույնը,
դարձյալ նույն բառը-
ետ տար վարագույրը`
դարձյալ նույն ձյունը:
Անվերջ նույն ձյունը,
անվերջ նույն գույնը,
անվերջ նույն բառը…
Եվ տես, մի բառով,
և տես մի գույնով
ի՜նչ հեշտ, թեթև է
կերտում բնությունը
քո հազարաբառ 
ու անպատմելի
այս մենությունը…

*
Պատուհանիս տակ ծիծաղ,
զվարթ ճիչեր ու կանչ`
թավալ են գալիս ձյան մեջ
երկու փոքրիկ տղա:
Ելնում ու ընկնում են նորից,
թռչկոտում, վազում են, խնդում…
Իսկ դու կանգնել ես պատուհանի դեմ,
կլանված նայում ես նրանց,
վերացած…ու չես էլ նկատել,
որ պարզել ես սառած ձեռքերդ,
տաքացնում ես սառած ձեռքերդ
նրանց ուրախ ծիծաղի,
ճիչ ու կանչերի խարույկի վրա…

Ձմեռային մթնող փողոցով
կուչ եկած վազելով անցավ
թեթև հագնված մի շուն:
Ակամա կծկվեցին ուսերդ
և ձեռքերդ ավելի խոր խրվեցին 
գրպաններդ ու կանգնեցիր մոլորված`
գիշերով, այս ցրտին
ո±ւր էր վազում խեղճ շունը
և այս մութ ու ցուրտ փողոցով
ո±ւր եմ գնում ես հիմա…

ԵՐԻՑՈՒկ

Ներդաշնակ է պատկերը անհնարին մեղմ սիրո,
ճերմակազգեստ պարուհի
գլխաշորով դեղնավուն,
և ձևերը դրոշմված ինչ-որ վերին ոլորտում
դիմագիծն են խոր ցավի
շրջված` դաշտի հայելում:
Ինչ ողորկ են հեզության
արցունքները ապակե,
և ինչ նման են իրար
թերթերը շուրջ վարսանդի,-
ապրած օրեր իրարից 
չեն տարբերվում ոչնչով,
շղթա կազմած դեղնության-անհուսության
                                            պտույտում,
մեղուների քուն բերող բզզոցի տակ միալար –
ճերմակազգեստ պարուհի
գլխաշորով դեղնավուն:
Ասեղնագործ տեսարան,
կախված մի հին տան պատից-
պատուհանի տակ նստած մի կին առանց հայացքի,
և մի անցորդ, որ կանգնել,
մնացել է մոլորված 
կարդացե±լ է, թե± տեսել
այս պատկերը ներդաշնակ,
այս ձևերը` դրոշմված ինչ-որ վերին ոլորտում,
դիմագծերը խորունկ, որ շոյում են ու խոցում…
Իսկ երբ կինը շարժվեց, բացեց աչքերը խոնավ-
դաշտը դանդաղ պտտվեց և գույները դողացին,
և վիթխարի մի ծաղիկ
շատրվանի պես ցայտեց…և ի~նչ նման էին իրար
թերթերը շուրջ վարսանդի - ապրած օրեր իրարից
չեն տարբերվում ոչնչով… և օդի մեջ քարացավ
միայն մի պահ, մի վայրկյան
ու խշշոցով փշրվեց, կոտորակվեց, թափվեց ցած,
և անցորդը կռացավ, վերցրեց մի բուռ, հառաչեց -
ի~նչ ողորկ են հեզության արցունքները ապակե`
ճերմակազգեստ պարուհի,
գլխաշորով դեղնավուն…

ՄԻՍԱՔ  ՄԵԾԱՐԵՆՑ

Ճանաչիր գույները, թիթեռ`
հրաժեշտի թագուհի,
թևիկներով քո փխրուն
ի՜նչ արագ ես սլանում
դեպի ավարտը օրվա:
Եվ ո±վ է քեզ այսքան նուրբ
ու գեղեցիկ նկարել-
ծերունազարդ վարպետի իմաստնացած 
ձեռքի տակ մատիտի վարժ
սահուն վազք – հետագծի պես կայծի
խարույկից վեր սուրացող –
հղացման կարճ ակնթարթ
մթության սև կտավին`
և ի՜նչ գծեր ավարտուն…
Վաղամեռիկ պոետի երազի պես գունագեղ
և առավել կատարյալ, և առավել գեղեցիկ,
բազմապատկված գույներով – չէ± որ նա քեզ նայել է
արցունքոտված աչքերով…
Իսկ երբ իջնի իրիկուն և աղմուկները մարեն
և գույները վերանան, քիչ-քիչ խամրեն խավարում`
թևերդ անշարժ տարածած կանշարժանաս դու մթնում,
և աստղերը զարմանքով քեզ կնայեն վերևից
համրացումի այդ պահին – 
փոքրիկ մի սիրտ է լռել,
բայց այս ի՜նչ մեծ լռություն հանկարծ տիրեց աշխարհին…
          
*
Փակ է երկինքը
և հոգիները շարունակ խփվում են նրա պատին
և անորոշ թափառում հողի ու երկնքի միջև:
Տեսարանն անընդունելի է պատկերի ներսում,
ուր անձրև է եկել
և խոտերը փայլում են անսովոր երանգով:
Իսկ սիրտը, սիրտը, որը դեռ չի ծնվել
արագորեն ճանապարհ է հարթում իր համար
աչքերից դեպի մատները
և մատներից ձգվում է հողին,
և ձեռքերդ պարզած առաջին քայլդ ես անում –
ճանաչման վախ ու հիացմունք
և հրաժեշտ ամեն քայլափոխիդ…
Իսկ հոգիները շարունակ խփվում են երկնքի պատին
և ներքև են թափվում սպանված թռչունների նման:
Մինչդեռ տեսարանը  մթնում է զգուշորեն,
և պատկերը փակում է իրեն անձրևի փեշերով:
Իսկ սիրտը, սիրտը, որ դեռ չի ծնվել
անորոշ թափառում է հողի և երկնքի միջև:

ԻՍԿ  ԵՐԲ  ԵՐԵԿՈՅԱՆ

Իսկ երբ երեկոյան դու քայլեցիր ավազների վրայով –
ծովահարսերը շրջապատեցին քեզ
և չգիտես ինչու ընկճվեցիր նրանց առատությունից:
Ու մինչ հայացքդ նրանց թեփուկավոր
պոչերն էր ուսումնասիրում մանրազնին,
միտքդ աշխատում էր մեկ այլ ուղղությամբ - 
քեզ տանջում էին բոլորովին ուրիշ հարցեր,
նախ` թե ինչով են սնվում սրանք,
չե±ն հիվանդանում սառը ջրի մեջ,
և հետո` չե±ն ամաչում մերկ թափառել ծովափով 
և այլն:
Հետամնաց, խավար ու մութ ցեղ,
որ մաշում է կյանքը սիրավեպեր կարդալով,
և շարունակ նամակներ էգ•րում Աբբահայր Պրևոյին
Մանոնի մասին նոր տվյալներ ստանալու խնդրանքով…
Ավելորդ հոգս ու գլխացավանք դառնալով
նավաստիների առանց այդ էլ խիստ ու դաժան կյանքում,
որոնք կարկտի պես արտահերթ պատիժներ են ստանում
նավերի ամենաանհարմար տեղերում
ամենօրյա հայտնվող գրությունների համար.
/ՙԿեցցե սերը՚,
ՙԱխ, կյանքս կտամ մի համբույրի դիմաց՚ և այլն/,
որոնք չափազանց դժվարությամբ էին ջնջվում,
որովհետև ծովահարսերն օգտվում էին ինչ-որ զարմանալի ներկից,
որը նրանց համար հայթայթում էին թանաքաձկները
անսպառ քանակությամբ…
Իսկ երբ դու երեկոյան քայլեցիր ավազների վրայով
և ծովահարսերը շրջապատեցին քեզ,
դու առանց ամաչելու արտասվեցիր նրանց առաջ
և պատմեցիր,
որ քեզ լքել են կապույտ աչքերով աղջիկները,
որ կանաչ աչքերով աղջիկները  լքել են նույնպես
և պատմեցիր քո կյանքը`
                         առավոտյան գնում ես աշխատանքի,
երեկոյան վերադառնում ես տուն, քնում ես
և առավոտյան նորից գնում ես աշխատանքի,
երեկոյան վերադառնում ես տուն,
քնում ես և նորից
առավոտյան գնում ես աշխատանքի…
Եվ ծովահարսերն արտասվեցին քեզ հետ միասին
և փորձեցին համոզել` ձեռք քաշել այդ ամենից
և նրանց հետ միասին իջնել ծովի հատակը,
ինչից դու հրաժարվեցիր կտրականապես…
Բայց երբ
ծովի ալիքների մեջ անհետացան ծովահարսերը դալկադեմ
և երբ մնացիր մենակ ավազների վրա նստած,
զգուշորեն նայեցիր չորս կողմդ
և ապա դողդոջ մատով գրեցիր խոնավ ավազին.
ՙԱխ, կյանքս կտամ մի համբույրի դիմաց՚
և գլխակորույս վազեցիր,
ինչպես գողը, մարդասպանն է փախչում
հանցանքի վայրից:

*
Անապատի կենտրոնում ապրում է քարը`
նրա գաղտնիքը կարոտ է լուծման:
Անապատում այնքան ավազ կա,
նրանց պետք է խնամքով մշակել:
Իսկ քարանձավում ապրում է մարդը
և նա բազմաթիվ ատրճանակներ ունի,
նա իր քարանձավը խնամքով մաքրում է
և վարագույր ունի դռան վրա կախած:
Նա աշխարհի մասին գիտե ամեն ինչ,
բայց քաղաքների աղմուկից հեռու
նա մոռացել է վաղուց բոլորը
և դրա համար արժե± վշտանալ:
Նա գիրք է գրում բարության մասին,
իսկ գրքում չկա և ոչ մի ցիտատ,
հետո մաքրում է ատրճանակները,
իսկ կրակելը մոռացել է վաղուց:
Եվ լուցկու գյուտն է անելու շուտով,
թեև ծխելը թողել է արդեն,
երեկոների միակ հաճույքը
մաստուրբացիայով անխոնջ զբաղվելն է:
Ահա բոլորը, ինչ մնացել է - 
քարի գաղտնիքը, ավազի սերը և վարձը լուծման:
Իսկ քաղաքները շուտով, շատ շուտով կթմրեն անդարձ,
և նրանց քարե ոսկորներից ներս
կմտնեն վերջին քրմերը գունատ
և իրենց-իրենց կպայթեն հանկարծ
սրտերը բոլոր ատրճանակների:

ԲԱՌԸ

 Իր բարալիկ, մազմզոտ ոտներով
սողաց և դադարեց շնչելուց:
Հանդիսավորությամբ բարձրացավ վարագույրը,
և տխուր հայացքով մի մարդ
դասական ծանր երաժշտության տակ
ազդեցիկ ու կծու խոսքեր նետեց դահլիճ
և հանդիսականների բուռն ծափահարության 
                                   տարափով ոգեշնչված
նախ սպանեց իր հորը,
որը  նույնիսկ թույլ դիմադրության փորձ իսկ չարեց
և ապա երևաց լուսինը, որի վրա պարզ երևում էին
շնչարգելքով տառապող առյուծներ
և սևազգեստ կանայք, որոնք չկարողացան 
                              դերասանուհի դառնալ,
որովհետև ամբողջ օրը լվացք էին անում,
թթու էին դնում, եփում մուրաբաներ…
Իսկ նա, - թախծոտ աչքերով այն մարդը,
համապատասխան խոսքեր ասելուց հետո 
                                 սպանում է նաև  իր մորը
և աղերսում է իջեցնել վարագույրը, այլապես,
եթե գործն այսպես  գնա, ստիպված կլինի 
սպանել քույրերին ու եղբայրներին, հորեղբայրներին
և զանազան քեռայրների, մինչդեռ  ինքը ձգտում է, ի վերջո,
նրանց բոլորի հետ միասին մասնակցել
քիչ թե շատ կենսուրախ պատմության…
Եվ ապա երևաց լուսինը
իր բարալիկ, մազմզոտ ոտներով,
սողաց և դադարեց շնչելուց… 

ԳՐԵԹԵ ՌՈՄԱՆՍ

Լացեք, գնչուներ
ձեր մեռած արքայի համար,-
բայց պարզվում է,
որ նա բոլորովին էլ արքա չէ
և ոչ էլ գնչու:
Համենայնդեպս,
լացեք, գնչուներ, նրա համար:

Ո±ւր է ձեր կիթառը,
ո±ր են ձեր զարդերը 
գնչուներ:

Այս ամենը 
պատահաբար եղավ.
անցնում էր փողոցով
բանաստեղծը`
և նա շատ տխուր էր,
և նա շատ մեռած էր,
և նա շատ գնչու էր,
և նա շատ արքա էր…

Ինչ արած, լացեք գնչուներ,
լացեք,
ձեր մեռած արքայի համար:

ՎԵՐՋԻՆ  ԲԱՌԵՐ

Դժվար,
ինչ սոսկալի դժվար են ծնվում բառերը,
և ի±նչ իմանաս, գուցե տխուր երգ է սա,
և ինչ գեղեցիկ են աստղերը երկնքում,
իսկ անտառը մոտիկ է,
չափազանց մոտիկ,
գալարափողերն են հնչում,
որսորդներն են վազում բոլոր կողմերից,
տեսնելու, թե ինչպես է մեռնում վերջին սոխակը
նոտաների տետրը արյունոտ կրծքին սեղմած…

Եվ ի±նչ իմանաս,-
գուցե վերջին երգն է սա,
գուցե վերջն է սա - ի±նչ իմանաս:

ՌՈԲԻՆԶՈՆ ԿՐՈւԶՈ

Օրվա բոլոր ժամերին խմում էր իր սուրճը
և ուշադիր ու համառ նայում անցող-դարձող մարդկանց:
Ծխախոտ էր վառում և լուցկու հատիկով
դանդաղ խառնում էր սուրճը և նայում էր բոլորին
և միայն հավաքարարին չէր նայում,
որն անվերջ փնթփնթում էր ու բողոքում
անձրևից, որը երբեք չի կտրվում,
արևից, որը երբեք մայր չի մտնում,
ծերունուց, որն ամբողջ օրը նստած է սրճարանում,
և մարդկանցից, որ անցնում են նրա կողքով
և չեն տեսնում նրան…
Իսկ ծերունին խառնում էր իր սուրճը
և նայում էր պատուհանից դուրս,
ուշադիր ու համառ նայում էր պատուհանից:
Եվ մի  օր նա կանչեց հավաքարարին պառավ
և ասաց, որ այլևս չի կարող սպասել,
և ասաց, որ աչքերը սկսել են վատ տեսնել,
որ սարսափելի հոգնել է ու պիտի գնա տուն…
Բայց եթե հանկարծ մի նավ,
ընդամենը մի սովորական նավ մոտենա պատուհանին,
ի դեպ, նշանակություն չունի բնավ`
                          մեծ նավ կլինի, թե`փոքր,
թող խնդրի, որ սպասեն իրեն` ծերունուն,
թող խնդրի, որ մի քիչ սպասեն…
Եվ հեռացավ ծանր ու դանդաղ քայլերով,
գլխարկը մոռանալով սեղանի վրա:

…Եվ անցնում էին օրերն ու անձրևները չէին կտրվում,
արևը մայր չէր մտնում, և անցնում էին օրերը,
և դարձյալ հավաքարարն էր, որ անվերջ փնթնփնթում էր
ու բողոքում ծերունուց, որը չգիտես ինչու
                                       այլևս չի վերադառնում,
բողոքում էր նավերից, որ անցնում էին պատուհանի մոտով
                                       ու կանգ չէին առնում,
և վերջապես ու բոլորից շատ, բողոքում էր գլխարկից,
որը մնացել էր սեղանի վրա
ու ինչ-որ բան էր ուզում ասել պառավին,
բայց չէր համարձակվում…

ԵՍ  ԱՆՎԵՐՋ  ՍՊԱՍՈւՄ  ԵՄ  ՔԵԶ

Այնտեղ, ուր ես եմ ապրում, կա մի պառավ
                                                             իր թութակով:
Առավոտյան ես փող եմ տալիս պառավին, և նա գնում է շուկա
և ուտելու բաներ է առնում մեզ և թութակի համար:
Իսկ ընդհանրապես, առավոտները ծաղիկները բացվում են
և բուրում են ըստ պատշաճի:
Չորս կողմում անտառ է և մի ճանապարհ,
որը միանում է մեր տանը:
Առավոտները ես նստում եմ դռան շեմին
և գլուխս առնում եմ ձեռքերիս մեջ:
Կողքիս նստում է պառավը,
իսկ թութակը կանգնում է կտուրին:
Ես բարձրացնում եմ գլուխս ձեռքերիս միջից
և հարցական նայում եմ պառավին,
պառավը բարձրացնում է գլուխը
և հարցական նայում է թութակին,
թութակը բարձրացնում է գլուխը
և հարցական նայում է ճանապարհին,
անտարբեր ճոճում է գլուխն ու մրթմրթում.
   - Չկա:
Իսկ երբ իջնում է մայրամուտը,
ես բարձրացնում եմ գլուխս…….
պառավը բարձրացնում է գլուխը….
թութակը հոգնած ասում է.- Չկա,
թութակը զզված ասում է.
Գնանք:
   Հետո ես նորից փող եմ տալիս պառավին
և նա գնում է շուկա
և ուտելու բաներ է առնում մեզ ու թութակի համար:

Տաք վառվում է բուխարին:
Ես նստած կրակի մոտ մտածում եմ, իսկ երբեմն,
                                              նաև չեմ մտածում,
պառավը նստած սեղանի մոտ
                 թվաբանության խնդիրներ է լուծում,
իսկ թութակը չարչարվում է գտնել
այն հարցի պատասխանը,
որը վաղուց տանջում է իրեն:

ՆՈՅ

Քաղաքի քսու, խոնարհ անձրևը,
որ վարժեցրած է ու արդեն տանու,
զուգարանի պես` քաշում ես ամպից կախ ընկած թելը.
                                                                անձրև է գալիս,
սանիտարական միջոցառման պես, որը նշված է
ինչ-որ մի դեղնած հաշվեմատյանում…
   …Մուտքում կուչ եկած վիթխարի շենքի,
խղճուկ, որբուկ Նոյ, աշխարհում մենակ,
փրչոտ մի կատու քսվում ոտներիդ,
և մութը, մութը, որ հեղեղի պես լցվում է ահա
և հետզհետե բարձրանում է վեր:
Մուտքում կուչ եկած վիթխարի շենքի,
նայում ես հեռու - գուցե չես նայում,
և մտածում ես – կամ չես մտածում:
Մի քիչ սեր լիներ – նվվում է հոգիդ, 
սեր լիներ մի քիչ – ու լաց ես լինում:
Իսկ անձրևն անվերջ թափվում է, թափվում,
և բարձրանում է մթի գոլորշին,
ջրին խառնված բարձրանում է վեր` վիթխարի շենքը
նավի պես հսկա, լուռ օրորվում է խավարի վրա:
Խղճուկ, որբուկ Նոյ, տխուր նայում ես քո ունեցվածքին.
այս ի±նչ ես փրկել և ո±ւր ես տանում,
այս փրչոտ կատվի±ն, թիկնո±ցդ հնամաշ,
որ ժամանակն է վաղուց նետելու,
գրքի դեզե±րը` չափածո տանջանք,
ասֆալտ, ապակի, տուփեր բետոնե, որ տուն են կոչվում,
պարտադիր սո±րճը առավոտյան վաղ,
ինն անց երեսուն, հացի խանութում…
Բայց լռությունը քերծելով թեթև,
ոմանք տավիղ են նվագում, լսիր,
ուզում են երգել և կռա-կռա
մատնում են իրենց ծագումը խավար…
Այս ինչքա՜ն  ագռավ անցավ փողոցով, 
չարագույժ երգով` այլևս երբեք, այլևս կռա…
Մուտքում կուչ եկած նայում ես նրանց
և մտածում ես – թե± չես մտածում,
այս ե±րբ շատացան – մտածում ես դու,
ո՜նց են գիրացել - զարմանում ես դու…
Ինչքան շատ ագռավ – ոչ մի աղավնի,
ինչքան շատ տավիղ – ոչ մի մեղեդի,
միալար ու գոհ, ներդաշնակ կռան - այլևս երբե՜ք:
խղճուկ, որբուկ Նոյ, կուչ եկած, մենակ,
կանգնել ես մթնում հսկա նավի մեջ,
մի քիչ սեր լիներ – մտածում ես դու,
սեր լիներ մի քիչ – ու լաց ես լինում:
Իսկ անձրևն հանկարծ մոտենում է քեզ,
խոնարհ ու քսու մատներն է քսում դեմքիդ, ուսերիդ.
-Սերը չի դառնա,- շշնջում է նա,-
դու սեր չես փրկել քո այն նավի մեջ:
-Սերը խեղդվել է,- երգում են ուրախ ագռավները սև,-
չկար, սեր չկար քո այն նավի մեջ:
Հետո հեռացան դհոլի զվարթ դմփոցի տակտով…
Բայց դու քսվելով պատերին խոնավ, խղճուկ, որբուկ Նոյ,
աշխարհում մենակ, պտտվում ես քո թակարդ-նավի մեջ,
նվվում ես տկար` մի քիչ սեր լիներ, սեր լիներ մի քիչ…
Եվ քո միայնակ ողբն է օրորվում
մթության անծայր հեղեղի վրա…

ՇԱՏ ՀԻՆ  ՏՈՂԵՐ

1.ԿԱԿԱՉՆԵՐԻ ԴԱՇՏ

Անապատի պես ամայի երկինք,
աստղերը` քաղցած գայլերի աչքեր,
ջահը ձեռքի մեջ բռնած մի կապիկ,
փորձում է ցատկել` չի՜ կարող ցատկել:
Եվ այծամարդն է նստած ստվերում,
իր հին շալվարն է կարկատում լարված,
քթի տակ երգ է ծորուն կերկերում,
կես տխուր է նա, կես` սիրահարված:
Կակաչների դաշտ – վիրավոր գազան,
հիվանդացած հող` պուտերով ցավի,
թոքախտից մեռնող բանաստեղծն հազաց
դեղնած էջերից հեռու անցյալի:
Կակաչների դաշտ – սավան արյունոտ,
թաքուն դուրս նետված պատուհանից բակ;
և շներն հանկարծ առած արյան հոտ,
հարայ-հրոց են գցել խայտառակ:
Այդ սերն է, սերը վիրավոր գազան,
քաղցած գայլերի օղակում ընկած,
և հալածում է, նեղում է նրան
ձեռքի մեջ ջահը` կապիկը սմքած:
Եվ կսեղմվի օղակը քիչ-քիչ,
մահացու ճիչդ կլսվի հանկարծ,
կարկատած շորը կգցի ձեռքից
այծամարդը բութ վախից սահմռկած:
Եվ կելնես երկինք` կղզին ամայի, 
վիրավոր, անուժ թևերդ պարզած,
օդի մեջ խնկի բույրը հմայիչ,
թոքախտից մեռնող բանաստեղծի լաց:
Ուժ տուր թևերիդ և լուսնի վրա
հանգիր ու նվվա` մեռնող աչքդ հաշտ,
արյունդ դանդաղ ծորա ու ծորա
լուսնի սավանին – կակաչների դաշտ 

2.ԱՌԱՆՑ ՔԵԶ

Վախով եմ լսում խոսքերը ասված.
ոչինչ չեմ տեսնում նրանց ետևում,
այս ինչքա՜ն արագ կուրացա, Աստված,
ո±ր մեղքիս համար դու ինձ չես ներում:
Մի բառ, երկու բառ և ուրիշ ոչինչ,
գույնը չեմ ջոկում ու տեսիլ չկա,
ամեն ինչ օտար, սառած ու ճղճիմ,
և հոգիս վհատ և սիրտս` տկար:
Անձրևը միայն` գորշ ու միալար
ատամնացավ է, որ չի կտրվում,
դեմքերի վրա ոչ ծիծաղ, ոչ լաց,
անշարժ, ինչպես հին, դեղնած կտավում:
ՙՀին վալսը, ախ, հա, հեռացում անդարձ՚,
խոստումներ, ժպիտ ու աչքեր կապույտ,
սիրելը բառ է, կարոտելը` բառ,
իսկ ձեռագիրը` տգեղ ու անփույթ:
Ո±ր մեղքիս համար դու ինձ չես ներում,
չէ± որ հիշում եմ խոսքերը անցած,
ես քեզ սիրում եմ –
դու ինձ չես սիրում`
և երջանիկ ու դժբախտ էի հանկարծ…

Աստված իմ, մի±թե չկա վերադարձ…

3.ՏՈւՓ

Չորս պատ և մի-մի առաստաղ, հատակ,
հեռավոր քաղաքի հյուրանոց,
/խղճուկ գազանիկ փորձանոթում փակ/
զուգարանային ջրի հեկեկոց:
Լուսամուտի տակ  անձրև ու անձրև,
մեկ վառվում է լամպը, մեկ` հանգում,
ճերմակ պատերին սև ստվեր անձև,
և մի սև թախիծ, որ չի ճերմակում:
Եվ նախնադարյան ռադիո պատից կախ,
որ չի խոսելու, չի խոսել երբեք,
աթոռ ու սեղան` մահճակալից ձախ
և մի հայելի պատից կախված թեք:
Չորս պատ… և չորս տող հանգերով կապված,
սոսնձած ու հարթ կողերով կոկիկ…
Իսկ կեսգիշերին, լսո±ւմ ես, հանկարծ
կատվի պես պատն է ճանկռում քո հոգին…

4.ՍԿԻԶԲ

Կապույտ երկնքում և ոչ մի աստղ –
ջութակների երամն է սահում պաստառով նրա,
տխուր աչքերով Տիրամոր Որդին
աղ է շաղ տալիս վերքերիս վրա:
Մի ձայն, որ ցավն է ծնել անկասկած – 
ներիր ինձ, ներիր, որդուդ մոլորուն,
մի մազմզոտ մարդ աչքերը փակած
ավազների մեջ խաչն է որոնում:
Կապույտ երկինքը սառել է վաղուց- 
այս աշխարհում դու վաղուց չես եղել,
ոչինչ չես տեսել, ոչինչ չես հիշում,
ոչ ապրել ես դու և ոչ էլ` մեռել:
Բոբիկ ոտներով վազում ես հիմա,
և ո±ւր ես վազում, վերև±, թե± ներքև,
գիտես, որ լույս է իջնում քեզ վրա,
և խռպոտ ձայնով ճչում ես կերկեր:
Սառած երկնքում և ոչ մի աստղ,
վերջին ջութակն է թևերն օրորում – 
մի մազմզոտ մարդ ավազին նստած,
արցունքն աչքերին…
…Էլ չի որոնում:

ԱՅՍ  Ի՜ՆՉ  ԱՐԱԳ  ԵՆՔ  ՄԵՌՆՈւՄ, ՍԵՐ  ԻՄ

Ինձ նորից դիմավորեց մենությունը սենյակիս
և ես փակեցի դուռն ու հենվեցի դռանը:
Սեղանիս քարտեզներ կան, այնտեղ այնպես ուրախ է,
այնտեղ դեռ  անտառներ կան գույնզգույն կապիկներով,
և մարդկանց գերեզմանները շարված են կողք-կողքի,
և տարօրինակ որդեր կան, որոնց պետք է ուսումնասիրել:
Իսկ ծխախոտները շոյում են իմ գլուխը
և շշնջում են - ավելի շուտ մեռիր:

Ինձ նորից դիմավորեց մենությունը սենյակիս:
Իսկ վանդակում վաղուց սատկել է դեղձանիկը,
և ես ափսոսում եմ դեն նետել նրան,
և ես կանոնավոր կուտ ու ջուր եմ տալիս նրան…
Սատկել է նաև կատուն,
որը պետք է ուտեր դեղձանիկին, իսկ ես
քարտեզը դնում եմ սեղանին
և ուղեղիս մեջ դասավորվում են կանոնավոր`
անտառներն իրենց գույնզգույն կապիկներով,
մարդկանց գերեզմանները շարված կողք-կողքի,
տարօրինակ որդերը, որոնց պետք է ուսումնասիրել…

Եվ ես արմունկներս դնում եմ սեղանին
և ես գլուխս առնում եմ ափերիս մեջ,
հետո ծխախոտ եմ առնում ձեռքերիս մեջ,
հետո ծխախոտից ծուխ է բարձրանում,
և հետո ծխախոտը սկսում է թունավորել ինձ
և հետո
            ծխախոտները շոյում են իմ գլուխը,
և շշնջում են`
                     ավելի շուտ մեռիր,
                                 ավելի շուտ մեռիր,
                                             ավելի ու ավելի շուտ…

ՀՐԱԺԵՇՏԻ  ԵՐԳԵՐ

Եվ բաժանվելուց առաջ զրուցեցինք երկար:
Ոմանք գարեջուր էին խմում,
ոմանք նստել էին լուսամուտի գոգին,
մյուսներն անտրամադիր ծերանում էին
երբեք չծերացող կանանց
հիացմունքից խոնավացած աչքերի առաջ:
Զրուցում էինք և րոպեն դառնում էր ժամ ու երեկո,
դրսում մերթ անձրև էր գալիս,
հետո ձյուն էր տեղում,
մերթ արևն էր ելնում ամպերի ետևից
և արագորեն դեղնում էին
ծառերը – քիչ առաջ կանաչած:
Եվ ոչ ոք չէր համարձակվում դուրս նայել պատուհանից,
ոչ ոք չէր ուզում բացել դուռն ամուր կողպված, 
որն, ի՜նչ իմանաս, միգուցե կողպված չէր ամենևին:
Եվ բաժանվելուց առաջ զրուցեցինք երկար:
Եվ երբ դու հանկարծ ոտի կանգնեցիր,
/այսօրվա պես հիշում եմ, թե ինչպես շրշաց
շրջազգեստիդ բաց-կապտավուն փեշը/
և երբ դու հանկարծ ոտի կանգնեցիր,
ժպտացիր տխուր և ինձ մեկնեցիր
հրաժեշտի պաղ, դալուկ մատներդ - 
վաղուց, շատ վաղուց ես արդեն չկայի,
և գերեզմանիս թումբը պատված էր անմոռուկների
ես ինչ իմանամ, որ մի սերունդով,
և արագորեն դեղնում էին
ծառերը – քիչ առաջ կանաչած…

ԱՆԸՆԴՀԱՏ  ՆՈւՅՆ  ԽՈՍՔԵՐԸ

Միայն մի սիրտ է լսում քեզ ձյունե արձանների
անկյանք թագավորության հեռաստաններում:
Եվ միայն մի քամի,
որը դեռ չի որոշել իր անելիքը:
Եվ սարսափից փշաքաղված մի ծառ
հանկարծակի եկած ձմռան սառն ու ամուր գրկում:
Երակը բաց տարածված մի գետակ –
մարմինը սառչում է քիչ-քիչ:
Եվ դու, աչքերդ լայն բացած,
և սիրտդ, որ տրոփում տագնապով,
և մի անտանելի լռություն,
որ ոտի մատների վրա
անշշուկ մոտենում է քեզ
թիկունքից:


                Դանդաղ  ժամեր
                     1982 – 1986
*
Ծիծեռնակներ օդում – ուղիղ մեջտեղից բացված տետրակների
նման: Առաջին ժամերը ցուրտ դասարանում:
Թվաբ: Աշխարհ: Բուսաբ:
Եվ դեմ առ դեմ առաջին հանդիպումը կմախքի հետ
անատոմիայի կաբինետում, և  ուսուցիչը, որի համեմատությամբ
կմախքը շատ ավելի կենսունակ ու կենսախինդ էր թվում
և շահում էր իր մարդկային հատկանիշներով…
Զանգերով, թվերով ու գնահատականներով լցված
                                                                          առավոտներ,-
բազմազան ժողովներ, որ ավարտվում էին պարերով,
հեռավոր էքսկուրսիաներ, որ ավարտվում էին
                                                     մոտակա պուրակում,
և սերը, որպես ֆակուլտատիվ առարկա թևածում էր
միջանցքներում, կպչում էր մեր թանաքոտ մատներին,
կավճի փոշուց ճերմակած արտևունքներին,
սերը, որի ետևից ընկած, ինչպես աներես ճանճի,
ուսուցչական կոլեկտիվը քշում էր օրնիբուն,
պայքարում քիմիական պրեպարատներով,
                                             թակարդներով զանազան…
Սակայն վաղ առավոտյան, գտնելով մի բաց լուսամուտ,
սերը նորից սուրում էր ներս, և սկսվում էր նորից
ամենօրյա վազվռտուքն ու պայքարը հուսահատ…

Ծիծեռնակներ օդում-
երկինքն ամբողջովին խզբզված է ծիծեռնակներով,
ինչպես տառասխալներով, ջնջումներով և ուղղումներով   լցված
աշակերտական տետրակի էջ:

*
Վարձով տներում առավոտը բացվում է սովորականից մի քիչ ուշ:
Իսկ գլխացավը նույնն է` Գյումրիից ստացված մի քանի նամակ
սեղանի վրա, անալգինի դատարկ տուփեր,
տանտիրոջ չգիտես թե ինչու հղի աղջիկը,
որը լվացք է անում առավոտից-իրիկուն,
իսպաներենի քրքրված դասագիրքը պատուհանի գոգին,
և դու չգիտես որտե±ղ ծախսես զարմանալիորեն հրաշալի տրամադրությունդ,
որը քո մեջ ծիլ է տվել գարնանային այս կիրակի առավոտ:
Հեռվից հեռու լսվում է տրամվայի զնգոցը,
և դուռդ ճանկռում է կապույտ աչքերով կատուն:
Դու դեռ չգիտես, ո±ր սրճարանում պիտի փչացնես օրդ
և որտե±ղ պիտի ծախսես վերջին երեք ռուբլիդ-
գավառից եկած ուսանող` քառակուսի արդուկած շալվարով:
Եվ փակելով խցիկիդ դուռը.
                           ~
-Buenos dias, senor,- խանդավառ ողջունում ես  տանտիրոջդ:
-Buenos dias, շուն շան որդի,- ի պատասխան մրթմրթում է տանտերդ,
տուն հրելով իր հղի աղջկան,
որի առավոտը, ըստ երևույթին, շատ վաղուց էր սկսվել…

*
Դաշնամուրի վրա մի մատով նվագված առավոտ,
պարզ հնչյուններ, որ թափանցում են վարագույրից ներս:
Շներ, կատուներ, ծտեր - ահա, քաղաքային ամբողջ ֆաունան,
աղքատիկ մի նվագախումբ` հասարակ իրադարձությունների
                                                համար նախատեսված:
Ի՜նչ արագ են երևում դատարկ օրվա նշանները,
և հորիզոնը` փոքրիկ պատուհանն է, փակված, չգիտես, թե
ում լվացքով` ճերմակ սավան` ավարտված կինոյի էկրան,
լույսերը վաղուց վառվել են, իսկ դու մենակ ես դահլիճում,
բոլորն արդեն գնացել են տարբեր ուղղություններով,
իսկ դու մոլորված նստել-մնացել ես, որովհետև չգիտես, թե
հիմա  ուր պիտի գնաս…մոլորված նստել ես քո վարձով
սենյակում, և օրը նոր է սկսվել, իսկ հոգիդ խամրած է,
ինչպես անձրևների տակ երկար մնացած կոնֆետի թուղթ:

Դաշնամուրի վրա
մեկ մատով նվագված առավոտ:

* 
¶Çß»ñÁ ¹áõ ùÝ»É ¿Çñ ³Ýï³éáõÙ, µ³ó »ñÏÝùÇ ï³Ï,
å³éÏ³Í Ï³Ý³ã Ëáï»ñÇÝ: ÆëÏ »ñµ ³ñÃݳó³ñ
í³Õ ³é³íáï ¿ñ, ÇëÏ »ñµ ³ñÃݳó³ñ` áõß³ó»É ¿Çñ ³ñ¹»Ý-
Ëáï»ñÁ ³×»É ¿ÇÝ ùá ÙÇçáí,
×ÛáõÕ»ñÝ ³Ýó»É ¿ÇÝ ùá ÙÇçáí, ÇëÏ Ñ»Ýó ÏñÍùǹ íñ³,
Ñ»Ýó ³ÛÝï»Õ, áñï»Õ ëÇñï¹ ¿, µ³óí»É ¿ñ ÙÇ Í³ÕÇÏ`
ã³÷³½³Ýó í³é ·áõÛÝ»ñáí ¨ ûñÃÇÏÝ»ñÁ 
÷áËáõÙ ¿ÇÝ ·áõÛÝ»ñÝ ³Ù»Ý ³ÏÝóñÃ:
ȏ ù³ÙÇÝ ×á×áõÙ ¿ñ Ëáï»ñÁ ¨ »ë ½·áõÙ ¿Ç,
áñ ×ÛáõÕ»ñÝ ÇÙ Ó»éù»ñÝ »Ý,
ÃÇûéÝ»ñÁ åïïíáõÙ ¿ÇÝ Í³ÕÏÇ ßáõñç,
¨ ëÇñïë áõéãáõÙ ¿ñ áõñ³ËáõÃÛáõÝÇó…
ºë »ñ¨Ç Ù»é»É »Ù, - Ùï³Í»óÇ ³é³Ýó Ëáõ׳åÇ, -
»ë »ñ¨Ç í³Õáõó »Ù Ù»é»É, -ß³ñáõݳϻóÇ Ùï³Í»É:
ÆëÏ »Ã» ã»Ù Ù»é»É, ³å³ í³ï ã¿ñ ÉÇÝÇ,
»Ã» ÙÇ ùÇã ¿É ³Ûëå»ë ³åñ»Ç…

Üàð  ²ðÂܲòàõØ

ȏáñ»Ý ³ÝóÇñ í»ñ³¹³ñÓáÕ Ñá·ÇÝ»ñÇ ÙÇçáí:
ÎÝ×éáïí³Í Ù³ñÙÇÝÝ»ñ, áñ çáõñ »Ý ËÙáõÙ
·ÉáõËÝ»ñÁ Ã³Õ³Í »ñµ»ù ãÝí³½áÕ ·»ï³ÏÇ
                               ³ÝÁÝûéÝ»ÉÇ çñ»ñÇ Ù»ç:
ÆÙ³ëïáõÝ ³ãù»ñáí Ù³ÝáõÏÝ»ñ, -
ÙÇ ù³ÝÇ ÏÛ³Ýù ¿ ë³Ñ»É Í»ñ³ó³Í Ù³ïÝ»ñÇ ³ñ³Ýùáí:
Ðݳñ³íáñÇÝ ã³÷ ³½³ï ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝ,
áõñ ¹áõ åÇïÇ ù³ÛÉ»ë í»ñ³¹³ñÓáÕ Ñá·ÇÝ»ñÇ ÙÇçáí,
¨ Ëáï»ñÁ åÇïÇ ã½·³Ý ùá Ù³ñÙÝÇ Í³ÝñáõÃÛáõÝÁ:
´³½»Ý»ñÇ ÝÙ³Ý ¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ µ³óáõËáõ÷ ³Ý»Éáí è»ñÁ
íÇÃ˳ñÇ ÃÇûéÝ»ñÝ »Ý ³ÝÓ³ÛÝ ë³ÑáõÙ`
ß÷áÃí³Í Çñ»Ýó ³Ñé»ÉÇ ã³÷ë»ñÇó, Çñ»Ýó
·áõÛÝ»ñÇ ³é³ïáõÃÛáõÝÇó, ¨ ÁݹѳÝñ³å»ë,
³Ù»Ý ÇÝãÇó ß÷áÃí³Í…
ºí ·»ï³ÏÁ, áñÇ çñ»ñÁ »ñµ»ù ã»Ý Ýí³½áõÙ,
³ñï³óáÉáõÙ ¿ Çñ Ù»ç ³ãù»ñ` ½³ñٳݳÉÇ Ñëï³ÏáõÃÛ³Ùµ,
³ãù»ñ, áñ áã ѳñó»ñ »Ý ï³ÉÇë
¨ áã ¿É å³ï³ëË³Ý »Ý áñáÝáõÙ
·³ñݳݳÛÇÝ ÙáÉ»·Ý³Í ϳïáõÝ»ñÇ Ñ³Ù³éáõÃÛ³Ùµ:

ÆÝã-áñ ÙÇ ï»Õ ûñ»ñÁ µ³óáõÙ áõ ÷³ÏáõÙ »Ý Çñ»Ýó è»ñÁ,
ÇÝã-áñ ÙÇ ï»Õ ë³ÑáõÙ ¿ ÇÙ ÏÛ³ÝùÁ
Í»ñ³ó³Í Ù³ïÝ»ñÇ ³ñ³Ýùáí…

* 
ºë ÇÝãå»ë Ùáé³Ý³Ù ù»½,-
»ë, áñ ÑÇÙ³ ó÷³éáõÙ »Ù
³åñáÕÝñÇ ¨ Ù»éÝáÕÝ»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ:
ºë, áñ ÏÇëáí ã³÷ ÑáÕÇ Ù»ç »Ù:
ºí ³Ù»Ý ³Ý·³Ù, »ñµ ÝáñÇó
ï»ñ¨³Ï³ÉáõÙ »Ý è»ñë
¨ ëñïÇë ÙÇçÇó Çñ óáÕáõÝÝ ¿ »ñϳñáõÙ
Ãáõݳíáñ í³é ·áõÛÝ»ñáí ͳÕÇÏÝ ³Ý³ÝáõÝ`
»ë Ùï³ÍáõÙ »Ù, û` ¿É »±ñµ »Ù Ùáé³Ý³Éáõ ù»½
¨ ¿É áñï»±Õ »Ù Ùáé³Ý³Éáõ,
»ñµ ÏÇëáí ã³÷ ³Ûëï»Õ »Ù ¨ ÑÇßáõÙ »Ù ù»½,
¨ ÏÇëáí ã³÷ ³ÛÝï»Õ »Ù ¨ ¿ÉÇ Ñݳñ ãϳ
ù»½ Ùáé³Ý³Éáõ,
¨ ãϳ áõñÇß,
ÙÇ áõñÇß ³ß˳ñÑ ¿É Ñ»é³Ý³Éáõ…

öàøðÆΠ ´²Ü²êîºÔÌàõÂÚàõÜ

îáõÝ,
áñï»Õ »ë Ïáõ½»Ý³ÛÇ ³åñ»É:
Èáõë³ÙáõïÇ  ·á·ÇÝ ß³ñí³Í ͳÕÇÏÝ»ñ:
æñáí ÉÇ ·ñ³ýÇÝ` ë»Õ³ÝÇ íñ³:
ÎÇë³ï ÁÝûñóí³Í ·Çñù` Ý»ïí³Í µ³½ÙáóÇÝ,
óÝÓñ í³ñ³·áõÛñ, áñÇ »ï¨áõ٠óùÝí³Í
ųٻñáí ÏÝ³Û»Ç å³ïáõѳÝÇó,
û ÇÝãå»ë ¿ µ³Ïáõ٠˳ÕáõÙ ÷áùñÇÏ ³ÕçÇÏë,
áïÇó ·ÉáõË ÷áßáïí³Í:
ºí »ë Ïáõ½»Ý³ÛÇ ³åñ»É
³Ýí»ñç:

èàزÜê

ºë ÑÇÙ³ Ïáõ½»Ý³ÛÇ å³éÏ»É ÙÇ áñ¨¿ ѳñÙ³ñ ï»Õ
¨ Ù»éÝ»É ùá ëÇñáõó – Ù»éÝ»É ³Ù»Ý³ÇëÏ³Ï³Ý Ù³Ñáí,
Ù»éÝ»É ³Ù»Ý³ÇëÏ³Ï³Ý ëÇñáõó:
ÆëÏ áñï»ÕDZó ·ïÝ»É ÙÇ áñ¨¿ ѳñÙ³ñ ï»Õ,
·áõó» ù³Õ³ù³ÛÇÝ ³Û·á±õÙ, Ù³ùáõñ Ëáõ½³Í Ëáï»ñÇ Ù»±ç,
ͳé»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ…µ³Ûó ÃݹáõÙ ¿ ÷áÕ³ÛÇÝ Ýí³·³ËáõÙµÁ,
µ³Ûó áñáïáõÙ »Ý µ³ñÓñ³ËáëÝ»ñÁ ¨ ϳñáõë»ÉÝ»ñÝ »Ý ×éÝãáõÙ,
¨ »ñ»Ë³Ý»ñÝ »Ý í³½í½áõÙ ³Ù»Ýáõñ»ù,
ÇëÏ Ãá߳ϳéáõ ϳݳÛù ÷ÝÃ÷ÝÃáõÙ »Ý` Ãá՜õ, ³Ûë á±í ¿
å³éÏ»É Ëáï»ñÇ Ù»ç, »ñ¨Ç ѳñµ³Í ¿, ãÇ ¿É ³Ù³ãáõÙ…
¶áõó» ïá±õÝ ·Ý³Ù, å³éϻ٠µ³½ÙáóÇÝ,
÷³Ï»Ù ¹áõé áõ Éáõë³Ùáõï…µ³Ûó Ñ»éáõëï³óáõÛóÁ
»ñ·áõÙ ¿ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ, Ñ»é³ËáëÁ ½Ý·áõÙ ¿ ³Ý¹³¹³ñ,
ÇëÏ í»ñÇ Ñ³ñÏáõ٠ѳÛñÁ ¹³ëïdzñ³ÏáõÙ ¿ »ñ»Ë³ÛÇÝ,
ÇëÏ Ý»ñù¨Ç ѳñÏáõÙ »ñ»Ë³Ý ¹³ëïdzñ³ÏáõÙ ¿ ÑáñÁ,
¨ ¹Å·áÑáõÙ »Ý Çñ³ñÇó ³ÝÃáõÛɳïñ»ÉÇ »Õ³Ý³ÏÝ»ñáí,
·áõÙ³ñ³Í Íáñ³ÏÁ, áñÇó çáõñ ¿ ϳÃáõÙ ³Ý¹³¹³ñ…
ØÇ·áõó» ·Ý³Ù ù³Õ³ùÇó ¹á±õñë` Ñ»éáõ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ ÅËáñÇó,
í»ñçÇÝ Éáõñ»ñÇó, ïñ³Ùí³ÛÇó, åÇÝáã»ïÇó, ³ëåÇñÇÝÇó,
Ïå³éϻ٠µ³ó »ñÏÝùÇ ï³Ï, ·ÉáõËë Ϲݻ٠ãáñ ù³ñÇÝ,
Ïݳۻ٠ÉáõëÝÇÝ ¨ ùá ¹»ÙùÁ Ïï»ëÝ»Ù,
ùá ³ãù»ñÁ Ïï»ëݻ٠¨ ëÇñïë ÏÙ³ñÇ ó³íÇó…
´³Ûó ù³Õ³ùÁ áã ÙÇ Ï»ñå ãÇ í»ñç³ÝáõÙ, ³ÛÉ ß³ñáõݳÏíáõÙ ¿
ù³Õ³ù³ïÇå ³í³Ýáí, Ñ»ïá ³í³Ý³ïÇå
·ÛáõÕ»ñÝ »Ý ëÏëíáõÙ ¨ ³å³ ¹³ñÓÛ³É ÝáõÛÝ ù³Õ³ùÝ ¿
ͳí³ÉíáõÙ ùá ¹»Ù, ß³ï å³ñ½ å³ï׳éáí` áñáíÑ»ï¨
»ñÏñ³·áõݹÁ ÏÉáñ ¿ ¨ ³Ù»Ýáõñ»ù ÝáõÛÝ ÏÉáñ ÉáõëÇÝÝ ¿,
ÏÉáñ áõ ͳÝáÃ, ÇÝãå»ë ÝáõÛÝ ÙáõïùÇ µÝ³ÏÇã,
áñÇ ³ÝáõÝÁ ã·Çï»ë, µ³Ûó µ³ñ¨áõÙ »ë ϳÝáݳíáñ,
¨ ÝáõÛÝ »ñÏÇÝùÝ ¿` ػݹ»É»¨Ç ³ÕÛáõë³ÏÇ
ÝÙ³Ý Ó·í³Í í»ñ¨áõÙ, ¨ ³ëïÕ»ñÁ ß³ñí³Í »Ý
³Ù»Ý Ù»ÏÝ Çñ í³Ý¹³ÏáõÙ, ¨ ³Ñ³, í»ñç³å»ë,
·ïÝáõÙ »Ù ÙÇ ¹³ï³ñÏ í³Ý¹³Ï,
·ÝáõÙ å³éÏáõÙ »Ù ³å³Ñáí,
¨ Ù»éÝáõÙ »Ù ùá ëÇñáõó, ³Ù»Ý³ÇëÏ³Ï³Ý Ù³Ñáí –
³Ù»Ý³ÇëÏ³Ï³Ý ëÇñáõó…

¶ðƶàð  ܲðºÎ²òÆ

ºë ³Û¹ù³Ý Ù»Í áõ ½³ñٳݳÉÇ ·»ï »ñµ»ù ã¿Ç ï»ë»É:
²ÝÑݳñÇÝ ÙÇ ·»ï, áñ ÑáëáõÙ ¿ µáÉáñ áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
¨ áñÇ Ù»Õ³íáñ çñ»ñáõÙ ÉáÕáõÙ »Ý ³ÝÙ»Õ ÓÏÝ»ñ,
¨ ÇÝã-áñ ½³ñٳݳÉÇ µáõÛë»ñ ·»ïÇ ËáñáõÝÏ Ñ³ï³ÏÇó
³ñ³·áñ»Ý ³×áõÙ áõ µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿ÇÝ í»ñ
¨ Ó»éù»ñÇ ÝÙ³Ý å³ñ½íáõÙ ¿ÇÝ »ñÏÇÝù
¨ Ñ»ïá Ñáõë³Ñ³ï ͳÉíáõÙ ¿ÇÝ ÝáñÇó,
ÝáõÛÝ ³ñ³·áõÃÛ³Ùµ ëáõ½í»Éáí ·»ïÇ Í³Ýñ çñ»ñÇ Ù»ç:
´³Ûó åÇïÇ »ñ³½ ï»ëÝ»ë` ³Ýí»ñç ÏñÏÝíáÕ å³ïÏ»ñÝ»ñáí,
¨ µáÉáñ å³ïÏ»ñÝ»ñáõÙ ÝáõÛÝ Ñ³Û³óùÝ ¿,
áñ ݳÛáõÙ ¿ µáÉáñ áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí, ¨ ÝáõÛÝ ÓÏÝ»ñÁ,
áñ ßáÕáõÙ »Ý Ýñ³ ³ãù»ñÇ Ù»ç, Ñ»é³íáñ
ÝÙ³ÝáõÃÛáõÝ áõÝ»Ý ÑÇÝ ¨ Ù»é³Í µ³é»ñÇ,
áñáÝù ÙÃ³Ý Ù»ç ÷³ÛÉ÷ÉáõÙ »Ý ù³ñ³ÝÓ³íÝ»ñáõÙ ëáí³Ù³Ñ ׷ݳíáñÝ»ñÇ Ñ³½³ñ³ÙÛ³ ù³Õó³Í µÇµ»ñáí –
ÑÇÝ ¨ ëáí³Ù³Ñ µ³é»ñÇ, áñáÝù Ë»óÇÝ»ñ »Ý ¹³ï³ñÏ,
¨ ÏÛ³ÝùÁ` ËËáõÝçÁ ×»ñٳϳÙÇë, í³Õáõó Éù»É ¿ Ýñ³Ýó:
´³Ûó åÇïÇ »ñ³½ ï»ëÝ»ë` Ù»Í áõ ½³ñٳݳÉÇ ÙÇ ·»ï,
áñÇ ³í³½Ý»ñÇ ÙÇçÇó åëåÕáõÙ »Ý
µáÉáñáíÇÝ Ï»Ý¹³ÝÇ Å³Ù³óáõÛóÝ»ñ, ¨ ¹áõ
å³ñ½ ÉëáõÙ »ë Ýñ³Ýó ÏïÏïáóÁ ѳٻñ³ßË,
¨ ÓÏÝáñëÇ ×ÇãÁ ½í³ñóӳÛÝ, áñÁ ù³ß»É ¿ áõéϳÝÁ çñÇó,
ÇëÏ áõéϳÝÇ Ù»ç ÙÇ íÇÃ˳ñÇ Å³Ù³óáõÛó ¿ ÃåñïáõÙ`
³Ýí»ñç ÏñÏÝíáÕ å³ïÏ»ñÝ»ñáí, ¨ Ó»éùÁ,
áñ ë³ÑáõÙ ¿ ¹»ÙùÇ íñ³Ûáí, ¨ ³ãù»ñÁ,
áñ ³ñ¹»Ý ׳ݳã»É »Ý ù»½, ¨ ³ãù»ñÁ`
ѳ½³ñ³ÙÛ³ ù³Õó³Í µÇµ»ñáí ëÏëáõÙ »Ý
¹³Ý¹³Õ Ååï³É…

ìºðæÆÜ ÐºøƲÂ

¶ñ³¹³ñ³ÝÝ»ñÁ å³ÛÃáõÙ »Ý ·ñù»ñÇ ³é³ïáõÃÛáõÝÇó:
¶áõó» û ë³ í»ñçÇÝ ¹³±ñÝ ¿, ϳÙ
¿É ³é³í»É ë³ñë³÷»ÉÇÝ` í»ñçÇÝ ï³ñDZÝ:
ÆëÏ ù³Ý¹³Ï³·áñÍÁ ù³Ý¹³ÏáõÙ ¿ ³Ýí»ñç
¨ ³ñí»ëï³ÝáóÁ µ»ñÝ»µ»ñ³Ý Éóí³Í ¿ ù³Ý¹³ÏÝ»ñáí,
¨ ïáõÝÁ Éóí³Í ¿ ù³Ý¹³ÏÝ»ñáí,
¨ ÏÇÝÝ áõ »ñ»Ë³Ý»ñÁ ëïÇåí³Í ÷áÕáóáõÙ »Ý ³åñáõÙ,
µ³Ûó ßáõïáí ÷áÕáóÝ ¿É ÏÉóíÇ ù³Ý¹³ÏÝ»ñáí,
ÇëÏ ù³Ý¹³Ï³·áñÍÁ ù³Ý¹³ÏáõÙ ¿ ³Ýí»ñç,
¨ áã ÙÇ Ñݳñ ãϳ Ýñ³Ý ϳݷݻóÝ»Éáõ:

¶áõó» û ë³ í»ñçÇÝ ¹³±ñÝ ¿, ϳÙ
¿É ³é³í»É ë³ñë³÷»ÉÇÝ` í»ñçÇÝ ï³ñDZÝ:
´áõéÝ ßÇݳñ³ñáõÃÛáõÝ ¿ ͳí³Éí»É
                               í»ñçÇÝ ³ÝÙ³ñ¹³µÝ³Ï ÏÕ½áõÙ`
ÑáûÉÝ»ñ, ÙáûÉÝ»ñ, µ³½³Ý»ñ ¨ ïáõñµ³½³Ý»ñ, ³Ù»Ýáõñ»ù
÷áßÇ, í»ñ³Ùµ³ñÓ  ÏéáõÝÏÝ»ñ, ó»Ù»Ýï ÏÇñ áõ ³í³½,
¨ ³Õµ³Ñ³í³ù Ù»ù»Ý³Ý Íáí ¿ ï³ÝáõÙ ÉóÝÇ ÇÝã-áñ
óÝóáïÇÝ»ñ, ÷³É³ë-÷áõÉáõë, éáµÇݽáÝÝ»ñ ¨ áõñµ³ÃÝ»ñ`
ó÷ùÇ Ù»ç µ³ñӳͅ

¶áõó» ë³ Çëϳ廱ë í»ñçÇÝ ¹³ñÝ ¿, ϳÙ
¿É ³é³í»É ë³ñë³÷»ÉÇÝ` í»ñçÇÝ ï³ñÇÝ:
ÆëÏ Ñ»ùdzÃÝ ÁÝóÝáõÙ ¿ Çñ ëáíáñ³Ï³Ý ÑáõÝáí`
ÝáõÛÝ Ã³·³íáñÇ ïÕ³Ý ¨ ³ñù³Û³¹áõëïñÁ ÝáõÛÝ,
ÝáõÛÝ µ³ñÇ Ññ»ßï³ÏÁ ¨ ÝáõÛÝ ë³ï³Ý³Ý ã³ñ…
ØdzÛÝ Ã»` ÉÇÝáõÙ ¿, ãÇ ÉÇÝáõÙÇ ÷á˳ñ»Ý –
»Õ»É ¿ áõ ³Ûɨë ãÇ ÉÇÝÇ…ÆëÏ Ñ»ùdzÃÇ í»ñçáõÙ
»ñÏÝùÇó »ñ»ù Ý»ÛïñáݳÛÇÝ éáõÙµ ¿ ÁÝÏÝáõÙ,
Ù»ÏÝ ÇÝÓ, áñå»ë Ñ»ùdzóë³óÇ, ÙÛáõëÁ` Ó»½,
áñ ѳٵ»ñáõÃÛ³Ùµ ³åñ»óÇù ³Ûëù³Ý ï³ñÇÝ»ñ,
ÇëÏ »ññáñ¹Á` Ñ»Ýó ³ÛÝå»ë,
Ñ»ï³ùñùñáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ:

²èúðÚ²  ä²îØàõÂÚàõÜ

ÆÝã Ëáëù, ϳñ»ÉÇ ¿ñ ¨ µ³ó ÃáÕÝ»É ³Ûë å³ïÙáõÃÛáõÝÁ
¨ ß³ñáõÝ³Ï»É µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ Çñ ÑÇÝ ÑáõÝáí,
Ç í»ñçá, ëù³Ýã»ÉÇ »Õ³Ý³Ï ¿ ëÇñáõó ï³é³å»Éáõ ѳٳñ,
¨ å³ïß·³ÙµÇó µ³óíáÕ ï»ë³ñ³ÝÁ Ýå³ëï³íáñ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñ ¿ ëï»ÕÍáõÙ Ñáñ¹³µáõË ½·³óÙáõÝùÝ»ñǹ ³é³ç:
ê³Ï³ÛÝ ×ßÙ³ñÇïÝ ³ÛÝ ¿, áñ Ñ»Ýó ÑÇÙ³
Ï³Ý·Ý³Í ÓÙ»ñáõÏÇ Ñ»ñÃáõ٠ϳÝáݳíáñ ï³ñáõµ»ñíáõÙ »Ù
Ù³ñ¹Ï³Ýó ÙÇ ÑáÍ ËÙµÇ Ñ»ï ¨  ³ÕÙáõÏ-³Õ³Õ³ÏÇó á·»ßÝãí³Í`
Ó·ïáõÙ »Ù Ùáï»Ý³É »ñ³Ý»ÉÇ å³ïáõѳÝÇÝ, áñÇ
»ï¨áõÙ Ï³Ý·Ý³Í »ñ³½Ïáï ³ãù»ñáí ·áñͳϳï³ñÁ`
ÙÇçÇÝ ï³ñÇùÇ ×»ñٳϳѻñ ÙÇ ïÕ³Ù³ñ¹,
ѳ۳óùÝ ÇÝã-áñ ³ÝѳÛï áõÕÕáõÃÛ³Ùµ ѳé³Í,
˳ճÕí»Éáõ Ïáã ¿ñ ³ÝáõÙ Ù»½`
å³ïñÇϳí³Û»É ß³ñÅáõÙáí Ó»éùÁ í»ñ å³ñ½³Í
¨ ·áõݳï ßñÃáõÝùÝ»ñÁ ѳ½Çí ß³ñÅ»Éáí
ßßÝçáõÙ. §êÇñ»ó»ù ½ÙÇÙ»³Ýë¦, ¨ ³ÝëùáÕ
¹³Å³ÝáõÃÛ³Ùµ óɳÝáõÙ ¿ñ Ù³ñ¹Ï³Ýó, µáÉáñÇÝ ³ÝËïÇñ`
ѳßٳݹ³ÙÝ»ñÇÝ, Í»ñáõÝÇÝ»ñÇÝ, ϳݳÝó… ÆÝã Ëáëù,
ϳñ»ÉÇ ¿ñ ¨ µ³ó ÃáÕÝ»É ³Ûë å³ïÙáõÃÛáõÝÁ, ë³Ï³ÛÝ,
»ñµ ÙÇ å³Ñ ݳۻóÇ ·áñͳϳï³ñÇ »ñ³½Ïáï ³ãù»ñÇÝ,
ѳÝϳñÍ ÑÇß»óÇ ÇÝÓ ³Ýí»ñç ï³ÝçáÕ ÙÇ »ñ³½
¨ ï³ñûñÇÝ³Ï Ñ³×áõÛùÇó áõ í³ËÇó ëÇñïë Ýí³Õ»ó.-
»ñ³½Ïáï ³ãù»ñáí ÙÇ ³Ñé»ÉÇ íÇß³åûÓ ¨ ÏÇë³Ù»ñÏ
í³Ûñ»ÝÇÝ»ñÇ ÙÇ ÑáÍ µ³½ÙáõÃÛáõÝ` Çñ³ñ »ï¨Çó ß³ñí³Í,
Çñ³ñ ÑñÙßï»Éáí  ßï³åáõÙ ¿ÇÝ ÙïÝ»É íÇß³åÇ »ñ³ËÁ`
Ýñ³ »ñ³½Ïáï ³ãù»ñáí ÑÙ³Ûí³Í…: ÆÝã Ëáëù,
ϳñ»ÉÇ ¿ñ ³Ûë å³ïÙáõÃÛáõÝÝ ¿É µ³ó ÃáÕÝ»É
¨ ß³ñáõÝ³Ï»É ëÇñ³ÛÇÝ µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ Çñ ÑáõÝáí,
µ³Ûó ³ñ¹»Ý ѳë»É ¿ñ ÇÙ Ñ»ñÃÁ,
¨ »ë ³ñ¹»Ý ÏÇëáí ã³÷ íÇß³åÇ »ñ³ËáõÙ ¿Ç`
ѳ×áõÛùÇó áõ ë³ñë³÷Çó Ýí³Õ³Í…

ºê ÆÜâ βðàÔ ºØ ²ÜºÈ

ÆÙ ³Ûë Ë»Õ×áõÏñ³Ï µ³é»ñáí,
·ñù»ñáí, áñ Ùdzµ»ñ³Ý ³ëáõÙ »Ý` ѳٵ»ñÇñ,
ѳٵ»ñÇñ ÍÝí»Éáõó¹ ³ÝÙÇç³å»ë Ñ»ïá, ¨ ³Û¹å»ë,
ϳٳó-ϳٳó ѳٵ»ñÇñ ÙÇÝ㨠÷³é³íáñ ³í³ñïÁ ùá ûñ»ñÇ:
²Ñ³, ųٳݳÏÁ ¹³Ý¹³Õáñ»Ý »ÉÝáõÙ ¿ ùá ÙÇçÇó,
ãáñë ÏáÕÙáõÙ ³ãù»ñ, áñ ³Ýï³ñµ»ñ Ñ»ï¨áõÙ »Ý ù»½,
Ó»éù»ñÇ ¨ áïÝ»ñÇ ³Ýï³é,
áñ å³ïñ³ëï³Ï³Ù û·ÝáõÙ »Ý Ù³ñÙÝǹ,
áñ ßáõï ³½³ïíÇ »ñÏñ³ÛÇÝ µ»éÇó
¨ ûè áõ ѳݷÇëï µ³ñÓñ³Ý³ »ñÏÇÝù,
Ñݳñ³íáñáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ`¹»é ³í»ÉÇ í»ñ:
ºë DZÝã ϳñáÕ »Ù ³Ý»É ÇÙ ³Ûë Ë»Õ×áõÏñ³Ï µ³é»ñáí,
ÇÝãå»±ë ù³ÛÉ»Ù, »ñµ ³ñ¹»Ý ûùíáõÙ »Ù ÑáÕÇÝ,
»ñµ ³ñ¹»Ý ÏÇëáí ã³÷ Ëñí³Í »Ù ÑáÕÇ Ù»ç,
ãáñ³óáÕ Í³éÇ å»ë` ÏÇëáí ã³÷ ÑáÕÇ Ù»ç
¨ ÏÇëáí ã³÷ »ñÏÝÇ, ¨ »ñÏáõëï»ù Ù»é³Í,
¨ Ñá·Çë í³Ë»ó³Í ÃéãÝÇ å»ë Íí³ñ»É ¿ ãáñ ×ÛáõÕ»ñÇ Ù»ç
¨ áõñ-áñ ¿ ÏÃéãÇ…»ë ÇÝãå»±ë å³Ñ»Ù Ýñ³Ý
ÇÙ ³Ûë Ë»Õ×áõÏñ³Ï µ³é»ñáí, ³Ûë ³Ýå³ßïå³Ý
áõ ÷ËñáõÝ ·ñù»ñáí, áñ áã ÓÙé³Ý óñïÇÝ »Ý û·ÝáõÙ
¨ áã ¿É ³Ùé³Ý ï³åÇÝ, áñ ÙdzÛÝ ³ëáõÙ »Ý`
ѳٵ»ñÇñ, ÍÝí»Éáõó¹ ³ÝÙÇç³å»ë Ñ»ïá,
ѳٵ»ñÇñ, ù³ÝÇ ¹»é
ÃéãáõÝÁ Ýëï³Í ¿ ×ÛáõÕ»ñÇÝ:


* 
ØÇ Ñá·Ý³Í É»é`
³Ýï³éÁ åÇç³ÏÇ ÝÙ³Ý ·ó³Í áõë»ñÇÝ
¨ åÇç³ÏÇ í»ñÇÝ ·ñå³ÝÇÏÇó
¹áõñë ¿ óóí»É ëñ³Í Ù³ïÇïÁ »Ï»Õ»óáõ ·Ùµ»ÃÇ:
²Ýï³éÇ Ëáñù»ñáõÙ
ëÝÏ»ñÇ ÝÙ³Ý ³×»É »Ý å³ïÙáõÃÛ³Ý ¹³ë³·ñù»ñÁ:
ÜáñÇó ÍÝí»É  - ³Ýí»ñç ÏñÏÝáõÙ ¿ ³ñÓ³·³ÝùÁ,
¨ ѳÝϳñͳÏÇ »Ï³Í ϳÛͳÏÁ, ³é³çÇÝ ïå³íáñáõÃÛ³Ý å»ë í³é`
ë¨-ëåÇï³Ï Éáõë³Ýϳñí»ó ³ãù»ñǹ ³é³ç:
ºí ÙÇ Ñá·Ý³Í É»é, ³Ù»Ý ÇÝãÇó Ñá·Ý³Í,
ûè ×á×í»ó ï»ÕáõÙ ¨ ³Ýó³í ѳ½³ñ ï³ñÇ:
ºí ÇëÏáõÛÝ Ýáñ ÃéãáõÝÝ»ñ ѳÛïÝí»óÇÝ ³Ýß³ñŠè»ñáí,
ù³ÙÇÝ ·ï³í ѳٳå³ï³ëË³Ý ¿çÁ å³ïÙáõÃÛ³Ý ¹³ë³·ñù»ñáõÙ,
¨ Ïáí»ñÇ Ñ³Ù»ñ³ßË Ý³ËÇñÝ ³Ýó³í`
ëåáñï³ÛÇÝ ³íïáÙ»ù»Ý³Ý»ñÇ ÝÙ³Ý Ñ³Ù³ñ³Ï³Éí³Í,
¨ ÑáíÇíÁ` ß÷áÃí³Í ѳÙÁݹѳÝáõñ áõß³¹ñáõÃÛáõÝÇó,
¨ ÑáíÇíÁ` äɳïáÝÇ ÇÙ³ëïáõÝ Ã³ËÇÍÁ ³ãù»ñÇ Ù»ç:
ì»ñç³å»ë ÇÝã-áñ Ù³ñ¹ÇÏ »Ï³Ý`
³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ÏáÏÇÏ Ñ³Ù³½·»ëïÝ»ñáí,
ã³÷³Í-Ó¨³Í ß³ñÅáõÙÝ»ñáí, ½·áõßáñ»Ý ѳݻóÇÝ
åÇç³ÏÁ É»é³Ý ѳ·Çó, ¨ ³å³ ÁÝÏ³Ý Ýñ³ è»ñÁ
¨ ï³ñ³Ý ÇÝã-áñ ³ÝѳÛï áõÕÕáõÃÛ³Ùµ:

²Ýó³í ¨ë ѳ½³ñ ï³ñÇ:

ú¶àêîàê

¼³ñٳݳÉÇ ³ÙÇë, áñÇ É³ÛÝù áõ »ñϳÛÝùáí
³éÛáõÍÝ»ñ »Ý ó÷³éáõÙ` ÍáõÛÉ-ÍáõÛÉ Ã³÷³Ñ³ñ»Éáí åáã»ñÁ:
ØÇ ·áõݳ·»Õ ²ýñÇϳ,
áñÁ ѳñÙ³ñ ï»Õ³íáñí»É ¿ »ñ»ëáõÝ ûñ»ñÇ Ù»ç:
êï»ÕÍí³Í »Ý ëù³Ýã»ÉÇ å³ÛÙ³ÝÝ»ñ ¹¹áõÙÝ»ñÇ
                                                  ѳëáõݳóÙ³Ý Ñ³Ù³ñ,
¨ ãϳ áã ÙÇ Éáõñ ù»½³ÝÇó:
¸³ï³ñÏ ³ñÏÕ»ñÇ µ³ñÇϳ¹Ý»ñ, áñáÝó µ³ñ»µ»ñ
                                                    å³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ
³ñ¹»Ý ï³ñ³Íí»É ¿ ù³Õ³ùáí Ù»Ï, ¨ Ñá·Ý³Í
·áñͳϳï³ñÁ ëïí»ñáõÙ Ýëï³Í áõïáõÙ ¿ í»ñçÇÝ åáÙǹáñÁ,
³Ýï³ñµ»ñ ݳۻÉáí ÷áÕáóÇ Ï»ëÁ µéÝ³Í ÙÇ ³ÝÑݳñÇÝ ïÇÏÝáç,
áñÝ ³ÛÝù³Ý ß³ï ¿ñ ÙÇ ÷áùñÇÏ, µ³½Ù³ã³ñã³ñ ÅáÕáíñ¹Ç ѳٳñ,
áñÝ ÑÇÙ³ ³åñáõÙ ¿ Ë³Õ³Õ áõ ³å³Ñáí ÏÛ³Ýùáí,
…¨ ãϳ áã ÙÇ Éáõñ ù»½³ÝÇó:
ê³ ùá ³ÙÇëÝ ¿,
»ñµ ÷áÕáóÝ»ñáõÙ, óïñáÝÝ»ñáõÙ ¨ ѳٻñ·³ëñ³ÑÝ»ñáõÙ
Ñ»ï½Ñ»ï» ëïí³ñ³ÝáõÙ ¿ ³ÛÝ Ù³ñ¹Ï³Ýó µ³½ÙáõÃÛáõÝÁ,
áñáÝù ï³Ýç³Ñ³ñ »Ý »Õ»É ½³Ý³½³Ý Íáí³÷Ý»ñáõÙ ¨ ÑÇÙ³,
ÇÝãå»ë ·áõñ·áõñí³Í ßÝÇÏÇ` óáõó³¹ñáõÃÛ³Ý »Ý ѳÝáõÙ
Çñ»Ýó Ã˳ó³Í Ù³ßÏ»ñÁ,
…¨ ãϳ áã ÙÇ Éáõñ ù»½³ÝÇó:
ÆëÏ ÏáõÛñ ³ßáõÕÝ»ñÇ »ñ³ÙÁ í»ñç³å»ë Çç³í ¹ÇÙ³óÇ
                                                          ϳݳã ɳÝçÇÝ,
Ý³Ë ëÏëí»ó ɳñíáÕ ·áñÍÇùÝ»ñÇ ×ÝÏ×ÝÏáóÝ áõ Ùdzݷ³ÙÇó
ÑÝã»ó ѳٻñ³ßË »ñ³ÅßïáõÃÛáõÝÁ, ¨ ÙÇ Ó³ÛÝ
ã³÷³½³Ýó ï³ù áõ ù³Õóñ »ñ·»ó – ãϳ áã ÙÇ
Éáõñ ù»½³ÝÇó, ãϳ áã ÙÇ Éáõñ ù»½³ÝÇó  - ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿Ç
å³ïß·³ÙµáõÙ – ãϳ, ³ëáõÙ ¿Ç, ãϳ áã ÙÇ Éáõñ ù»½³ÝÇó,
¨ Ù³ïÝ»ñë ¿Ç Ïáïñ³ïáõÙ ÝÛ³ñ¹³Ûݳó³Í…
ȳí ÏÉÇÝ»ñ, »Ã» ³ÝÓñ¨ ·³ñ /»ñ¨Ç ÏÇÝë ¿ñ ËáëáÕÁ/,
                                                               ɳí ÏÉÇÝ»ñ…
…Èë»óDZñ, »ñ»Ë³ÛÇ ×Çã, Éë»óDZñ…
…Èë»óDZñ, »ñ»Ë³ÛÇ É³ó, Éë»óDZñ…
ÆëÏ ï³ïë ó÷³Ñ³ñ»ó áïÝ»ñÇóë áõ ³ë³ó.
îÕ³ ¿, ÃáÕ »ñϳñ ÏÛ³Ýù ï³ ²ëïí³Í:

²Þܲܠ ²ð²ÐºîܺðÆ  غæ

úñ³óáõó³ÛÇÝ Ã³ËÇÍ` Ñݳñ³íáñ ï³ñµ»ñ³ÏÝ»ñáí,
ÝáñÇó Ëáë³ÏóáõÃÛáõÝÝ»ñ Ù»é³Í ÝϳñÇãÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ,
¨ å³ïáõѳÝÝ»ñÇ »ñµ»ù ãÑݳóáÕ Ñ³Ù»Ù³ïáõÃÛáõÝÁ
³ñóáõÝùáï ³ãù»ñÇ Ñ»ï
¨ ³Ýѳßí»Ýϳï ßé³ÛÉíáÕ ¹»ÕÇÝ ·áõÛÝ ³Ù»Ýáõñ»ù,
áõ Ý³Ë ¨ ³é³ç ÷áÕáóÝ»ñáõÙ, áñï»Õ ³ñ³·³ó»É »Ý
                                             Ù³ñ¹Ï³Ýó ù³ÛÉ»ñÁ,
¨ å³Õå³Õ³ÏÇ ÃÕûñÇ ÷á˳ñ»Ý` ï»ñ¨Ý»ñ ¿ ùßáõÙ ù³ÙÇÝ:
²ÛÝÇÝã,
¹áõ ³ñ¹»Ý Ýáñ Í˳Ëáï »ë áõ½áõÙ í³é»É ³Û·áõ Ù»ç,
áñÝ Ñ³Ý¹³ñïí»É ¿` ÇÝãå»ë ³é³íáïÁ ѳñë³ÝÇùÇó Ñ»ïá,
¨ ùݳï ͳé»ñÁ` ËáõÙѳñ ѳñë³Ýù³íáñÝ»ñÇ ÝÙ³Ý,
·ÉáõË-·ÉËÇ ÇÝã-áñ µ³Ý »Ý ËáëáõÙ` áí ÇÝãù³Ý ¿ ËÙ»É, áí ÇÝãù³Ý ¿ ͳËë»É…
²ÛÝÇÝã, ¹áõ ³ñ¹»Ý Ëáñ³ó»É »ë ³ßÝ³Ý ³ñ³Ñ»ïÝ»ñáõÙ,
áõñ ï»ñ¨Ý»ñÁ ó÷íáõÙ »Ý Ëáõݳó³Í Éáõë³ÝϳñÝ»ñÇ ÝÙ³Ý`
/Ù³Ûñ¹ Ó»éù»ñÁ ÏñÍùÇÝ Ý³ÛáõÙ áõ ãÇ ï»ëÝáõÙ ù»½,
ѳÛñ¹, áñÝ ³Ûɨë ãÇ Ï³ñáÕ³Ýáõ٠ݳٳÏÝ»ñ ·ñ»É/,
¨ ͳé»ñ, µ³½Ù³ÃÇí ͳé»ñ, áñ Ñ»Ýó ³ãùǹ ³é³ç
¹»ÕÝáõÙ áõ ÏùíáõÙ »Ý ·»ïÝÇÝ,
¨ ÙdzÛÝ Ã³ËÇÍÝ ¿ ³Ýí»ñç ÷³ñóÙ,
³Ýí»ñç ϳݳã áõ óñÙ »Õ¨ÝÇ…

²¸²Ø

ºë Ýñ³Ý ï»ë³ ¹ñ³ËïÇ ×³Ý³å³ñÑÇÝ:
ÐÇÝ ûñ»ñÇó Ùݳó³Í ëáíáñáõÃÛáõÝ ¿ñ` »ñµ»ÙÝ-»ñµ»ÙÝ
·ÝáõÙ ¿ñ å³ñïù ϳï³ñ»Éáõ ÝÙ³Ý,
Ó»éùÇÝ çñáí ÉÇ ¹áõÛÉ, ³í»É,
¨ ÙÇ ù³ÝÇ Ù³ùáõñ ÷³É³ë:
Ü³Ë ÝëïáõÙ ¿ñ ¹é³Ý ³é³ç, ÍËáõÙ ¿ñ,
ÍÝáïÁ Ñ»Ý³Í Ó»éùÇÝ, ݳÛáõÙ ¿ñ ³Ýï³ñµ»ñ, Ùï³ËáÑ:
ä³ñ½ »ñ¨áõÙ ¿ñ ³Ù»Ý ÇÝã í»ñÇó - ¹³ßï»ñ, ù³Õ³ùÝ»ñ,
ÝáõÛÝÇëÏ Ù»ù»Ý³Ý»ñ »Ý »ñ¨áõÙ, û ѳ۳óù¹ ɳñ»ë…²å³
áïÇ ¿ñ »ÉÝáõÙ, »ñϳñ çñçÝÏáõÙ ¿ñ ÑáÕÁ ¹é³Ý ³éç¨Ç,
¨ ³íÉáõÙ ¿ñ` ѳ۳óùÁ ·»ïÝÇó ãÏïñ»Éáí,
Ñ»ïá ¹áõéÝ ¿ñ ëñµáõÙ Ù³ùáõñ áõ Ëáݳí ÷³É³ëáí`
½·áõßáñ»Ý, ³é³Ýó ßï³å»Éáõ,
Ù³ïÝ»ñáí ùÝùßáñ»Ý ßáÛáõÙ ¿ñ  ÑݳٻÝÇ ¹é³Ý ÷³ÛïÁ,
¨ ·ÉáõËÁ ïÙµïÙµ³óÝáõÙ` Ñdzó³Í  Ýñ³ ³ÙñáõÃÛ³Ùµ,
ݳËß»ñÇÝ ¿ñ ݳÛáõÙ ¨ ÝáñÇó ¿ñ ïÙµïÙµ³óÝáõÙ ·ÉáõËÁ,
Ñ»ïá ßáß³÷áõÙ ¿ñ ÷³Ï³ÝÇ Ù»ï³ÕÁ, áñÇ ÷³ÛÉÁ
³Ù»Ý¨ÇÝ ã¿ñ ˳Ùñ»É, ãÝ³Û³Í ³Ýó»É ¿ ù³ÝÇ~  Ñ³ñÛáõñ ï³ñÇ…
ÆëÏ ³Ù»Ý³í»ñçáõ٠óÏáõÙ ¿ñ ¹áõéÁ,
óÏáõÙ ¿ñ Ñ»Ýó ³ÛÝå»ë,
Ñ»ï³ùñùñáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ, »ñµ»ù ã÷áñÓ»Éáí ëïáõ·»É`
                                          ÷³±Ï ¿, û± ÙÇ·áõó»` µ³ó…  
ºí Ñ»ïá Ýáñ Í˳Ëáï ¿ñ ÏåóÝáõÙ,
¨ Ñ»ïá í»ñóÝáõÙ ¿ñ ³í»ÉÝ áõ ¹áõÛÉÁ,
¨ ¹³Ý¹³Õ ù³ÛÉ»ñáí Ñ»é³ÝáõÙ…

* 
¸³Ý¹³Õ ÏñÏÝáõÃÛáõÝ` ·³ñáõÝ, ³Ù³é, ³ßáõÝ, ÓÙ»é…
ºÕ³Ý³ÏÇ ÇÝã-ÇÝã ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ`
Ó³ÝÓñ³ÉÇ ÙÇûñÇݳÏáõÃÛáõÝÇó Ëáõë³÷»Éáõ Ýå³ï³Ïáí.-
Ù»Ï ÓÛáõÝÝ ¿ áõß ·³ÉÇë, Ù»Ï ³ÝÓñ¨Ý»ñÝ »Ý ßï³åáõÙ,
Ù»Ï Ï³ñÏáõï ¿ ï»ÕáõÙ ³Ù³éí³ å³ñ½ Ï»ëûñÇÝ:
´³Ûó Í»ñáõÃÛáõÝÁ ·³ÉÇë ¿ ×Çßï ųٳݳÏÇÝ,
µ³Ûó ÏÝ×ÇéÝ»ñÁ µ³óíáõÙ »Ý ³é³Ýó áõß³óáõÙÇ,
¨ ÏÛ³ÝùÇó¹ ËÉíáÕ ûñ»ñÇ ÃÇíÁ ÙÝáõÙ ¿ ѳëï³ïáõÝ:
ºë á±õÙ Ñ»ï »Ù ËáëáõÙ ·Çß»ñí³ ³Ûë áõß Å³ÙÇÝ,
¨ á±õÙ Ó³ÛÝÝ »Ù áõ½áõÙ Éë»É, áñ ѳå³ÕáõÙ ¿ ³Ýí»ñç-
ÏÇë³ÉáõëÇÝÝ, ³Ñ³, ɳñÇó Ï³Ë ÁÝÏ³Í Ñ»é³Ëáë³÷áÕÇ å»ë
³ÝѳÕáñ¹ áõ ³Ýï³ñµ»ñ ×á×íáõÙ ¿ »ñÏÝùáõÙ:
¸³Ý¹³Õ ÏñÏÝáõÃÛáõÝ` Ù»Ï Å³Ù, »ñÏáõ, »ñ»ù ¨ ³í»ÉÇ…
àñï»±Õ ¿ ëÏǽµÁ,
¨ á±õñ ¿ ï³Ýáõ٠ѳßí³ñÏÝ ³Ûë ³Ýï³Ý»ÉÇ.
ÝáõÛÝ ÍÝáõݹÁ, ͳÕÇÏÝ»ñáí, ¹ÑáÉ-½áõéݳÛáí,
ÝáõÛÝ ÏÛ³ÝùÁ` ÑݳٻÝÇ å³Ñ³ñ³Ý, µ³½Ù³ÃÇí ¹³ñ³ÏÝ»ñÁ
Éóí³Í ³Ù»Ý ï»ë³ÏÇ ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
¨ ÝáõÛÝ Í»ñáõÃÛáõÝÁ, »ñµ Ù»Ï-Ù»Ï µ³óáõÙ »ë ¹³ñ³ÏÝ»ñÁ,
ѳÝáõÙ áõ ÷³Û÷³ÛáõÙ »ë ³ÝóÛ³ÉÇ É³Ã»ñÁ,
áñ ç³Ñ»ÉáõÃ۳ݹ ûñ»ñÇÝ Ë³éÝÇËáõéÝ Ñ³í³ù»É »ë ¹»ëÇó-¹»ÝÇó,
¨ í»ñç³å»ë, ÝáõÛÝ Ù³ÑÁ` ͳÕÇÏÝ»ñáí, ¹ÑáÉ-½áõéݳÛáí,
¨ ÷áëÁ, ³Ù»Ý³í»ñçÇÝ ¹³ñ³ÏÁ ÑáÕÇ Ù»ç µ³óí³Í,
áõñ ɳóáõÏáÍáí, ùÝùßáñ»Ý ÷³Ï»Éáõ »Ý ù»½` ùá ͳÕÇÏÝ»ñáí,
¹ÑáÉ-½áõéݳÛáí, ³Ù»Ý ï»ë³ÏÇ ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí, ³ÝóÛ³ÉÇ           
                                                                                  É³Ã»ñáí,
¨ Ñݳñ ãϳ Ëáõë³÷»Éáõ ³Ûë Ó³ÝÓñ³ÉÇ ÙÇûñÇݳÏáõÃÛáõÝÇó,
û¨ Ù»Ï ÓÛáõÝÝ ¿ áõß ·³ÉÇë,
Ù»Ï ³ÝÓñ¨Ý»ñÝ »Ý ßï³åáõÙ
¨ Ù»Ï ¿É ϳñÏáõï ¿ ï»ÕáõÙ ³Ù³éí³ Ï³åáõÛï »ñÏÝùÇó…

´²Ü²êîºÔÌàõÂÚàõÜ

ÜáñÇó Ó³ÛÝ»ñ »Ù ÉëáõÙ:
²ßáõÝÁ ×ééáõÙ ¿ ÑÇÝ ó³Ýϳå³ïÇ ï³Ï:
ºë ÇÝã»՜ñ ³ë»ë ãù³ß»óÇ ³Ûë µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ»ñÇ å³ï׳éáí,
ÇÝã»ñ ³ë»ë ãï»ë³:
²Ñ³, ÙÇ ù³ÝÇ Í³é, áñáÝù »ë ï»ë»É »Ù Ù³ÝÏáõÃÛ³Ýë ûñ»ñÇÝ,
Ýñ³Ýù ¹»é ³×áõÙ »Ý ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇë Ù»ç,
ÇëÏ Ñ³Ûñë ãϳñáÕ³ó³í »ñϳñ ³åñ»É
¨ ÑÇÙ³ ÙdzÛÝ³Ï Ã³Õí³Í ¿ ù³Õ³ùÇ ·»ñ»½Ù³ÝáóáõÙ,
áõñ »ë ·ÝáõÙ »Ù »ñµ»ÙÝ, áñáíÑ»ï¨ áõñÇß ¿É áã ÙÇ ï»Õ
»ë ³ÛÝù³Ý å³ñ½ áõ Ñëï³Ï ã»Ù ÉëáõÙ Ýñ³ Ó³ÛÝÁ:
ºë ÇÝã»ñ ³ë»ë ãù³ß»óÇ ³Ûë µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ»ñÇ å³ï׳éáí…
ÐÇÙ³ ë»ÕÙáõÙ »Ý Ó»éùë, ÇëÏ »ë ·ÉáõËë ϳË,
ËáݳñÑ ÉëáõÙ »Ù` ÃéãáõÝÝ»ñÝ »Ý »ñ·áõ٠ͳé»ñÇ ÙÇçÇó,
áñáÝù »ë ï»ë»É »Ù Ù³ÝÏáõÃÛ³Ýë ûñ»ñÇÝ –
Ýñ³Ýù ¹»é ³×áõÙ »Ý ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇë Ù»ç,
¨ Ù³ñ¹ÇÏ, áñ ·ÝáõÙ-·³ÉÇë »Ý Í³é»ñÇ ³ñ³Ýùáí,
Ùï³ËáÑ ï»ëùáí Ù³ñ¹ÇÏ, áñ Ù»Ï ßÝãáí
ϳñáÕ »Ý å³ïÙ»É Çñ»Ýó Ï»Ýë³·ñáõÃÛáõÝÁ,
½³ñٳݳÉÇ Ù³Ýñ³Ù³ëÝáõÃÛ³Ùµ ÑÇß»Éáí,
ÇÝã-áñ Ãá߳ϳéáõ ѳßí³å³ÑÝ»ñÇ, áñáÝó ѳݹÇå»É »Ý
÷áÕáóÇ ³ÝÏÛáõÝáõÙ, ¨ ÇÝã-áñ »ñÏñáñ¹³Ï³Ý í³ñë³íÇñÇ,
áñÁ ÍÝí»É ¿ »ñÏñ³ß³ñÅÇó ³é³ç ϳ٠߳ï Ñ»ïá…
´³Ûó »ë ÝáñÇó Ó³ÛÝ»ñ »Ù ÉëáõÙ:
гÛñë ¿ ËáëáõÙ ÇÝùÝ Çñ Ñ»ï:
êáíáñáõÃÛáõÝ áõÝ»ñ`
                ³Û¹å»ë »ñϳñ ËáëáõÙ ¿ñ,
Ñ»ïá Ùdzݷ³ÙÇó ëó÷íáõÙ,
Ù»Õ³íáñ ݳÛáõÙ ¿ñ Ù»½ áõ ÅåïáõÙ ß÷áÃí³Í…

*     
¶Ý³Éáí ¹Åí³ñ³ÝáõÙ ¿ ù³ÛÉ»ÉÁ ûñí³ ÙÇçáí,
¨ ¹áõ ½·áõÙ »ë ïËñáõÃÛ³Ùµ,
áñ Ëï³óáÕ Ë³í³ñÇ ³ÉÇùÝ»ñÁ
ùÇã-ùÇã ù»½ ëÏëáõÙ »Ý µ³Å³Ý»É Ù³ñ¹Ï³ÝóÇó:
²Ù»Ý ÇÝã ³ñ¹»Ý ÏóÏïáõñ ¿.
Ëáë³ÏóáõÃÛ³Ý ÙÇ å³ï³é,
Ñ»éíáõÙ Ù³ñáÕ ù³ÛÉ»ñ,
Ó»éùÇ Ã»Ã¨ ß³ñÅáõÙ, áñÁ ϳñáÕ ¿ñ
Ñ»ï³ùñùÇñ ß³ñáõݳÏáõÃÛáõÝ áõݻݳÉ,
Ëáõë³÷áõÏ Ý³Ûí³Íù, áñÝ ³Ýí»ñç ÏÑÇß»óÝÇ ù»½,
áñ ÙÇßï ·³ÉÇë ¿ Ññ³Å»ßïÇ Å³Ù³Ý³ÏÁ:
¶Ý³Éáí ¹³Ý¹³ÕáõÙ »Ý ù³ÛÉ»ñÁ`
Ù³ñáÕ »ñ³Ï³½³ñÏÇ ÝÙ³Ý,
ÑÇÙ³ ÏÙ³ñ»Ý í»ñçݳϳݳå»ë:
ºí ˳í³ñÇ Ù»ç ëëÏí³Í ß»Ýù»ñÁ ¹³Ý¹³Õ
Ý»ñù¨ ÏÏ³Ë»Ý Çñ»Ýó ë·³íáñ ¹ñáßÝ»ñÁ` ëïí»ñÝ»ñÁ 먅

*
ºí ѳÝϳñÍ ³ñÓ³ÝÝ»ñÇ ³Ýϻݹ³Ý ó·³íáñáõÃÛ³Ý Ù»ç
µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ áõ ½í³ñà ÑÝã»ó ɳóÁ »ñ»Ë³ÛÇ:
ºí Ññ³ß³·áñÍ ËáëùÇ ½áñáõÃÛ³Ùµ ϳ˳ñ¹³Ï³Ý
ß³ñÅÙ³Ý Ù»ç ù³ñ³ó³Í ù³Õ³ùÁ ϻݹ³Ý³ó³í:
ÎÇÝÁ í³½»ó ËáѳÝáó ϳÃÁ ï³ù³óÝ»Éáõ,
ïÕ³Ù³ñ¹Á ͳɻó ûñÃÁ ¨ Ñáñ³Ýç»Éáí áïÇ Ï³Ý·Ý»ó:
ºé³Ý¹áí ³Ý·Çñ ¿ñ ³ñíáõÙ ¹³ë³Ï³Ý åỽdzÝ`
ѳçáñ¹ ûñÁ ¹³ë³ñ³ÝÝ»ñáõÙ ³ñï³ë³Ýí»Éáõ ѳٳñ:
²Ñ³ ¨ í³ñ³·áõÛñÝ»ñÁ ß³ñÅí»óÇÝ,
³Ñ³ ¨ ͳé»ñÝ »Ý ³×áõÙ, Ëáï»ñÝ »Ý ëíëíáõÙ…
ºí ˳í³ñÇ Ï³å³ÝùÝ»ñÁ Íí³ï»Éáí
½ÇÉ ÑÝãáõÙ ¿ ³ß˳ñÑÇ ³Ù»Ý³ëù³Ýã»ÉÇ »ñ³ÅßïáõÃÛáõÝÁ`
»ñ»Ë³ÛÇ É³óÁ -  µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ áõ ½í³ñÃ…

*
¸³ï³ñÏ ë»ÝÛ³ÏáõÙ ½Ý·áõÙ ¿ñ Ñ»é³ËáëÁ:
´³½Ï³ÃáéÝ»ñ, å³Ñ³ñ³Ý, ÇÝãå»ë  ݳ¨ ·ñ³¹³ñ³ÏÝ»ñ,
áñáÝó íñ³ÛÇó ·ñù»ñÁ  ùÇã-ùÇã å³Ï³ëáõÙ »Ý: ê»Õ³ÝÇÝ
Éñ³·ñ»ñ  ¨ ÙáËñ³Ù³Ý` ³é³Ýó  Í˳ËáïÇ ¨ ÙáËñÇ:
öáùñÇÏ ÙÇ ë³ñ¹, áñÝ Ñ»é³ËáëÇ ½³Ý·Çó í³Ë»ó³Í
³ñ³·áñ»Ý ³ÝÑ»ï³ó³í å³ïÇ Å³Ù³óáõÛóÇ »ï¨áõÙ:
ºí µáÉáñÁ` µ³½Ï³ÃáéÝ»ñÁ,å³Ñ³ñ³ÝÁ, ÇÝãå»ë ݳ¨
·ñ³¹³ñ³ÏÝ»ñÁ, Éñ³·ñ»ñÁ, ÙáËñ³Ù³ÝÁ ¨ ÷áùñÇÏ
ë³ñ¹Á ɳñí³Í ݳÛáõÙ ¿ÇÝ Ñ»é³ËáëÇÝ, ¨ ÙdzÛÝ
ųٳóáõÛóÝ ¿ñ ³Ýï³ñµ»ñ ³é³ç ï³ÝáõÙ
Çñ ųٳݳÏÁ: ºíë ÙÇ ù³ÝÇ ½³Ý· ¨ Ñ»é³ËáëÁ Éé»ó:
ºí Ñ»ïá ë³ñ¹Á ¹áõñë í³½»ó ųٳóáõÛóÇ »ï¨Çó
³ÙµáÕçáíÇÝ Å³Ù³Ý³Ïáïí³Í ¨ í³½»ó ËáѳÝáóÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ, áõñ ãÉí³óí³Í ëáõñ×Ç µ³Å³ÏÝ»ñ ϳÛÇÝ
Éí³ó³ñ³ÝÇ ÏáÕùÇÝ ß³ñí³Í:: ´áÉáñáíÇÝ Ùáõà ¿ñ
³ñ¹»Ý, »ñµ ¹é³Ý ÷³Ï³ÝÇ Ù»ç åïïí»ó µ³Ý³ÉÇÝ,
¨ Ý»ñë Ùï³í ÙÇ Ù³ñ¹, áñÇ ¹»ÙùÇó å³ñ½ »ñ¨áõÙ ¿ñ,
áñ ï»ÕÛ³Ï ã¿ ³Ù»Ý¨ÇÝ, û ÇÝã ³Ýѳٵ»ñáõÃÛ³Ùµ ¿ÇÝ
³Ûëï»Õ Çñ»Ý ëå³ëáõÙ:

àõÔºìàðàõÂÚàõÜܺð  ÆÜøܲÂÆèàì                  

ºñµ»ÙÝ ¹áõ Å³Ù³Ý³Ï »ë ·ïÝáõÙ »ñÏÇÝù ݳۻÉáõ:
´áÉáñ ³ëïÕ»ñÝ Çñ»Ýó ï»Õ»ñáõÙ »Ý: лïá ï»ëÝáõÙ »ë`
Ù³ñ¹Ï³Ýó ÙÇ ÑáÍ ËáõÙµ »ñÏÝùáí ³Ýó³í,
ï»ëÝáõÙ »ë Ýñ³Ýó Ùï³Ñá· ¹»Ùù»ñÁ ¨ ÏáõÛï»ñÁ
׳ÙåñáõÏÝ»ñÇ ¨ å³Ûáõë³ÏÝ»ñÇ… лïá Ù»Ï áõñÇß,
³é³í»É ÑáÍ ËáõÙµ ëáõñ³ó Ù»Ï ³ÛÉ áõÕÕáõÃÛ³Ùµ:
лï³ùñùÇñ ¿, ÑÇÙ³ ÇÝãù³±Ý Ù³ñ¹ ϳ »ñÏÝùáõÙ,
Ùï³Í»óÇ »ë, ÷áñÓ»Éáí Ýñ³Ýó ³ñ³ÝùÇó ½ÝÝ»É »ñÏÇÝùÁ:
²Ñ³ ì»Ý»ñ³Ý` ÏÇëáí ã³÷ ÷³Ïí³Í ÇÝã-áñ Ù»ÏÇ
íÇÃ˳ñÇ ×³ÙåñáõÏáí, ê³ïáõñÝÁ ϳÛÍÏÉï³ó
µ³óí³Í Éñ³·ñÇ ³ñ³ÝùÇó: гñ¹³·áÕÇ ×³Ý³å³ñÑÝ, ³Ñ³,
Ù»Õñ³×³Ý×»ñÇ å³ñëÇ ÝÙ³Ý Ë××í³Í ÇÝã-áñ ÙÇ ÷³ñóÙ
ïÇÏÝáç í³ñë»ñáõÙ: Þ»ñ»÷Á, áñÇ åáãÝ ¿ñ »ñ¨áõÙ ÙdzÛÝ`
ÇÝã-áñ ï³ñûñÇÝ³Ï ³ñ³ñ³ÍÝ»ñáí Éóí³Í ÃéãáÕ ³÷ë»Ç ÙÇçÇó:
´³Ûó á±õñ ¿ ÇÙ ³ëïÕÁ, ß³ï ÷áùñÇÏ áõ ß³ï å³Ûͳé
ÇÙ ³ëïÕÁ ¨, ÇÝãå»ë ÏÇÝáÛÇ Ñ»ñÃáõÙ,
³ñÙáõÝÏÝ»ñáí ׳ݳå³ñÑ »Ù µ³óáõÙ` ³ÙµáÕç »ñÏÇÝùÁ
µéÝ³Í ×³ÙåñáõÏÝ»ñÇ áõ å³Ûáõë³ÏÝ»ñÇ, í»ñ³ñÏáõÝ»ñÇ
áõ ɳóáÕ »ñ»Ë³Ý»ñÇ, µ³Ùµ³ë³ÝùÝ»ñÇ, Ùñ³÷áÕ
å³é³íÝ»ñÇ, ëÇñ³Ñ»ïáÕ ç³Ñ»ÉÝ»ñÇ, Éñ³·Çñ ϳñ¹³óáÕ
³ÝѳÛï ³ÝÓ³Ýó ³ñ³ÝùÇó, ¨ í»ñç³å»ë ï»ëÝáõÙ »Ù Ýñ³Ý`
ß³ï ÷áùñÇÏ áõ ß³ï å³Ûͳé ÇÙ ³ëïÕÁ, ¨ óÝÍáõÃÛáõÝÇó
Ù³ñáõÙ ¿ Ñá·Çë` ³ß˳ñÑÇ ³Ù»Ý³·»Õ»óÇÏ ÃÇûéÁ
ó³Ýóáí µéÝ³Í ÷áùñÇÏ ïÕ³ÛÇ å»ë…

*
ºë ÑÇÙ³ ù»½ ¿É ã»Ù áñáÝáõÙ,
áñáíÑ»ï¨ ·Çï»Ù, û áñï»Õ »ë,
»ë ÑÇÙ³ ù»½ ¿É ã»Ù ÏáñóÝáõÙ`
³ñ¹»Ý í³Õáõó »Ù Ïáñóñ»É:
ÆÝãå»ë ÑÇÝ ·Çñù, ûñÃáõÙ »Ù ¿ç»ñ¹`
Ëáõݳó»É ¿ ϳ½ÙÁ, Ñݳó»É,
ÇñÇÏí³ ³Ûë ųÙÇÝ Ç~Ýã Ñ»ßï ¿
ï³é³å»É ³Ýó³Í ï³é³å³ÝùÝ»ñÁ,
ÏñÏÝ»É ïËñáõÃÛáõÝÝ ³Ýó³Í,
µ³Å³ÝÙ³Ý ¹³éÝáõÃÛáõÝÝ»ñÝ áõ ó³í»ñÁ.-

Í»ñ³ó³Í ÃéãÝÇ å»ë Ñdzó³Í
ßáÛáõÙ »Ù í³Ý¹³ÏÇë ׳ջñÁ…

 Ä²Ø²Ü²ÎÀ, àð  ÐàêàõØ  ¾  زîܺðÆ  ²ð²Üøàì

ê¨ Ï³Ù ëåÇï³Ï ³ß˳ñÑÝ»ñ ï³ÝáÕ ×³Ý³å³ñÑÝ»ñÇ
ßù»Õ ¹³ñå³ëÝ»ñÇ ³é³ç
Ù³ñÙ³ñÛ³ áã˳ñÝ»ñ »Ý ³ñ³ÍáõÙ, ¨ ËáïÁ ÍÝϳѳë
ϳݳ㠿 ¨ ÑÛáõÃ»Õ – ýɳٳݹ³Ï³Ý ¹åñáóÇ ³Ý³ÝáõÝ
ÝϳñãÇ Ñ»Ýó Ýáñ ³í³ñï³Í Ïï³í,
¨ Ý»ñÏÁ ¹»é¨ë ãÇ ãáñ³ó»É: Ðñ³íÇñÛ³ÉÝ»ñÇ
ÙdzÛÝ Ù»çù»ñÝ »Ý »ñ¨áõÙ, ÇëÏ ÁÝÃñÇùÁ  ß³ñáõݳÏíáõÙ ¿
ËáñÑñ¹³íáñ ÏÇë³Ë³í³ñáõ٠ͳÍÏí³Í: ²Ù»Ýáõñ»ù
Ù³Ñáõ¹, ¹³í³×³ÝáõÃÛáõÝ, óÝϳñÅ»ù ù³ñ»ñ ¨ ³ñͳÃ,
¨ ÙÇ íÇÃ˳ñÇ Ï³ïáõ, áñÇ Ëáßáñ áõ ϳݳ㠳ãù»ñÇ Ù»ç,
ÇÝãå»ë ¿É.¿Ý»ñ·Ç³ÛÇ Ñ³ßíÇãÇ ¿Ïñ³ÝÇÝ, ϳï³ÕÇ
åïïíáõÙ »Ý Ãí»ñÁ ¨ ѳëÝ»Éáí Çñ»Ýó ë³ÑÙ³ÝÇÝ`
çÝçíáõÙ »Ý áõ ÝáñÇó ëÏëáõÙ »Ý åïáõÛïÝ ³Ýí»ñç³Ý³ÉÇ…
…ºë ³Ñ³ ¹ÇÙáõÙ »Ù ø»½ »ñ¨Ç û í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù,
¨ ÇÝãù³Ý ·»Õ»óÇÏ ¿ ³ñÓ³·³ÝùáõÙ Ù³Ûñ³ÙáõïÇ
çñÑáñÇ Ëáñù»ñáõÙ` µ³éÁ §í»ñçÇݦ,
»ë ³Ñ³ ¹ÇÙáõÙ »Ù ø»½ ßù»Õ ¹³ñå³ëÝ»ñÇ ³é³ç,
¹»Ùùáí ßñçí³Í ¹»åÇ Ñ³ñ³í, áõñ, ÇÝãå»ë çñÇ Ù»ç
Ý»ïí³Í ß³ù³ñ, ùÇã-ùÇã ÑÛáõÍíáõÙ »Ý µáõñ·»ñÁ
÷³ñ³íáÝÝ»ñÇ, ¨ áõñ` ³Ý³å³ïÇ Ñ³ñà áõ ³ÝͳÛñ³ÍÇñ
¿çÇ íñ³ áõÕï»ñÇ ù³ñ³í³ÝÝ ¿ ß³ñí»É
                                        ÇÝãå»ë Ù»ù»Ý³·ñí³Í ÙÇ ïáÕ,
Ñ»éáõ-Ñ»é³íáñ ÙÇ ïáÕ, Áݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ ïáÕ,
¨ Áݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ ÏÛ³Ýù, ¹»é¨ë ããáñ³ó³Í Ïï³íÇ íñ³,
áñÝ »ë ³åñáõÙ »Ù »ñ¨Ç û í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù,
ÇëÏ Ï³ïíÇ ³Ýóñà ³ãù»ñáõ٠ϳï³ÕÇ åïïíáõÙ »Ý Ãí»ñÁ
¨ ßáõïáí, ß³ï ßáõïáí ÏѳëÝ»Ý Çñ»Ýó ë³ÑÙ³ÝÇÝ,
¨ Ù³ïÝ»ñÁ ÏϳËí»Ý Ãáõɳó³Í…

ØÆ  ø²ÜÆ  Êàêø   ØƲêÆÜ   ºð¶ºÈàõ  ²è²ìºÈàõÂÚàõÜܺðƠزêÆÜ

ºë ³ÝÁݹѳï Ùáé³ÝáõÙ »Ù ѳñóÝ»É` á±õñ Ïáñ³Ý
ѳÝϳñÍ ³ÛÝ ³ÝÓñ¨Ý»ñÁ, »ñµ ϳñ»ÉÇ ¿ñ ó÷³é»É
ÏÇë³Ë³í³ñ ÷áÕáóÝ»ñáõÙ` áã ÙÇ µ³ÝÇ Ù³ëÇÝ ãÙï³Í»Éáí,
»ñµ »ë ßáÛáõÙ ¿Ç ùá óó Ù³½»ñÁ,
»ñµ ¹áÕ³óáÕ Ù³ïÝ»ñáí ëñµáõÙ ¿Ç ³ÝÓñ¨Ç ϳÃÇÉÝ»ñÁ
Ãñçí³Í ³Ûï»ñÇó¹: àõ½áõÙ »Ù ѳñóÝ»É ¨ ³ÝÁݹѳï
Ñ»ï³Ó·áõÙ »Ù` ÇëÏ Ç±Ýã å³ï³Ñ»ó ·Çß»ñí³Ý,
áñÁ, ÙDZû ã»ë ÑÇßáõÙ, ³ÛÝå»ë ûèáñ»Ý ï³ÝáõÙ ¿ñ
»ñ³½Ý»ñÇ ³ß˳ñÑ, ¨ ÁݹѳÝñ³å»ë, ³Ûë DZÝã ÷³Ï ¹áõé ¿
»ñ³½Ý»ñÇ ³ß˳ñÑÁ ͳÍÏ»É, ÇÝÓ ÙÇßï Ãí³ó»É ¿,
û ³ÛÝï»Õ ¹áõé ãÇ »Õ»É »ñµ»ù: ÐÇßá±õÙ »ë,
³ëïÕ»ñÝ ÇÝãù³Ý ß³ï ¿ÇÝ, ÇëÏ ÑÇÙ³, ݳÛÇñ,
»Ã» ß³ï Ñá·Ý³Í ã»ë, ÙÇ ù³ÝÇëÝ »Ý Ùݳó»É,
ÙÇ ù³ÝÇ ãÝãÇÝ ·ñáß ³ÝóÛ³ÉÇ áëÏáõ ¹»½»ñÇó…
ÆëÏ ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ, ãÙáé³Ý³Ù ѳñóÝ»É, áñï»±Õ »ë ¹áõ,
DZÝã å³ï³Ñ»ó ù»½, ÇÝãá±õ ã»Ù ï»ëÝáõÙ
³Ûëù³Ý ųٳݳÏ, ù»½, áñÇÝ ï»ëÝáõÙ ¿Ç ÝáõÛÝÇëÏ
÷³Ï  ³ãù»ñáí: ÆëÏ ÑÇÙ³ ³ãù»ñë µ³ó»É ¨ ÙdzÛÝ
ÉáõëÇÝÝ »Ù ï»ëÝáõÙ` ÏáÕå»ùÇ å»ë ϳËí³Í
»ñ³½Ý»ñÇ ³ß˳ñÑ ï³ÝáÕ Í³Ýñ ¹é³Ý íñ³…

 ÐÚàõð²Üàò

Î³Ý ÑÛáõñ³ÝáóÇ Ù³ñ¹ÇÏ: Üñ³Ýù ÙÇßï ï³ñµ»ñ »Ý ëáíáñ³Ï³Ý
Ù³ñ¹Ï³ÝóÇó: àõ û¨ Ó·ïáõÙ »Ý ³ÝÝϳï»ÉÇáñ»Ý ˳éÝí»É
áõ Ïáñã»É Ù³ñ¹Ï³Ýó ˳Ûï³µÕ»ï Ñáë³ÝùÇ Ù»ç, ÙǨÝáõÛÝ ¿,
çáÏíáõÙ »Ý, ÝáõÛÝÇëÏ, Ñ»Ýó ³é³çÇÝ Ñ³Û³óùÇó:
ÐÛáõñ³Ýáó,
·»Õ»óÇÏ, ãµ»ñ ÏÇÝ, áñÁ »ñµ»ù ãÇ áõÝ»ó»É ÁÝï³ÝÇù,
ãÇ áõÝ»ó»É »ñ»Ë³Ý»ñ` ϳñÙñáõÏáí ÑÇí³Ý¹³ó³Í,
½³ñٳݳÉÇ ÙÇ ³ß˳ñÑ, µ»ñÝ»µ»ñ³Ý Éóí³Í ÏÇñ³ÏÇÝ»ñáí,
ÏáßÇÏÇ ïáõ÷»ñáí, åÇï³ÏÝ»ñáí, íÇÃ˳ñÇ Ñ³Û»ÉÇÝ»ñáí, ¨
׳ÙåñáõÏÝ»ñÝ ³Ýí»ñç ÑÇß»óÝáõÙ »Ý ³ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÇ Ù³ëÇÝ:
²ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÇ Ù³ëÇÝ ¿ »ñ·áõ٠ѳí»Å ÏáÏÇÏ ÙÇ ïÕ³Ù³ñ¹,
³ãùÁ ëááõëÇ ³÷ë»ÇÝ ¨ Ó»éùÝ ³é³ç å³ñ½³Í,
³ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÇ Ù³ëÇÝ ¿ ɳÉÇë 
                                 »ëÇÙ áñï»ÕÇó »Ï³Í
                                 »ëÇÙ ÇÝã ³½·Ç
                                 »ëÇÙ ÇÝã ï³ñÇùÇ ÙÇ ïÕ³Ù³ñ¹:
ºí Ñ»Ýó ÝáõÛÝ ³Û¹ ³ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÝ ¿ ÑÇß»É Ñ³í³ù³ñ³ñÁ
Í»ñ³óáÕ, ¨ ·ÉáõËÁ ÷áß»ÍÍÇãÇÝ ¹ñ³Í ÁÝÏ»É ¿ »ñ³½Ý»ñÇ Ù»ç…
ºí ÙdzÏÁ, ÙdzÏÁ, áñÁ »ñÏáõ áïù»ñáí Ï³Ý·Ý³Í ¿ Ý»ñϳÛÇ
³Ùñ³Ïáõé ÑÇÙù»ñÇÝ ¨ »ñÏáõ Ó»éù»ñÁ Ù»çùÇÝ` ËñáËï
ݳÛáõÙ ¿ ³å³·³ÛÇÝ,- ³Û¹ ݳ ¿, å³ßïáÝ³Ï³Ý Ñ³Ù³½·»ëïáí
µ³ñ³å³ÝÁ ½·áÝ, áñÁ ÙÇßï ÑÇß»óÝáõÙ ¿ ù»½,
ÑÛáõñ³ÝáóÇ Ù³ñ¹, áñ ¹áõ ³Ûëï»Õ »ë, µ³Ûó ¨ ³Ûëï»Õ ã»ë,
áñ ¹áõ ÑÇÙ³ ϳë, µ³Ûó ß³ï ³í»ÉÇ` ãϳë,
³Û¹ ݳ ¿, áñÇÝ Ý³Û»Éáí ÏáñóÝáõÙ »ë Ñ»ñáë³Ï³Ý Ï»óí³Íù¹,
Ë»Õ׳ÝáõÙ »ë áõ ÷áßdzÝáõÙ` ùá ÏáßÇÏÇ ïáõ÷»ñáí,
åÇï³ÏÝ»ñáí áõ ׳ÙåñáõÏÝ»ñáí, ùá ³ÝóÝáÕ ÏÛ³Ýùáí
¨ ëñïÇ Í³ÏáóÝ»ñáí, áñ ѳ׳˳Ïdzó»É »Ý ù»½ ѳٳñ
³Ýëáíáñ ³Ûë ³Ù»ÝûñÛ³ ïáݳËÙµáõÃÛáõÝÇó` ÑÛáõñ³ÝáóÇ
é»ëïáñ³ÝáõÙ, áõñ ³ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÇ Ù³ëÇÝ ¿ »ñ·áõÙ
ѳí»ñÅ ÏáÏÇÏ ÙÇ ïÕ³Ù³ñ¹, ¨ ¹áõ ËÙáõÙ »ë áõ ÍËáõÙ,
Ó·ï»Éáí  ·áÝ» ÷áùñ-ÇÝã ÝÙ³Ýí»É ÇÝã-áñ ÙÇ ÏÇÝáÛáõÙ ï»ë³Í,
ϳ٠ÇÝã-áñ ÙÇ ·ñùáõ٠ϳñ¹³ó³Í ³ÝËáó»ÉÇ áõ ÑÙ³ÛÇã
Ñ»ñáëÇÝ, áñ ³Ýí»ñç ËÙáõÙ ¿ áõ ÍËáõÙ, ¨ Ñá·Ý³Í áõ
Ó³ÝÓñ³ó³Í, ßñçáõÙ ¿ ѳ۳óùÁ ÏáÕùÇ ë»Õ³ÝÝ»ñÇ
ëÇñáõݳï»ë ϳݳÝóÇó, ¨ Ñ»ïá ¹ñ³ÙÁ ³Ý÷áõÛà ݻï»Éáí
ë»Õ³ÝÇÝ, Ñ»é³ÝáõÙ ¿ Ñáñ³ÝçÁ ѳ½Çí ½ëå»Éáí, ¨ ¹áõ
ËÙáõÙ »ë  áõ ÍËáõÙ, ³ß˳ï»Éáí ãÝ³Û»É ÏáÕùÇ ë»Õ³ÝÇ
ëÇñáõݳï»ë ϳݳÝó, ÃéóÝ»Éáí ³Ý»ñ¨áõÛà ÷áßÇÝ
ÍÝÏÇó¹, ǵñ, ¹áõ ³åñáõÙ »ë ëáíáñ³Ï³Ý ÙÇ ûñ, ǵñ ë³
ÙÇ ³éûñÛ³ ½µ³ÕÙáõÝù ¿ ù»½ ѳٳñ, áñ ¹áõ áã ³ÛÝ ¿`
Ñá·Ý³Í »ë, áã ³ÛÝ ¿` Ó³ÝÓñ³ó³Í, ¨, Ç í»ñçá, ³Ý÷áõÛÃ
ß³ñÅáõÙáí Ý»ïáõÙ »ë ÃÕó¹ñ³ÙÁ ë»Õ³ÝÇÝ, ³ß˳ï»Éáí
ãÙï³Í»É ÓÙ»é³ÛÇÝ ÏáëïÛáõÙÇ Ù³ëÇÝ, ³ß˳ï»Éáí
ãÝ³Û»É ÏÇë³ï Ùݳó³Í ÏáÝÛ³Ïǹ, ÏÇë³ï Ùݳó³Í
Ï»ñ³Ïáõñǹ, áñÝ ³Û¹å»ë ¿É  ãѳëϳó³ñ, û ÇÝãå»ë ¿
å»ïù áõï»É…
    ηݳë ùÝ»Éáõ ÷áùñÇÏ Ëóǹ Ù»ç, ï³Ýçí»Éáí ëñïǹ
ͳÏáóÝ»ñÇó áõ ˳ÛÃáóÝ»ñÇó ³ÝÉdzñÅ»ùáõÃ۳݅
     ø³Õ³ùÁ í³Õáõó óÕí»É ¿ ùÝÇ áõ ÙÃáõÃÛ³Ý Ù»ç,
ÙdzÛÝ ¹áõ, ³ÝùáõÝ ß»Ýù, ù³Õ³ùÇ Ï»ÝïñáÝáõÙ
Ï³Ý·Ý³Í »ë µáÉáñ ÉáõÛë»ñ¹ í³é³Í,
ÇÝãå»ë ïáõÝ, áõñ
ùÇã ³é³ç Ù³ñ¹ ¿ ٳѳó»É…


*
гñϳíáñ ¿ Ùï³Í»É í³Õí³ ûñí³  Ù³ëÇÝ,
³ë³ó ѳñ¨³Ýë
¨ ¨ë ÙÇ ³ñÏÕ û׳é ËóÏ»ó å³Ñ³ñ³ÝÇ í»ñÇÝ ¹³ñ³ÏÁ:
гñϳíáñ ¿ Ùï³Í»É, ³ë³ó ÷ÇÉÇëá÷³Ý:
ƱÝã Çٳݳë, ÇÝã ϵ»ñÇ í³Õí³ ûñÁ,
û¨ ÑÇÙݳϳÝáõÙ ¨ ³í»ÉÇ ßáõï ³ÛÝ ï³ÝáõÙ ¿,
ù³Ý û µ»ñáõÙ, ïÝù³Éáí ³ë³ó ѳñ¨³Ýë,
Ñ»ñÃ³Ï³Ý ³ÕÇ å³ñÏÁ ߳ɳÏÇÝ:
ƱÝã Çٳݳë, ³ë³ó ÷ÇÉÇëá÷³Ý:
ÜϳïÇ áõÝ»óÇñ ݳ¨, áñ ˳éÝ ¿ ³ß˳ñÑÇ íÇ׳ÏÁ,
µáÉáñÁ ËáëáõÙ »Ý Ýáñ å³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëÇÝ,
¨ Éñ³·ñ»ñÝ ¿É »Ý ·ñáõÙ, ×éÝã³ó ѳñ¨³Ýë`
ÙÇ Ï»ñå ù³ÛÉ»Éáí ÉáõóÏáõ íÇÃ˳ñÇ ³ñÏÕÇ ï³Ï Ïù³Í:
ÜϳïÇ áõÝ»óÇñ, ³ë³ó ÷ÇÉÇëá÷³Ý:
ºí ½·áÝ »ÕÇñ, û ã¿,  ³ãù¹ Ïûù»ë, Ïï»ëÝ»ë,
áñ Ùݳó»É »ë ¹³ï³ñÏ ë»ÝÛ³ÏáõÙ Ýëï³Í,
²ëïÍá ïí³Í ßáñ»ñáí, ³ÛëÇÝùÝ, µáÉáñáíÇÝ Ù»ñÏ,
¹³éÝáñ»Ý ùÙÍÇÍ³Õ ïí»ó ѳñ¨³Ýë`
¨ë ÙÇ ³Ý·³Ù ëïáõ·»Éáí ¹éÝ»ñÇ ÏáÕå»ùÝ»ñÝ áõ÷³Ï³ÝÝ»ñÁ:
ºí ½·áÝ »ÕÇñ, ³ë³ó ÷ÇÉÇëá÷³Ý:
¾Ñ, ÇëÏ ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ, ãÙáé³Ý³ë ÇÝù¹ Ñá·³É
            ϳñÇùÝ»ñǹ Ù³ëÇÝ
¨ ÑáõÛë¹ ÙÇ ¹Çñ áã µ³ñ»Ï³Ùǹ íñ³
¨ áã ¿É Ùï»ñÇÙÝ»ñǹ, ³ë³ó ѳñ¨³Ýë
¨ Ññ³Å»ßï ï³Éáí ÇÝÓ`
å³éÏ»ó Çñ ÇëÏ Ó»éùáí å³ïñ³ëï³Í ¹³·³ÕÇ Ù»ç
¨ Ù»é³í, ݳËûñáù
³Ùáõñ ÷³Ï»Éáí µáÉáñ ¹éÝ»ñÁ
¨ ѳݷóÝ»Éáí µáÉáñ ÉáõÛë»ñÁ ë»ÝÛ³ÏÝ»ñÇ:
…¾Ñ, ³ë³ó ÷ÇÉÇëá÷³Ý:

²ܶ²ð²Ü

гÝϳñÍ ù»½ »Ý ݳÛáõÙ í³Õáõó Ù»é³Í Ù³ñ¹ÇÏ:
²Ñ³, ·ñí»ó ³é³çÇÝ ïáÕÝ áõ ûè ßáõÝã ù³ß»óÇñ
¨ Ù³ÝñÇÏ ù³ÛÉ»ñáí Ùï³ñ ѳçáñ¹ ë»ÝÛ³Ï:
à±õñ ¿ ÙÛáõë ÏÛ³ÝùÁ, ѳÝϳñÍ Ùï³Í»óÇñ ¹áõ,
¨ ÁݹѳÝñ³å»ë DZÝã ÝáñáõÃÛáõÝ Ï³ ³ÛÝï»ÕÇó,
·ÉËÇ ß³ñÅáõÙáí µ³ñ¨áõÙ ¿Çñ ÇÝã-áñ ÏÇë³Ù»ñÏ Ù³ñ¹Ï³Ýó,
áñáÝù ݳ˳׳ßáõÙ ¿ÇÝ ÑÛáõÃ»Õ Ëáï»ñÇ íñ³  ï³ñ³Íí³Í:
²Ùáõñ ë»ÕÙ»óÇñ ÙÇ Ù³½Ù½áï ïÕ³Ù³ñ¹áõ Ó»éù,
Ååï³óÇñ` DZÝã ÝáñáõÃÛáõÝ Ï³ ³ÛÝï»ÕÇó,
á±õñ ¿ ÙÛáõë ÏÛ³ÝùÁ, áñ åÇïÇ ³ëï³éÇ å»ë ßñçíÇ,
¨ ³ëïÕ»ñÁ ¹»ÕÇÝ Ù»ï³Õ³¹ñ³ÙÝ»ñÇ ÝÙ³Ý
Ëßßáóáí ó÷í»Ý ÑÝ³Ù³ß ·á·ÝáóÇ ·ñå³ÝÇó:
ºí Ù³ÝñÇÏ ù³ÛÉ»ñáí ³ÝóÝáõÙ »ë ë»ÝÛ³ÏÇó ë»ÝÛ³Ï:
²ÛÝï»Õ µáÉáñÁ ëå³ëáõÙ »Ý ù»½,
¹áõ ³ñųÝÇ »ë ·ñϳµ³ó ÁݹáõÝ»ÉáõÃÛ³Ý:
ä³ï»ñÇ ï³Ï Éáõé ß³ñíáõÙ »Ý, áÙ³Ýù ½ÇÝí³Í »Ý,
ÇëÏ ÙÛáõëÝ»ñÁ ݳÛáõÙ »Ý å³ïϳé³Ýùáí, ¨ í»ñçÇÝ
ë»ÝÛ³ÏÇ ¹éÝ»ñÁ µ³óíáõÙ »Ý Çñ»Ýù-Çñ»Ýó,
¨ ë»ÝÛ³ÏÇ Ï»ÝïñáÝáõÙ, áëÏÛ³ ë³ñÏáý³·Ç Ù»ç
å³éÏ³Í ¿ ݳ, áí ³Ù»Ý³ß³ïÝ ¿ ù»½ ëå³ëáõÙ: à±õñ ¿…
ѳñóñ»óÇ Ýñ³Ý, ϳٳó-ϳٳó å³éÏ»Éáí Ýñ³ ÏáÕùÇÝ,
DZÝã ÝáñáõÃÛáõÝ Ï³…ѳñóñ»óÇ Ñ³ñÙ³ñ ¹Çñùáí å³éϳÍ:
ܳ Ó»éùÇ ß³ñÅáõÙáí ѳëϳóñ»ó, áñ Éé»Ù,
¨ ¹éÝ»ñÁ  ÷³Ïí»óÇÝ Çñ»Ýù-Çñ»Ýó,
¨ »ë Éé»óÇ í»ñçݳϳݳå»ë áõ ³ñ¹»Ý ÉñÇí
˳ճÕí³Í:

Ðܲð²ìàð ºðæ²ÜÎàõÂÚàõÜ

ÆëÏ »ñµ ³Ýç³ïí³Í Ñ»éáõëï³óáõÛóÇ å»ë ù³Õ³ùÝ ¿ Ù³ñáõÙ,
¨ ÙÇ Ñ»ñÃ³Ï³Ý ·Çß»ñ ÷á˳ñÇÝáõÙ ¿ ÙÇ Ñ»ñÃ³Ï³Ý ó»ñ»Ïí³,
¹³Ý¹³Õ ɳñáõÙ »Ù ½³ñÃáõóÇãë ÑÇÝ
¨ ë³ñëáõéáí ËñíáõÙ »ñ³½Ý»ñÇë Ù»ç…
ºñ³½Ý»ñ, áõñ »ë áõÅ»Õ »Ù ¨ ³Ù»Ý³Ï³ñáÕ,
³Ý³ñ·»É ³ÝóÝáõÙ »Ù å³ï»ñÇ ÙÇçáí
¨, áñÝ ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÝ ¿` ûèáñ»Ý ë³í³éÝáõÙ »Ù û¹áõÙ
¨ ï»ëÝáõÙ »Ù ³Ù»Ý ÇÝã,
ÙdzÛÝ ù»½ ã»Ù ï»ëÝáõÙ áã ÙÇ ï»Õ:
ÆëÏ »ë ù»½ áñáÝ»É »Ù µáÉáñ ·ñù»ñÇ Ù»ç,
áõñ ³ß˳ñÑÇ ³Ù»Ý³áõñ³Ë ù³Õ³ùÝ»ñÝ »Ý ³åñáõÙ,
áõñ ÙdzÛÝ Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý Ù³ñ¹ÇÏ
¨ ³Ûɨë ã»Ý µ³Å³ÝíáõÙ:
´³Ûó ¹áõ ãϳÛÇñ, ãϳÛÇñ áã ÙÇ ï»Õ:
ºë ù»½ áñáÝ»É »Ù ÏÇÝáÝ»ñÇ Ñ»ñûñáõÙ,
ÏÇÝáÝ»ñ` ³Ý¹³í³×³Ý ëÇñá å³ïÏ»ñÝ»ñáí É»óáõÝ,
¨ ÙdzÛÝ ¹áõ ãϳÛÇñ, ãϳÛÇñ áã ÙÇ ï»Õ:
Þñç»É »Ù ϳ۳ñ³ÝÝ»ñáõÙ` Ñ»éáõ ¨ ÙáïÇÏ,
¨ ¹ÇÙ³íáñ»É ·Ý³óùÝ»ñÁ µáÉáñ,
µ³Ûó ¹áõ ã»ë ·³ÉÇë áã ÙÇ ·Ý³óùáí…
ºí »ñ³½Ý ³Ý·³Ù Ù³ßíáõÙ ¿ ·ñùÇ å»ë,
·Ý³Éáí ¹Åí³ñ³ÝáõÙ ¿ ³ÝóÝ»ÉÁ å³ï»ñÇ ÙÇçáí,
ÇëÏ ³Ù»Ý³í³ïÝ ³ÛÝ ¿, áñ å³ñ½³å»ë
³ÝÑݳñÇÝ ¿ ¹³éÝáõÙ ³Ûë ³ßÝ³Ý óñïÇÝ
ë³í³éÝ»ÉÝ û¹áõÙ µ³ñ³Ï ùݳßáñáí…
ºí ï³ñÇùë ¿É ³ÛÝ ã¿, Ñá·Ý»É »Ù ³ñ¹»Ý,
Ý»ñÇñ, ³Ûɨë ã»Ù ϳñáÕ Ãéã»É,
ã»Ù ϳñáÕ Ãéã»É…

*
²é³çÇÝ ë»ñÁ - ³Ýí»ñç Ùáé³ÝáõÙ »ë Ýñ³Ý.
ó»ñ»ÏÝ»ñÁ ã»ë ϳñáÕ ÑÇß»É, áñáíÑ»ï¨ ¹áõ
½³Ý·áõÙ »ë Ñ»é³Ëáëáí, áñáíÑ»ï¨ ù»½
½³Ý·áõÙ »Ý Ñ»é³Ëáëáí, áñáíÑ»ï¨ ÇÝã-áñ
ÃÕûñ »ë ëïáñ³·ñáõÙ, áñáíÑ»ï¨ ù»½ ÇÝã-áñ
ÃÕûñ »Ý áõÕ³ñÏáõÙ` ó»ñ»ÏÝ»ñÁ ¹áõ Í»ñ³ÝáõÙ »ë
³ÝÝϳï, ¨ »ñ»ÏáÛ³Ý ¹áõ Í»ñ³ÝáõÙ »ë ³ÝÝϳï
¨ ÙdzÛÝ ·Çß»ñÁ, »ñµ èǹ ųٳóáõÛóÝ ³ñӳϻÉáí
¹ÝáõÙ »ë ë»Õ³ÝÇÝ` ÑÇßáõÙ »ë ³é³çÇÝ ë»ñ¹, áñÁ ãÇ Í»ñ³ó»É µáÉáñáíÇÝ:
¸áõ ·Çï»ë, ѳ½³ñ³íáñ å³ï»ñ ³ÛÝ ÏáÕÙ
ݳ ³åñáõÙ ¿ Çñ ÏÛ³ÝùÁ, ¨ ¹áõ
³åñáõÙ »ë ùá ÏÛ³ÝùÁ, û¨ ³ñÓ³Ï»É »ë
èǹ ųٳóáõÛóÝ áõ ¹ñ»É »ë ë»Õ³ÝÇÝ,
¨ í³ÛñÏÛ³ÝÝ»ñÁ ÙñçÛáõÝÝ»ñÇ å»ë ¹áõñë í³½»Éáí
ųٳóáõÛóÇó, Ñ»é³ÝáõÙ »Ý ùá ÏÛ³ÝùÇó, Ïáñã»Éáí
ë»Õ³ÝÇÝ Ã³÷Ã÷í³Í ·ñù»ñÇ áõ ÃÕûñÇ ³ñ³ÝùáõÙ:
¸áõ ·Çï»ë, ѳ½³ñ³íáñ å³ï»ñ ³ÛÝ ÏáÕÙ ·Çß»ñ ¿:
ºí ѳݷ³Í »Ý ÉáõÛë»ñÁ: ÖÇßï ³ÛëåÇëÇ ÙÇ ÉáõëÇÝ
ϳËí³Í ¿ Éáõë³ÙáõïÇó ¨ ³Ýï³ñµ»ñ ݳÛáõÙ ¿
Ýñ³Ý, áõÙ Ïáñóñ»É »Ù í³Õáõó, áõÙ Ùáé³ÝáõÙ »Ù
ó»ñ»ÏÝ»ñÁ ¨ »ñ»ÏáÛ³Ý Ùáé³ÝáõÙ »Ù ¹³ñÓÛ³É,
¨ ÙdzÛÝ ·Çß»ñÝ»ñÁ, »ñµ ÙÝáõÙ »Ù ٻݳÏ, ѳÝáõÙ »Ù
èÇë ųٳóáõÛóÁ, ¹ÝáõÙ »Ù ³ãù»ñÇë ³é³ç
¨ ³ÝÓ³ÛÝ É³ÉÇë »Ù ³ÝóÝáÕ ÏÛ³ÝùÇë ѳٳñ,
¨ ³ñóáõÝùÝ»ñÁ ÏáñãáõÙ »Ý
ë»Õ³ÝÇÝ Ã³÷Ã÷í³Í ·ñù»ñÇ ¨ ÃÕûñÇ ³ñ³ÝùáõÙ:

*
ºñµ»ÙÝ ÉáõÛë»ñÁ Ù³ñáõÙ »Ý, ¨ ÓÛáõÝ ¿ ·³ÉÇë ³Ûë ׳ݳå³ñÑÇÝ:
Üáñ ÍÝí³Í »ñ»Ë³Ý` Ù³ùáõñ áõ ·»Õ»óÇÏ
³é³çÇÝ ÓÛ³Ý ÝÙ³Ý: úñáñ»ó»ù ûñáñáóÝ»ñÁ
¨ Ïï»ëÝ»ù Ññ³ßùÁ, Ïï»ëÝ»ù, û ÇÝãå»ë ¿
ÓÛáõÝÁ ¹³éÝáõ٠ͳÕÇÏ: ÆëÏ »ñµ ÏÅåï³
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù` ëÇñï¹ Ïó³íÇ ³Ýëáíáñ
Ù»Í »ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÇó, ÏÑ»Ýí»ë å³ïÇÝ,
½³ñÙ³Ýùáí ÏÙï³Í»ë ÇÝù¹ ù»½` ²ëïí³Í ÇÙ,
ÇÝãå»±ë ¿ ³Ûëù³Ý Ù»Í »ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÁ ï»Õ³íáñí»É
³Ûëù³Ý ÷áùñÇÏ ûñáñáóÇ Ù»ç ¨ ÇÝãå»±ë ¿
ï»Õ³íáñí»Éáõ ëñïÇë Ù»ç, áñÁ ß³ï ³í»ÉÇ ÷áùñ ¿
ûñáñáóÇó… ÆëÏ »ñµ ³Ûë ׳ݳå³ñÑÇ íñ³ ÉáõÛë»ñÁ
ѳݷáõÙ »Ý ¨ å³ïáõѳÝǹ ë¨ å³ëï³éÇÝ
ëÏëáõÙ »Ý »ñ¨³É Ý»ñù¨ ë³ÑáÕ ÓÛ³Ý ÑÛáõëù»ñÁ,
×»ñÙ³Ï áõ ÷³÷áõÏ ÉáõÛë ï³ñ³Í»Éáí` ù»½ ÏÃí³,
û ³Û¹ ¹áõ »ë  µ³ñÓñ³ÝáõÙ í»ñ, ×Çßï ³ÛÝå»ë,
ÇÝãå»ë ϳÙñçÇó ëáõñ³óáÕ ·»ïÇ ³ÉÇùÝ»ñÇÝ
ݳۻÉÇë ÃíáõÙ ¿, áñ ·»ïÁ Ï³Ý·Ý³Í ¿ ¨ ¹áõ »ë,
³Û¹ ¹áõ »ë ϳÙñçÇ Ñ»ï ëáõñáõÙ ³é³ç…
´³Ûó »ë ÑÇÙ³ µ³ñÓñ³ÝáõÙ »Ù í»ñ ³é³Ýó ϳëϳÍÇ,
µ³ñÓñ³ÝáõÙ »Ù ³é³Ýó è»ñÇ ¨ ³é³Ýó ½³ñٳݳÉáõ,
áñáíÑ»ï¨ ·Çï»Ù, ß³ï ѳ½í³¹»å, µ³Ûó å³ï³ÑáõÙ ¿,
¨ á±õÙ Ñ»ï ãÇ å³ï³Ñ»É ³Û¹å»ë`
»ñµ »ñç³ÝÏáõÃÛáõݹ ß³ï ¿ Ù»Í,
¨ ¹áõ µ³é ã»ë ·ïÝáõÙ ³ñï³Ñ³Ûï»Éáõ ѳٳñ…

*
ò³Íñ³Ó³ÛÝ ËáëÇñ, ³ëáõÙ ¿ ÏÇÝë,
áñ »ñ»Ë³Ý ã³ñÃݳݳ -
¨ »ë ù³ÛÉáõÙ »Ù áïÇë Ù³ïÝ»ñÇ íñ³,
½·áõßáñ»Ý  µ³óáõÙ-÷³ÏáõÙ ¹éÝ»ñÁ,
½ëåáõÙ »Ù ѳ½ë, áñ »ñ»Ë³Ý ã³ñÃݳݳ:
ºñ»Ë³Ý, áñÁ »ñ³½Ç Ù»ç ÇÝã-áñ ³ÝѻûÃ
µ³Ý»ñ ¿ ï»ëÝáõÙ ¨ Ù»Ï ÅåïáõÙ ¿
¨ Ù»Ï ¿É óÃÇÏÝ»ñÝ ¿ ó÷³Ñ³ñáõ٠ѳÝϳñÍ…
²Ýç³ïÇñ Ñ»éáõëï³óáõÛóÁ, ³ëáõÙ ¿ ÏÇÝë,
áñ »ñ»Ë³Ý ã³ñÃݳݳ:
ä³ï»ñ³½ÙÇó »Ý ËáëáõÙ, ³ëáõÙ »Ù ÏÝáçë,
ù³Õ³ù³Ï³Ý ·áñÍÇãÝ»ñ »Ý, ï»ëÝ»Ýù ÇÝã »Ý ³ëáõÙ,
³ëáõÙ »Ù ÏÝáçë, ÃáÕ ÙÇ ùÇã Ùݳ:
¸» ɳí, ³ëáõÙ ¿ ÏÇÝë,
ÃáÕ Ùݳ, ³ëáõÙ ¿ ÏÇÝë,
ÙdzÛÝ ³ë³ ÙÇ ùÇã ѳݷÇëï Ëáë»Ý,
ÙÇ ùÇã Ë³Õ³Õ Ëáë»Ý, áñ »ñ»Ë³Ý ã³ñÃݳݳ…

ºðæ²ÜÎàõÂڲܠ ̲Üð  úð

²í³ñïí³Í »ñ·Á, å³ïéí³Í ÷áõãÇÏÇ ÝÙ³Ý ëÙù³Í`
Ïáõã ¿ »Ï»É ë»Õ³ÝÇ ÙÇ ³ÝÏÛáõÝáõÙ,- ѳï³ÏÇÝ ÷áßÇ
¨ ½³Ý³½³Ý Ù³Ýñ ϻݹ³ÝÇÝ»ñ, ³Ý÷á÷áË Ï»ñå³ñ³Ýùáí`
³é³çÇÝ ÷³ñ³íáÝÇó ÙÇÝ㨠ٻñ ûñ»ñÁ, ¨ ÙÇ µ³ñ³Ï
óËÇÍ, áñ ³ÝÝϳï ÃñçáõÙ ¿ ÙÃÝáÕ ÷áÕáóÝ»ñÁ:
àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ³ñÏ³Í ÙÇ å³é³íáÕ ïÇÏÝáç ϳó³ñ³ÝáõÙ,
ëÇñï¹ ÉÇ ¿ ˳ݹ³í³é ½·³óÙáõÝùÝ»ñáí ï³ñµ»ñ, ÇëÏ
ëï³Ùáùëǹ Ù»ç ÙÇ³Ï ÏáïÉ»ïÁ ѳÝÓÝí»É ¿  ³é³Ýó
¹ÇÙ³¹ñáõÃÛ³Ý, ¨ å³ïáõѳÝÇ Ïáïñí³Í ³å³ÏÇÝ
ãÇ ÃáÕÝáõÙ, áñ ϳñ·ÇÝ Ñ³ñµ»ë, ¨ ¹áõù ß³ñáõݳÏáõÙ »ù
»ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÇó Ëáë»É, ÇëÏ ¹áõ Ùï³ÍáõÙ »ë,
áñ »ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÁ ϳï³ñÛ³É ÏÉÇÝ»ñ, »Ã» ϳñáճݳÛÇñ
¹áõñë ·³É ׳߳ñ³ÝÇ ÷³Ïí»Éáõó ·áÝ» Ï»ë ų٠³é³ç…
Ò»éù¹ ï³ÝáõÙ »ë áõëÇÝ, ßáÛáõÙ »ë èÁ ·ÇñáõÏ –
å³ïáõѳÝÇ Ïáïñí³Í ³å³ÏÇÝ ù»½ ˳ݷ³ñáõÙ ¿ ëÇñ»É,
ÇëÏ ½³Ý³½³Ý Ù³Ýñ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÁ ß³ñáõݳÏáõÙ »Ý
³Ýï³ñµ»ñ í³½í½»É` ÇÝã-áñ ³ÝѳëϳݳÉÇ
ÑÇ»ñá·ÉÇýÝ»ñ ·Í»Éáí ѳï³ÏÇ ÷áßáõ íñ³… ºñµ¨¿
»ñç³ÝÇÏ »Õ»±É »Ù, ѳñóñ»óÇ ÇÝùë ÇÝÓ ï³ñÇÝ»ñ Ñ»ïá,
»ñµ í»ñ³¹³éÝáõÙ ¿Ç å³é³íáÕ ïÇÏÝáç óÕáõÙÇó,
áñÝ, Ç í»ñçá, å³é³í»É ¿ñ ÑÇÙݳíáñ³å»ë ¨ ëÙù³Í
Ïáõã ¿ñ »Ï»É ë»Õ³ÝÇ íñ³…ÐÇÙ³ ¿É á±õÙ Ñ»ï Ëáë»Ù
»ñç³ÝÏáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ, ѳñóñ»óÇ ÇÝùë ÇÝÓ,
³í³ñïí³Í ¿ »ñ·Á, ³ë³ó ÷áÕ³ÛÇÝ Ýí³·³ËáõÙµÁ,
¨ ÷áÕáóÁ ÙÃÝ»ó Ù»ÏÇó, - ³í³ñïí³Í ¿, ѳëï³ï»ó ÉáõëÇÝÁ`
å³ïáõѳÝÇ Ïáïñí³Í ³å³ÏÇÝ, ¨ ³ëïÕ»ñÁ` ½³Ý³½³Ý
Ù³Ýñ ϻݹ³ÝÇÝ»ñ, ³Ý÷á÷áË Ï»ñå³ñ³ÝùÝ»ñáí,
ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ÇÝ ³Ýï³ñµ»ñ í³½í½»É` ÇÝã-áñ ³ÝѳëϳݳÉÇ
ÑÇ»ñá·ÉÇýÝ»ñ ·Í»Éáí »ñÏÝùÇ ë¨³óáÕ ³ëï³éÇÝ…

ìºðæÆÜ ØàÈàð²ÎÀ

ØÇ ïËáõñ áõë³ÝáÕ, áñ áãÇÝã ãáõÝÇ ëáíáñ»Éáõ,
ãáñë å³ï, ¹³ï³ñÏ ë»ÝÛ³Ï ¨ ÙÇ Ë³Ý¹³í³é ³ñ¨,
áñ ï»ÕÇ-³Ýï»ÕÇ ÙïÝáõÙ ¿ å³ïáõѳÝÇó Ý»ñë
¨ ïÝïÕáõÙ ¿ ë»ÝÛ³ÏÇ å³ï»ñÁ ¨ áãÇÝã ãÇ ·ïÝáõÙ
ÙÇ ¹»ÕÝ³Í åɳϳïÇó µ³óÇ, áñÇ íñ³  ³Ý×áéÝÇ
¹ÇÝá½³íñ ¿ñ Ýϳñ³Í, áñÁ ßñçáõÙ ¿ñ ù³Õ³ù³ÛÇÝ
åáõñ³ÏÇ Í³é»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ, ÇëÏ í»ñ¨áõÙ ·ñí³Í ¿ñ.
§ä³Ñå³Ý»Ýù µÝáõÃÛáõÝÁ` ³é³íáïÛ³Ý Å³ÙÁ ÇÝÝÇó
ÙÇÝ㨠»ñ»ÏáÛ³Ý Å³ÙÁ 5–Á, ÁݹÙÇçáõÙ` 12-Çó ÙÇÝ㨠ٻÏÁ¦:
ÆëÏ ù³Õ³ù³ÛÇÝ åáõñ³ÏÇ Í³é»ñÁ ϳݳãáõÙ áõ ÍÉáõÙ ¿ÇÝ
ËëïÇí ѳٳå³ï³ëË³Ý óáõóáõÙÇÝ, ÇëÏ ß³µ³Ã
¨ ÏÇñ³ÏÇ` ãùíáõÙ ¿ÇÝ »ñÏñÇ »ñ»ëÇó: ºí ÙÇ ß³µ³Ã ûñ,
»ñµ ³ñ¨Á ëáíáñ³Ï³ÝÇ ÝÙ³Ý Ý»ñë ݳۻó å³ïáõѳÝÇó –
½³ñÙ³ÝùÇó ùÇã ¿ñ ÙÝáõÙ Ù³Ûñ ÙïÝ»ñ` ãϳñ ïËáõñ áõë³ÝáÕÁ,
¨ ¹ÇÝá½³íñÁ ãϳñ, ͳé»ñÝ ¿É ãϳÛÇÝ – ÙdzÛÝ
·ñáõÃÛáõÝÝ ¿ñ Ùݳó»É. §ä³Ñå³Ý»Ýù µÝáõÃÛáõÝÁ…¦:
ÆëÏ ¹³ ï»ÕÇ ¿ñ áõÝ»ó»É áõñµ³Ã »ñ»ÏáÛ³Ý, »ñµ Ù³ñ¹ÇÏ
Ñá·Ý³Í í»ñ³¹³éÝáõÙ ¿ÇÝ ïáõÝ ¨ áõß³¹Çñ ݳÛáõÙ ¿ÇÝ
Çñ³ñ »ñ»ëÇ ¨ ϳ٠Éñ³·ñ»ñÇ Ù»ç ·ÉáõËÝ»ñÁ óùóñ³Í`
ѳٳã³÷ ßÝãáõÙ ¿ÇÝ` ˳ݹ³í³é Ñá¹í³ÍÝ»ñÇ
µáõÛñáí ³ñµ»ó³Í… àõñµ³Ã »ñ»ÏáÛ³Ý, »ñµ ïËáõñ
áõë³ÝáÕÝ ³é³çí³ ÝÙ³Ý áãÇÝã ãáõÝ»ñ ëáíáñ»Éáõ
¨ Ï»ëùáõÝ-ÏÇë³ñÃáõÝ å³éÏ³Í ¿ñ ë»ÝÛ³ÏÇ áõÕÇÕ
Ï»ÝïñáÝáõÙ, ¹ÇÝá½³íñÁ ѳÝϳñÍ ë³Ñ»ó åɳϳïÇó
¨  åáÏí»Éáí å³ïÇó, ¹³Ý¹³Õ Ùáï»ó³í ¨ ϳݷݻó
áõë³ÝáÕÇ ³é³ç. §²ëïí³Í³ÛÇÝ Ýß³Ý ¿,- áõë³ÝáÕÝ ³ë³ó-
µ³ñÇ ¿ ëÏǽµÁ Ù»ñ ׳Ù÷áñ¹áõÃ۳ݦ- ¨ ß³ñÅí»óÇÝ:
ºí ¹ÇÝá½³íñÁ, áñ ÙÇÝã ³Û¹ Éáõé ¿ñ, ³Ýëå³ë»ÉÇáñ»Ý
Ëáë»ó Ù³ùáõñ ·ñ³Ï³Ý ѳۻñ»Ýáí. §Â»Ïáõ½ ÙÇ ³Ý·³Ù ¿É
ÍÝí»ë ³Ûë ÙáÉáñ³ÏáõÙ, ã»ë Ùáé³Ý³ áãÇÝã, »ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÁ
ß³ï Ýáõñµ ͳÕÇÏ ¿, ³í³Õ, ãÇ Í³ÕÏáõÙ óáõñï »ñÏÝùÇ ï³Ï,
ÇëÏ áí Ù»éÝáõÙ ¿ ųٳݳÏÇó ßáõï, Ñ»ïá ÏÙ»éÝÇ ¿ÉÇ áõ ¿ÉÇ,
ÙdzÛÝ ÙÇ Í³ÕÇÏ, áñ ³ÝáõÝ ãáõÝÇ, ÏáõÕ»ÏóÇ Ýñ³Ý »ñÏáõ
³ß˳ñÑáõÙ, ÙÃÝáõÙ ÉáõÛë Ïï³, ÇëÏ ³é³íáïÛ³Ý ÏÉÇÝÇ
ÏáÕùÇÝ ¨ ÉáõÛëÁ ÏÉÇÝÇ ³í»ÉÇ å³Ûͳé¦- ¨ Ñá·Ý³Í Éé»ó:
§²ëïí³Í³ÛÇÝ Ýß³Ý ¿,- áõë³ÝáÕÝ ³ë³ó,-µ³ñÇ ¿ ëÏǽµÁ
Ù»ñ ׳Ù÷áñ¹áõÃ۳ݦ… ºí ѳÛïÝí»óÇÝ ½³ñٳݳÑñ³ß
ÙÇ ÙáÉáñ³ÏáõÙ, ÙÇ ïËáõñ áõë³ÝáÕ ¨ ÙÇ ³Ý×áéÝÇ ¹ÇÝá½³íñ,
¨ áõë³ÝáÕÝ áõà ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ ¿ñ ïËáõñ,
¨ ¹ÇÝá½³íñÝ áõà ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ ¿ñ ³Ý×áéÝÇ ¨ ³ÛÝù³Ý
ß³ï µ³Ý ϳñ ëáíáñ»Éáõ ³Û¹ ½³ñٳݳÉÇ ÙáÉáñ³ÏáõÙ:
Ò»éù-Ó»éùÇ ïí³Í ù³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ ÙáÉáñ³ÏÇ ÙÇ³Ï ÷áÕáóáí,
ÇëÏ ÷áÕáóÇ »½ñÇÝ ß³ñí³Í ¿ÇÝ Ñ»Ýó ³ÛÝ Í³é»ñÁ, áñáÝù
ß³µ³Ã ¨ ÏÇñ³ÏÇ ÉùáõÙ ¿ÇÝ åáõñ³ÏÝ»ñÁ ù³Õ³ù³ÛÇÝ:
ø³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ Ýñ³Ýù ¨ áõ½áõÙ ¿ÇÝ »ñ³½»É  ¨ áãÇÝã
ã¿ñ ëï³óíáõÙ` »ñ³½Ý»ñÁ ûè ¿ÇÝ ³Ûëï»Õ áõÕÇÕ 8 ³Ý·³Ù,
áõÃÝ ³Ý·³Ù ³Ý·áõÛÝ: ºí ³é³çÇÝÁ ÇÝã ï»ë³Ý Ýñ³Ýù`
³Õµ³ÝáóÝ»ñÝ ¿ÇÝ ³ÝÃÇí, ³Ýѳٳñ, ßù»Õ áõ ѳñáõëï,
×áË ³Õµ³ÝáóÝ»ñ, áñåÇëÇù ã»ù ï»ëÝÇ »ñÏñÇ »ñ»ëÇÝ.
åñÇÙáõëÝ»ñ, ݳíóí³éÝ»ñ, å³ñáõëÇÝ» ÏáßÇÏÝ»ñ, Ïáïñí³Í ·ñ³ë»Õ³ÝÝ»ñ, ·ñ³Ï³Ý³·Çï³Ï³Ý Ñá¹í³ÍÝ»ñ, ûÏݳÍáõ³Ï³Ý ¹Çë»ñï³ódzݻñ, ëáõÉÇãÝ»ñ, ÷áõãÇÏÝ»ñ, ѳí³ï³ñÙáõÃÛ³Ý ËáëïáõÙÝ»ñ, ÏÇÝá³ëïÕ»ñ, µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ»ñ, ëÇñ³ÛÇÝ Ý³Ù³ÏÝ»ñ, åñ»½Ç¹»ÝïáõÃÛ³Ý Ã»ÏݳÍáõÝ»ñ ¨ ÙÇ ·Ý¹³óÇñ,áñÁ ³Ýí»ñç áõ ß³ñáõÝ³Ï Ïñ³ÏáõÙ ¿ñ µáÉáñ áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí, ¨ ÙÇ
³ÙµÇáÝ, áñÁ Ý»ï»É ¿ÇÝ Ñé»ïáñÇ Ñ»ï ÙdzëÇÝ ¨ ݳ,
³ÏÝáóÝ áõÕÕ»Éáí ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ ÙÇïùÁ ½³ñ·³óݻɅ
ºñç³ÝÇÏ ½áõÛ·»ñ, ç»ñÙ í»ñ³µ»ñÙáõÝùÝ»ñ, ëá˳ÏÝ»ñÇ
ù³é³Ó³ÛÝ »ñ·ã³ËáõÙµ, ÷»ïñ³Ñ³Ý ³ñí³Í è³íáñ Ùïù»ñ,
³éáÕç ¹³ïáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ, ï»ÕÇÝ ¹ÇïáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ,
ϳñ× ÷á˳ÝóáõÙÝ»ñ ¨ µ³ñÓ»ñ, áñå»ë ë³éÁ ½»Ýù
Ïóí³Í ¹³ï³Ï³Ý ·áñÍ»ñÇÝ… Ò»éù-Ó»éùÇ ïí³Í
ù³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ ÙáÉáñ³ÏÇ ÙÇ³Ï ÷áÕáóáí ¨ ïËáõñ áõë³ÝáÕÁ
ѳÝϳñÍ Ñ³Ý¹Çå»ó Çñ Ñáñ»ÕµáñÁ` ë³å³ï³íáñ áõ
ëñ³ÙÇï ÙÇ Í»ñáõÏÇ, áñÁ Ù»é»É ¿ñ í³Õáõó, ųé³Ý·»Éáí
Çñ ëÇñ³ëáõÝ ½³í³ÏÝ»ñÇÝ ù³Õ³ù³ÛÇÝ Éñ³·ñÇ
ѳٳñÝ»ñÁ µáÉáñ, áñ ËݳÙùáí ѳí³ù»É ¿ñ Çñ ³ÙµáÕç
ÏÛ³ÝùÇ ÁÝóóùáõÙ,-Ñáñ»Õµ³ÛñÁ, áñÝ ³Ýó³í ³é³Ýó
·ÉáõËÁ ß³ñÅ»Éáõ, ÇëÏ áõë³ÝáÕÁ ù³ñ ¿ñ Ïïñ»É ½³ñÙ³ÝùÇó
¨ »ñϳñ Å³Ù³Ý³Ï ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ Ïïñ»É, Ýϳï»Éáí,
áñ Çñ Ñáñ»Õµáñ ë³å³ïÝ ³Ù»Ý¨ÇÝ ãÇ áõÕÕí»É ·»ñ»½Ù³ÝáõÙ…
â³÷³½³Ýó ç»ñÙ ¿ñ ѳݹÇåáõÙÁ ÜáÛ Ý³Ñ³å»ïÇ Ñ»ï,
áñÁ ßí³ñ³Í Ï³Ý·Ý»É ¿ñ ¨ ÙáñáõùÝ ¿ñ ÷»ïáõÙ,
¨ ϳñ× ½ñáõÛóÇó Ñ»ïá å³ñ½í»ó, áñ çñѻջÕÁ íï³Ý·í³Í ¿,
áñ çñѻջÕÇ Ñ³Ù³ñ ݳ˳ï»ëí³Í çáõñÁ ùáéáõ÷áõã »Ý ³ñ»É`
µáëï³ÝÝ»ñ »Ý çñ»É, ³íïáÝ»ñ Éí³ó»É, óñ»É »Ý ¹»ëáõ¹»Ý
áõ Ñ»ïùÝ ³Ý·³Ù ãϳ, ÇëÏ ï³å³ÝÇ Ù»ç Ëá½»ñ ¿ µáõÍáõÙ
ÇÝã-áñ ëï³Ñ³Ï, ÇÝã-áñ ï³ñûñÇÝ³Ï Ëá½»ñ, áñáÝù
ó»ñ»ÏÁ ѳãáõÙ »Ý ß³Ý å»ë, ÇëÏ ·Çß»ñÝ»ñÁ
ѳñµáõÙ áõ ɳÉÇë »Ý ³ÝÙËÇóñ… ²Ýë³ÑÙ³Ý Ñáõ½Çã å³Ñ ¿ñ,
»ñµ Ýñ³Ýó ¹»Ù »É³í ¸áÝ ÎÇËáïÝ` ³ÝÓÇ,
³ñ¹³ñáõÃÛ³Ý ½ÇÝíáñÁ ÑÇÝ, áñÁ ÙÇ Ï»ñå ù³ÛÉáõÙ ¿ñ
ßù³Ýß³ÝÝ»ñÇ Í³ÝñáõÃÛ³Ý ï³Ï Ïù³Í, ÑÇÝ ½ÇÝíáñÁ, áñÇÝ
Ë÷»É ¿ÇÝ ù³ñ»ñáí, Ýǽ³Ïáí ͳÏÍÏ»É, ¨ ëå³Ý»É ¿ÇÝ
³ß˳ñÑÇ µáÉáñ å³ï»ñ³½ÙÝ»ñáõÙ, ˻չ»É çñÇ Ù»ç,
Ãáõݳíáñ»É ·³½»ñáí, ÓÇÝ ë³ïÏ»É ¿ ·³½»ñÇó, ÇëÏ ÇÝùÁ,
÷³éù ²ëïÍá, áÕç ¿ Ùݳó»É, ÇëÏ ê³Ýãá±Ý` ݳ í³Õáõó
Éù»É ¿ ïÇñáçÁ ¨ ÝíÇñí»É ¿ ·ÇïáõÃÛ³ÝÝ ³ÝÙݳóáñ¹,
¨ ÑÇÙ³ ¹Çë»ñï³ódz ¿ ·ñáõÙ. §¸áÝ ÎÇËáïÁ ¨ ÇÝãå»ë
å³Ûù³ñ»É Ýñ³ ¹»Ù¦ ûٳÛáí… ÐÇÝ ½ÇÝíáñÁ,…»ñÏñÇ
»ñ»ëÇÝ ãϳ áã ÙÇ å³ï, áñÇ ï³Ï Ýñ³Ý
·Ý¹³Ï³Ñ³ñ³Í ãÉÇÝ»ÇÝ…: ²é³í»É Ñáõ½Çã ¿ñ µ³Å³ÝáõÙÁ,
¨ ٻͳñ·á ¸áÝÁ ³Ýã³÷ ëñï³ß³ñÅí³Í Ëݹñ»ó
áõë³ÝáÕÇÝ ¨ áõÕ»ÏóÇÝ Ýñ³, áñå»ë ÑÇß³ï³Ï
³Ûë ëù³Ýã»ÉÇ Ñ³Ý¹ÇåáõÙÇó, Éáõë³Ýϳñí»É ³Õµ³ÝáóÝ»ñÇ
ëù³Ýã»ÉÇ ýáÝÇÝ` ÏáÕù-ÏáÕùÇ, ÙdzëÇÝ Ï³Õ³Ë³Ý Ñ³Ýí³Í, Ù»ÕÙ ù³Ùáõó ×á×í»Éáí…
…¼³ñٳݳÉÇ ÙáÉáñ³Ï, ÷áÕáóÇó ùÇã Ñ»éáõ
ó³Ë³í»ÉÝ»ñÝ ¿ÇÝ óóí»É` µÝáõÃÛ³Ý ½³ñ¹Á ÙdzÏ,
¨ ³Ù»Ý ó³Ë³í»ÉÇÝ` ë¨ ë»ñÃáõϳíáñ ÙÇ ³·é³í,
³Ýß³ñÅ` ÇÙ³ëïáõÝ ÉéáõÃÛ³Ý Ù»ç Ëáñ³ëáõ½í³Í:
²ÝÝÙ³Ý ÙáÉáñ³Ï - ³ëý³Éï³Í »ñÏÝùáí, ѳïáõÏ»Ýï
³ëïÕ»ñ` Í»ñïÇ Ù»ç Ïáñ³Í ¨ µáõñ¹Á ïí³Í ³Ûͳٳñ¹áõ å»ë
ÙÇ áëÏñáï ÉáõëÇÝ Ï³Õ³Ùµ ¿ áõïáõÙ ûñÁ áõà ³Ý·³Ù:
Ðñ³ß³ÉÇ ÙáÉáñ³Ï - µ³½Ù³Ñ³ñÏ, ßù»Õ ·»ñ»½Ù³ÝáóÝ»ñáí,
¨ ѳݷáõóÛ³ÉÝ»ñ, å³éÏ³Í áëÏ»½ûÍ ¹³·³ÕÝ»ñÇ Ù»ç,
å×Ýí³Í ÁÝïÇñ ѳ·áõëï-ϳåáõëïáí, ÇëÏ ³ãù»ñÇ ï³Ï`
ϳåïáõÏÝ»ñ ³ÝÃÇí, ùûñÁ ç³ñ¹í³Í, ëÙù³Í ÷áñ»ñáí –
Ýß³Ý ³ÛÝ µ³ÝÇ, áñ ÙÇÝã Ù»éÝ»ÉÁ ã»Ý Ï»ñ»É áãÇÝã ùáóÏÇó
µ³óÇ – ûñÁ áõà ³Ý·³Ù… êù³Ýã»ÉÇ ÙáÉáñ³Ï` áõñ ³Ù»Ý áõñµ³Ã
ûñí³ ³í³ñïÇÝ, ·Çß»ñí³ ÇÝã-áñ ³ÝѳÛï ÙÇ Å³ÙÇ,
»ñµ ÷áÕáóÝ»ñÇó í»ñ³ÝáõÙ »Ý Ù³ñ¹ÇÏ, »ñµ í»ñçÇÝ ùݳï
ïñ³Ùí³ÛÝ ¿ ³ÝóÝáõÙ ãáñãáñáõÏ ÏáÕ»ñÝ ûñáñ»Éáí,
·Çß»ñí³ ÇÝã-áñ ³ÝѳÛï ÙÇ Å³ÙÇ, ͳÝñ ßÝã»Éáí
ÙÇ ï³ñûñÇÝ³Ï Ï»Ý¹³ÝÇ ÙïÝáõÙ ¿ ÙáÉáñ³ÏÇ ÙÇ³Ï ÷áÕáóÁ,
µ³½Ù³ÃÇí áïÝ»ñÁ ùë»Éáí ³ëý³ÉïÇÝ, ѳ½Çí ß³ñÅ»Éáí
Ù³ñÙÇÝÁ íÇÃ˳ñÇ…²Û¹ ³Ý׳ñ³Ï ϻݹ³ÝÇÝ,
áñÇ ³½·³Ï³ÝÝ»ñÁ í»ñ³ó»É »Ý í³Õáõó, áñáíÑ»ï¨
áã ³ñ³· í³½»É »Ý ÇÙ³ó»É, áã ٳѳóáõ ˳ÛûÉ,
áã ÏÍ»É, áã Ãáõݳíáñ»É, áã ûå»ñ³ïÇí ùÍÝ»É
¨ áã ¿É Ù³ïÝ»É ûñí³ Ë³Õ³Õ å³Ñ»ñÇÝ…: ÆëÏ ³Ûë Ù»ÏÁ,
Çñ µ³½Ù³ÃÇí áïÝ»ñÁ ù³ñß ï³Éáí ¹³Ý¹³Õ ëáÕáõÙ ¿
÷áÕáóáí, ·Çß»ñí³ ³ÝѳÛï ÙÇ Å³ÙÇ…
 -²Û¹ ¹á±õ »ë, - ѳñóñ»ó áõë³ÝáÕÁ ïËáõñ:
 -²Û¹ »ë »Ù, - ³ë³ó ¹ÇÝá½³íñÁ ÙdzÏ:
ºí »Ï»Õ»óáõ ½³Ý·»ñÁ ÑÝã»óÇÝ Ù»ÏÇó ¨ ÷áÕ³ÛÇÝ
Ýí³·³ËáõÙµÁ Ýí³·»ó Þáå»ÝÇ Ñ³Ýñ³Ñ³Ûï Ù»Õ»¹ÇÝ,
¨ ¹áõ¹áõϳѳñÝ»ñÁ Ó·»óÇÝ ³Ýë³ÑÙ³Ý ïËáõñ
¨ ³Ýë³ÑÙ³Ý ëñï³Ù³ß ÙÇ Ù»Õ»¹Ç, ¨ »ñÏÝùÇó ѳÝϳñÍ
ͳÕÇÏÝ»ñ ó÷í»óÇÝ, ¨ áõë³ÝáÕÁ ÍÝÏÇ Çç³í
¨ Ó»éù»ñÁ å³ñ½»ó Ýñ³Ý, å³Õ³ï»Éáí.
ØÇ í»ñ³Ý³, ËݹñáõÙ »Ù ù»½, ÙÇ í»ñ³Ý³,
ËݹñáõÙ »Ù ÝáñÇó áõ ÝáñÇó, Ù»Ýù ÙdzëÇÝ Ï½µáëÝ»Ýù
ù³Õ³ù³ÛÇÝ åáõñ³ÏÇ Í³éáõÕÇÝ»ñáí, ¹áõ  çáõñ ÏËÙ»ë
ó³Ûï³ÕµÛáõñÇó, ¹áõ å³Õå³Õ³Ï Ïáõï»ë, Ñ»éáõëï³óáõÛó
Ïݳۻë, ÏËáë»ë Ñ»é³Ëáëáí, É»½áõÝ»ñ Ïëáíáñ»ë, ÏÇÝá
Ϸݳë, Ñ»ïá ·³ñݳݳÛÇÝ, ϳ٠³ßݳݳÛÇÝ ÙÇ ·»Õ»óÇÏ ûñ
ÏѳݹÇå»ë Ù»Ï áõñÇß ¹ÇÝá½³íñÇ, ϳÙáõëݳݳë,
ïáõÝ-ï»Õ Ϲݻë…-
   ÆëÏ ¹ÇÝá½³íñÁ »ñϳñ Éáõé ÙÝ³ó ¨ Ñ»ïá ³ë³ó.
âϳ áã Ù»ÏÁ, áã Ù»ÏÁ ãϳ, »ë ÙdzÛÝ³Ï »Ù ¨ »ë ¿É ãϳم-
лïá ßñçí»ó, ¹³Ý¹³Õ Ñ»é³ó³í… ÆëÏ ÷áÕ³ÛÇÝ
Ýí³·³ËáõÙµÁ ·Ý³ó Ýñ³ »ï¨Çó, ¨ ¹áõ¹áõϳѳñÝ»ñÁ
·Ý³óÇÝ Ýñ³ »ï¨Çó, ÇëÏ áõë³ÝáÕÁ ݳÛáõÙ ¿ñ ϳñϳٳÍ,
ï»ëÝáõÙ ¿ñ` ÇÝãå»ë ¿ ÙÇ³Ï ¹ÇÝá½³íñÁ, í»ñçÇÝ ¹ÇÝá½³íñÁ
ùÇã-ùÇã Ñ»é³ÝáõÙ, ùÇã-ùÇã í»ñ³ÝáõÙ, ëáõ½íáõÙ ¿ñ ùÇã-ùÇã
ëáõÉÇãÝ»ñÇ Ù»ç, ÷áõãÇÏÝ»ñÇ Ù»ç, ûÏݳÍáõ³Ï³Ý ¹Çë»ñï³ódzݻñÇ, ³éáÕç ¹³ïáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, ï»ÕÇÝ ¹ÇïáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, µáõë³µ³Ý³Ï³Ý Ñá¹í³ÍÝ»ñÇ,
ѳí³ï³ñÙáõÃÛ³Ý ËáëïáõÙÝ»ñÇ, Ïáïñí³Í ·ñ³ë»Õ³ÝÝ»ñÇ,
åñÇÙáõëÝ»ñÇ, ݳíóí³éÝ»ñÇ, Ý»ÛïñáݳÛÇÝ éáõÙµ»ñÇ,
åñ»½Ç¹»ÝïÝ»ñÇ ¨ ³ÙµÇáÝÇ, áñÁ Ý»ï»É ¿ÇÝ Ñé»ïáñÇ Ñ»ï
ÙdzëÇÝ ¨ ݳ ³ÏÝáóÝ áõÕÕ»Éáí, ¹»é ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ ÙÇïùÁ
½³ñ·³óÝ»É. §…´ÝáõÃÛáõÝÁ…³Ñ³…ÙÇ ËݹÇñ…ï³ë ¿ç…·ñ³íáñ…¦…
 ºí Ù»Ý ÙÇ ³·é³í, áñÁ áõß³¹Çñ
ÉëáõÙ ¿ñ Ýñ³Ý, ·ÉáõËÝ ûñáñ»ó, ³ë³ó ѳñ·³Ýùáí.
λóó»ë, Ïéé³~³íá…                                                                                                                         

         Ðñ»ßï³ÏÝ»ñ Ù³ÝÏáõÃÛ³Ý »ñÏÝùÇó
                     1986 – 1992
* 
…²Ñ³ Ñ»éáõ ºíñáå³Ý: ÈáõÛëÁ, áñ Ù»Ï Ýí³ÕáõÙ ¿
¨ Ù»Ï ¿É å³Ûͳé³ÝáõÙ, ÑÇí³Ý¹Ç ÃáõÛÉ ëñïÇ
³Ýѳí³ë³ñ µ³µ³ËÛáõÝÇ ÝÙ³Ý:
²Ñ³, Ó»éù»ñë ³ñÛáõÝáïí³Í ¨ áïÝ»ñë ùñùñí³Í`
¹Åí³ñ ¿ ׳ݳå³ñÑÝ ³Ûë É»éÝ»ñÇ áõ ù»ñÍ»ñÇ ÙÇçáí,
áõñ ·³ÛÉ»ñÝ »Ý Ñ»ï³åݹáõÙ áñëáñ¹Ý»ñÇÝ
¨ ¹³ñ³Ý³Ï³É ëå³ëáõÙ »Ý Ã÷»ñÇ »ï¨áõÙ
¨ ÷áë»ñÇ Ù»ç ³å³Ñáí óùÝí³Í:
àõñ ͳé»ñÁ ·ÉËÇí³Ûñ »Ý ³×áõÙ` ³ñÙ³ïÝ»ñÁ
»ñÏÇÝù å³ñ½³Í ¨ åïáõÕÝ»ñÁ ÑáÕÇ Ù»ç,
ÇÝã-áñ ï»Õ, Ëáñù»ñáõÙ, ÇëÏ ·»ï»ñÁ
ÑáëáõÙ »Ý É»éÝ Ç í»ñ ¨ ѳݷëï³ÝáõÙ »Ý ÙdzÛÝ
ѳëÝ»Éáí ³Ù»Ý³-³Ù»Ý³µ³ñÓñ ·³·³ÃÇÝ…
àõñ Ù³ñ¹ÇÏ ÍÝíáõÙ »Ý Í»ñ³ó³Í, ¨ ³å³,
ï³ñÇÝ»ñÇ Ñ»ï ¹³Ý¹³Õ Ù³ÝϳÝáõÙ:
àõñ ëϽµáõÙ å³ïÇÅÝ ¿,
ÇëÏ Ñ³Ýó³ÝùÁ Ñ»ïá ¿ ÉÇÝ»Éáõ,
áõñ ëϽµáõ٠ͳ÷»ñÝ »Ý,
ÇëÏ »ñ·Á ÑÝãáõÙ ¿ Ñ»ïá,
áõñ ëϽµáõÙ ù³Ý¹áõÙ »Ý ³Ù»Ý ÇÝã
¨ ²ëïí³Í ßñçáõÙ ¿ ³ÝïáõÝ…
²Ñ³ ÝáñÇó ÙÇ ù³ñ: лéíáõÙ ¿ÉÇ ù³ñ»ñ:
²Ñ³ Ñ»éáõ ºíñáå³Ý ¨ ÉáõÛë»ñÁ Ùáï»óáÕ`
·³ÛÉ»ñÇ í³éíáÕ ³ãù»ñ…

 ØÆ  ø²ÜÆ  ÖÞزðîàõÂÚàõÜ

гñóñ»ù ÇÝÓ »ñç³ÝÏáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ¨ »ë Ó»½ ϳë»Ù,
áñ ³Û¹ ³ÝáõÝáí ͳé ãϳ ³ß˳ñÑáõÙ,
ãϳ ³ß˳ñÑáõÙ ³Û¹ ³ÝáõÝáí ÃéãáõÝ
¨ ϳ ÙdzÛÝ ·³½³Ý, áñÝ áõïáõÙ ¿ ÙÛáõëÇÝ ³é³íáïÛ³Ý,
ݳ¨ Ï»ëûñÇÝ, ³å³` »ñ»Ïá۳݅
гñóñ»ù ÇÝÓ ³ñ¹³ñáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ¨ »ë Ó»½ ϳë»Ù,
áñ ³Û¹ ³ÝáõÝáí ͳÕÇÏ ãϳ ÑáÕÇ íñ³,
áñ ³Û¹ ³ÝáõÝáí ÓáõÏ ãÇ ÉáÕáõÙ Íáí»ñáõÙ,
¨ ϳ ÙdzÛÝ ·³½³Ý – Ùݳó³ÍÁ ÏñÏÝíáõÙ ¿ ÝáõÛÝáõÃÛ³Ùµ`
³é³íáïÛ³Ý, Ï»ëûñÇÝ, »ñ»Ïá۳݅
гñóñ»ù ÇÝÓ Ë³Õ³ÕáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ¨ »ë Ó»½ ϳë»Ù,
áñ ³Û¹ ³ÝáõÝáí ³ëïÕ ã»ù ·ïÝÇ »ñÏÝùáõÙ,
áñ ³Û¹ ³ÝáõÝáí É»éÝ»ñ ãÏ³Ý ÑáÕÇ íñ³,
¨ ϳ ÙdzÛÝ µÝ³½¹Á, áñ Ë»ÝóÝáõÙ ¿ ³ñÛ³Ý µáõÛñÇó,
ÇëÏ Ñ»ïá…ß³ï ×Çßï ¿…ÝáõÛÝ å³ïÙáõÃÛáõÝÝ ¿ ëáíáñ³Ï³Ý`
³é³íáïÛ³Ý, Ï»ëûñÇÝ, »ñ»Ïá۳݅
²Ñ³, Éëá±õÙ »ù, áñëáñ¹³Ï³Ý ÷áÕÁ ÑÝã»ó,
³½¹³ñ³ñ»Éáí ûñí³ ëÏǽµÁ, ³Ñ³, Éëá±õÙ »ù,
ÓÇ»ñÇ ëÙµ³ÏÝ»ñÇ ¹á÷ÛáõÝÇó ¹áÕáõÙ »Ý ͳé»ñÁ ëÙù³Í,
³Ñ³, Éëá±õÙ »ù, å³ÛÃáõÙ ¿ ëÇñïë ﳷݳåÇó áõ í³ËÇó
¨ ûÕ³ÏÝ ¿ ë»ÕÙíáõ٠ϳٳó-ϳٳó, ûÕ³ÏÁ,
áñÁ ß³ñÅÙ³Ý Ù»ç ¿ñ ³ñ¹»Ý í³Õáõóí³ÝÇó… ÆëÏ »Ã»
ãÏ³Ý ¿É áõñÇß Ñ³ñó»ñ, ³å³, ѳñóñ»ù ÇÝÓ, Ç í»ñçá,
á±í »ë ¹áõ - ¨ »ë Ó»½ ϳë»Ù,
áñ »ë áãÇÝã »Ù` ÷áùñ³ï³éáí, ëáíáñ³Ï³Ý ÙÇ áãÇÝã,
áñÁ áã Ñå³ñï ¿ ÑÝãáõÙ ¨ áã ¿É áñ¨¿ ÙÇ ³ÛÉ
ïáݳÛÝáõÃÛ³Ùµ… ²í»ÉÇ áãÇÝã, ù³Ý û Ýñ³Ýù, áíù»ñ
·Ýáõ٠ϳ٠·³ÉÇë »Ý ³íïáµáõëÝ»ñáí, áíù»ñ ù³Õ³ù³ÛÇÝ
ûñûñÝ »Ý ϳñ¹áõÙ` ³é³çÇÝÇó ÙÇÝ㨠í»ñçÇÝ ï³éÁ,
áíù»ñ ˳ÝáõÃÇó ˳Ýáõà »Ý ³ÝóÝáõÙ ³Ýí»ñç, ¹³ï³ñÏ
ïáåñ³ÏÝ»ñÁ ·ñå³ÝÝ»ñÁ Ëñ³Í, áíù»ñ ·ÉË³Ñ³Ï áõ ³ñ³·
³ÝóÝáõÙ »Ý å³ï»ñÇÝ áõ ëÛáõÝ»ñÇÝ ÷³Ïóñ³Í ³½¹³·ñ»ñÇ
ÏáÕùáí, ·áõÛݽ·áõÛÝ ³ýÇßÝ»ñÇ ¨ ÇÙ ÏáÕùáí, ãݳۻÉáí
áõ ãÝϳï»Éáí ÇÝÓ, ÝáõÛÝÇëÏ »ñµ ÇÙ ÙÇçáí »Ý ³ÝóÝáõÙ –
¸Åí³ñ ¿, ³ëáõÙ »ù, ³åñ»É ³Ûëå»ë, ÇÝã Ëáëù, Ñ»ßï ã¿
³Ù»Ý¨ÇÝ, µ³Ûó ѳí³ï³ó»ù, ³Ù»Ý³¹Åí³ñÝ ³é³çÇÝ
ѳ½³ñ ï³ñÇÝ ¿, Ñ»ïá ³Ù»Ý ÇÝã ¹³éÝáõÙ ¿ ëáíáñ³Ï³Ý,
Ñ»ïá ëÏëáõÙ ¿ ÏñÏÝí»É ³Ýí»ñç`
³é³íáïÛ³Ý, Ï»ëûñÇÝ, »ñ»Ïá۳݅

êÆðî

ÐÇÝ µ³é»ñÇ Ù»ç ³Ù»Ý³ß³ïÁ ¹áõ ϳñáÕ ¿Çñ ˳µí»É,
¹áõ, û¨ ³ÛÝå»ë
ËݳÙùáí  áõ Ñá·³ï³ñ óùÝí³Í ¿Çñ Ù³ñÙÝÇ
³Ù»Ý³ËáñùáõÙ, ³Ùáõñ áõ ×ÏáõÝ áëÏáñÝ»ñáí ó³Ýϳå³ïí³Í:
¸áõ, ³Ù»Ý³ÝáõñµÝ áõ ³Ù»Ý³½·³ÛáõÝÝ áõ ݳ¨
³ÝÑñ³Å»ßïÝ áõ ÙdzųٳݳÏ, ˳µí³ÍÁ µáÉáñÇó:
¸áõ ó³Ýϳó»É »ë ï»ëݻɠ¨ ³ãù»ñÁ ÷³Ï»É »Ý ³ãù»ñ¹,
¹áõ ó³Ýϳó»É »ë ·ñϻɠ¨ Ó»éù»ñÁ µéÝ»É »Ý Ó»éù»ñ¹,
ÇëÏ Ó»éù»ñÁ ϳËí»É »Ý ˳ãí³Í` ¹³ï³å³ñïí³Í
ëïñáõÏÝ»ñÇ ÝÙ³Ý` ÑÇÝ ÐéáÙÇ ×³Ý³å³ñÑÇÝ:
¸áõ ó³Ýϳó»É »ë Éë»É ¨ ³Ï³ÝçÝ»ñÁ ËáõÉ »Ý Ó¨³ó»É,
¹áõ ó³Ýϳó»É »ë í³½»É, ÇëÏ áïù»ñÁ
ï³ñ»É »Ý ù»½ µáÉáñáíÇÝ áõñÇß ×³Ý³å³ñÑáí…
¸áõ ³Ýí»ñç ÇÝã-áñ µ³Ý»ñ »ë ó³Ýϳó»É,
µ³Ûó ù»½ Ñ³×³Ë Ë»Õ¹»É »Ý Í˳ËáïÇ ÍËÇ Ù»ç
¨ ϳ٠ÃÙñ³óñ»É ·ÇÝáí ¨ ûÕÇáí ¹³Õ»É:
¸áõ, ³Ý½áñ áõ ³Ýû·Ý³Ï³Ý,
ÇÝãå»ë »ñ»Ë³` µ³ñáõñÇ Ù»ç ³Ùáõñ ÷³Ã³Ã³Í…

*
Ðݳñ³íáñ ã¿ ³Ûë ³Ù»ÝÁ å³ïÙ»É ÑÇÝ É»½íáí,
ÑÇÝ µ³é»ñáí, áñáÝù ³Ýí»ñç Ïïñ³ïíáõÙ »Ý
÷Ã³Í Ã»ÉÇ ÝÙ³Ý:
Ðݳñ³íáñ ã¿ áõÕÇÕ Ï³Ý·Ý»É ÑÇÝ áïÝ»ñÇ íñ³,
ÏáßÇÏÝ»ñáí, áñ ϳñí»É »Ý Ù. Ã. ³.
¹ÇÝá½³íñÇ Ï³ßáõó, áñÇ íñ³ ¹»é å³ñ½ »ñ¨áõÙ ¿
³ÝѳÛï »Õ³Ý³Ïáí ¹³çí³Í ëÇñïÁ` Ý»ïáí Ëáóí³Í…
Æ í»ñçá, Ñݳñ³íáñ ã¿ Ùáé³Ý³É ù»½, ³Ûëï»Õ,
³Ûë ³í»ñí³Í ù³Õ³ùáõÙ, áõñ ÙáÙ»ñ »Ý
ó÷³éáõ٠˳í³ñÇ Ù»ç, ¨ µáÉáñÁ ù»½ »Ý áñáÝáõÙ
ÍÝÏÇ ÇçÝ»Éáõ ùá Ëáóí³Í Ù³ñÙÝÇ ³é³ç`
µéáõÝóùÝ»ñáõÙ ë»ÕÙ³Í ³ñóáõÝùÇ ÙÇ ù³ÝÇ Ï³ÃÇÉ,
¨ ɳóÁ ËݳÙùáí  ÷³Ã³Ã³Í Ýáñ³ÍÝÇ µ³ñáõñáí:
àñáíÑ»ï¨ Ñݳñ³íáñ ã¿ å³Ñ»É ³ñóáõÝùÝ ³Ûë ÑÇÝ
³ãù»ñÇ Ù»ç, ɳóÁ ÏáÏáñ¹Ç Ù»ç,
ÙÇÝ㨠Ýáñ ûñ µ³óíÇ í³ñ³·áõÛñÝ»ñÇ ÝÙ³Ý
¨ »ñ¨³ Ù³ñÙÇݹ
Ý»ï»ñáí Ëáóí³Í

ÎðÎÜìàÔ  ä²îØàõÂÚàõÜܺð

…ØÇ µ³ñÓñ ï»Õ Ï³Ý·Ý³Í å³ïÙáõÙ ¿ñ:
àã ÙÇ ËáëùÇÝ ã¿ÇÝ Ñ³í³ïáõÙ, µ³Ûó
ÉëáõÙ ¿ÇÝ áõß³¹Çñ, áñáíÑ»ï¨ Ý³ ³é³çÇÝ Ù³ñ¹Ý ¿ñ,
áñ í»ñ³¹³ñÓ»É ¿ñ: Ø»Ýù ·Çï»ÇÝù, áñ áã áù
ãÇ í»ñ³¹³éÝáõÙ: àã áù: »¨ ß³ï»ñÝ »Ý
Ñ»é³óáÕÝ»ñÇÝ Ñ³Ùá½»É, Ëݹñ»É,³ñï³ëí»É,
ѳٳé»É »Ý, ³å³óáõó»É… µ³Ûó áã áù
ãÇ í»ñ³¹³ñÓ»É: γ ÙÇ ËÇëï óùáõÝ
»Ýó¹ñáõÃÛáõÝ: àã áù ãÇ ËáëáõÙ ³Û¹ Ù³ëÇÝ:
àã áù ãÇ ·ñáõÙ: ´³Ûó µáÉáñÝ ¿É ËÇëï óùáõÝ
»Ýó¹ñáõÙ »Ý, ǵñ, ã»Ý í»ñ³¹³éÝáõÙ, áñáíÑ»ï¨
¹ñ³ ѳٳñ ã»Ý ·ïÝáõÙ áã ÙÇ ÑÇÙݳíáñ å³ï׳é:
ÆëÏ Ý³ ³é³çÇÝ Ù³ñ¹Ý ¿ñ: ØÇ µ³ñÓñ ï»Õ
Ï³Ý·Ý³Í å³ïÙáõÙ ¿ñ: Ò»éù»ñÁ µ³ñÓñ³óÝáõÙ ¿ñ
í»ñ, Ñ»ïá ¹³Ý¹³Õ Çç»óÝáõÙ ¿ñ, ï³ñ³ÍáõÙ ¿ñ
Ù»Ï ³ç, Ù»Ï Ó³Ë, Ñ»ïá ¹³Ý¹³Õ Çç»óÝáõÙ ¿ñ:
²ãù»ñÁ ÷³Ï å³ïÙáõÙ ¿ñ ¨ ³ãù»ñÁ µ³ó»ó
ÙdzÛÝ ³ÛÝ Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ ³é³çÇÝ ù³ñÁ
ó÷áí ѳñí³Í»ó ÃÇÏáõÝùÇÝ /¹³éÝáõÃÛ³Ùµ
ݳÛáõÙ ¿ñ Ù»½ Çñ µ³ó ³ãù»ñáí, µ³Ûó »ñ¨áõÙ ¿ÇÝ
Ýñ³ ÙÛáõë ³ãù»ñÁ ÷³Ï, áñ ³í»ÉÇ ¿ÇÝ ¹³éݳó³Í…/
¨ »ñÏñáñ¹ ù³ñÁ, Ñ»ïá Ùݳó³Í µáÉáñ ù³ñ»ñÁ
ï»Õ³óÇÝ Ýñ³ íñ³ ¨ ݳ ¹³Ý¹³Õ Çç»óñ»ó
Ó»éù»ñÁ ¨ ¹³Ý¹³Õ ï³å³Éí»ó ·»ïÝÇÝ
¨ ¹³éÝáõÃÛáõÝÁ ÍáñáõÙ ¿ñ Ýñ³ µáÉáñ`
µ³ó áõ ÷³Ï ³ãù»ñÇó…

βð²äÆ  ºð¶À
èàõ´ºÜ üÆÈÚ²ÜÆÜ
ì»ñçÇÝ ³Ý·³Ù »Ù »ñ·áõÙ,- µéÇ Ù»ç ѳ½³Éáí ½·áõß³óñ»ó
ϳñ³åÁ, ݳËù³Ý íǽÁ í»ñ Ó·»ÉÝ áõ ѳ۳óùÁ »ñÏÇÝù
ѳé»ÉÁ, ãÝ³Û³Í ÑÇÙ³ ɳí ã»Ù ÑÇßáõÙ` Ýñ³ ³ãù»ñÁ
µ³±ó ¿ÇÝ, û` ÷³Ï, ³Û¹ å³ÑÇÝ, áñÁ ëáíáñ³µ³ñ í×é³Ï³Ý ¿
ÏáãíáõÙ: …: ì»ñçÇÝ ³Ý·³Ù ¿ »ñ·áõÙ,- íëï³Ñ³µ³ñ
ïÙµïÙµ³óñÇÝ ·ÉáõËÝ»ñÁ áÙ³Ýù` Ýñ³Ýó Ù»ç ϳÛÇÝ
ݳ¨ ÃéãáõÝÝ»ñ ¨ ½³Ý³½³Ý ³ÛÉ Ù³ñ¹ÇÏ, ãÝ³Û³Í ÑÇÙ³
ɳí ã»Ù ÑÇßáõÙ` íÇßïÁ Ýñ³Ýó Ñ»±ï ¿ñ, û± ëáíáñ³Ï³ÝÇ å»ë
³ÝÓñ¨ ¿ñ ·³ÉÇë ÇñÇÏí³ ³Û¹ áõß Å³ÙÇÝ: ÆëÏ ÁݹѳÝñ³å»ë
³é³íáï ¿ñ` ÓÙ»é³ÛÇÝ å³ñ½Ï³ ÙÇ ·Çß»ñ, Ëáßáñ ÷³ÃÇÉÝ»ñáí
ÓÛáõÝ ¿ñ ·³ÉÇë ¨ ³ÝÓñ¨Ç ³é³çÇÝ Ï³ÃÇÉÝ»ñÁ ÃٵϳѳñáõÙ ¿ÇÝ ³íïáÛÇ Ù»ï³ÕÛ³ ï³ÝÇùÁ, í»ñçÇÝ ¹»ÕÇÝ ï»ñ¨Ý»ñÁ
åáÏ»Éáí Ñ»ï½Ñ»ï» ëÙùáÕ Í³é»ñÇ ³Ýå³ßïå³Ý
Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇó… ÆëÏ ÁݹѳÝñ³å»ë, ëÇñáõÙ »Ù ûñí³ ³Ûë å³ÑÁ,
»ñµ ¹»é¨ë ³ÛÝù³Ý Ùáõà ã¿, áñ ãï»ëÝ»ë É×Ç íñ³ ã·Çï»ë û
áñï»ÕÇó ѳÛïÝí³Í ×»ñÙ³Ï µ³ñÓ»ñÁ, ³ÛÝÇÝã, ¹ñ³Ýù
ϳñ³åÝ»ñ »Ý, ·ÉáõËÝ»ñÁ è»ñÇ ï³Ï óùóñ³Í, ë³Ï³ÛÝ
¹áõ ³ñ¹»Ý ѳëóñ»É ¿Çñ Ëáñ³Ý³É Ù³ÝÏáõÃ۳ݹ ³ÝÏáÕÝáõ
ͳÉù»ñÇ Ù»ç ¨ ·Éáõ˹ íÇÃ˳ñÇ µ³ñÓÇÝ ¹ñ³Í, ÉëáõÙ ¿Çñ
³ÝÓñ¨Ç ³é³çÇÝ Ï³ÃÇÉÝ»ñÁ, ÓÛ³Ý ÷³ÃÇÉÝ»ñÁ Ëáßáñ`
ÓÙ»éí³ å³ñ½Ï³ ÙÇ ·Çß»ñ, »ñµ ÁݹѳÝñ³å»ë ³é³íáï ¿ñ
¨ ëáíáñ³Ï³ÝÇ å»ë ³ÝÓñ¨ ¿ñ ·³ÉÇë ÇñÇÏí³ ³Û¹ áõß Å³ÙÇÝ…
 …ì»ñçÇÝ ³Ý·³Ù »Ù »ñ·áõÙ,- µéÇ Ù»ç ѳ½³Éáí
½·áõß³óñ»ó ϳñ³åÁ ¨ í»ñç³ó³í ¨ë ÙÇ ûñ
áõ ï³ñÇÝ ¹³ñÓ³í ³ÙÇë:

*      
 Ð»éíáõÙ Ï³Ý áõñÇß ù³Õ³ùÝ»ñ, ѳÙá½í»óÇ »ë, »ñµ ÇÝùݳÃÇéÁ
µ³ñÓñ³ó³í »ñÏÇÝù, ÇëÏ »ñÏÇÝùÁ µ³ñÓñ³ó³í ³í»ÉÇ í»ñ:
Ü»ñù¨áõÙ ³Ùå»ñ »Ý ×»ñÙ³Ï, ï»Õ-ï»Õ ÃáõË
»ñ³Ý·³íáñáõÙÝ»ñáí ¨ »ë »ñÏÝùÇ áõ ³Ùå»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ
³ÝѳݷÇëï ßáõéáõÙáõé »Ù ·³ÉÇë ÷³÷áõÏ µ³½Ï³ÃáéÇ Ù»ç
ÁÝÏÕÙí³Í: ̳Ýñ ¿ µ³Å³ÝáõÙÁ ÑáÕÇó, ¨ ³é³í»É ͳÝñ ¿
Ãéã»É` »ñÏÝùÇ ¨ »ñÏñÇ ³ñ³Ýùáí, »ñµ ù»½ Ñ»ï ã¿ ²ëïí³Í:
ºí »ë áñáÝ»óÇ ³ëïÕ»ñÁ ¨ ï»ë³, áñ µáÉáñÝ ¿É Çñ»Ýó
ï»Õ»ñáõÙ »Ý` ³Ñ³ òÇó»ñáÝÁ å³Ûͳé ßáÕ»ñÇ Ù»ç: ¨»ñÁ
ѳݹÇë³íáñ ï³ñ³Í»Éáí ³ç áõ ³ÑÛ³Ï` ËáëáõÙ ¿ñ Í»ñáõÃÛ³Ý,
µ³ñ»Ï³ÙáõÃÛ³Ý, µ³Ûó ÑÇÙݳϳÝáõÙ å³ñï³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ: ¼³ñٳݳÉÇáñ»Ý áõñ³Ë ¿ñ æáÝ ÎÇïëÁ – Ù»½ ï»ë-
Ý»Éáí Ó»éùÁ í»ñ å³ñ½»ó ¨ ϳÝã»ó` áÕçáõÛÝ óÝÍáõÃÛáõÝ,
ïËñáõÃÛáõÝ áÕçáõÛÝ, ë³Ï³ÛÝ áÕµ»ñ·³Ï³Ý ¿ñ ¾ëùÇÉ»ëÇ ï»ëùÁ,
ϳݳã ׳׳ÝãÝ»ñÇ Ù»ç ¿ñ ´áñË»ëÁ, áñÁ »ñ³½áõÙ ¿ñ
Üáµ»ÉÛ³Ý Ùñó³Ý³Ï ëï³Ý³É, ÇÝãÇó ѳٳéáñ»Ý Ññ³Å³ñíáõÙ ¿ñ
ê³ñïñÁ, ÇëÏ ´áõÝÛáõ»ÉÁ ³éÇÃÁ ã¿ñ ÏáñóÝáõÙ ã³ñ³Ëݹ³É
³Û¹ ³éÇÃáí, ¨ ãϳñ ÙdzÛÝ ÜÇóß»Ý - ³Ù»Ý³ç»ñÙ»é³Ý¹Á
ѳí³ï³óÛ³ÉÝ»ñÇó` ½Ç ã»ë ÏéíÇ Ýñ³ Ñ»ï, áõÙ ã»ë ï»ëÝáõÙ,
                                   ½Ç ã»ë ³ïÇ Ýñ³Ý, áõÙ ã»ë ëÇñ»É »ñµ¨¿,
                                   ½Ç ã»ë ÏáñóÝÇ ³ÛÝ, ÇÝãÁ ã»ë áõÝ»ó»É µÝ³í…
лéíáõÙ Ï³Ý áõñÇß ù³Õ³ùÝ»ñ` ѳÙá½í»óÇ »ë, »ñµ ÇÝùݳÃÇéÁ
µ³ñ»Ñ³çáÕ í³Ûñ¿çù ϳï³ñ»ó γÑÇñ»áõÙ, ¨ û¹³Ï³Û³ÝÇ
µ³ñÓñ³ËáëÁ ϳݳóÇ Ó³ÛÝáí Ëáë»ó
³Ýï³ñµ»ñ áõ ³ÝͳÝáà ɻ½íáí: ºí ³Ýó³í ¨ë ÙÇ ûñ:


²ÂºÜø

    ì»ñçÇÝ ·Çß»ñÁ åÇïÇ ³ÝóÝÇ ³é³Ýó ÷áñÓáõÃÛ³Ý:
ºë Ñ»ïá ÇÙ³ó³: â»Õ³Ý »ñÏñ³ß³ñÅ»ñ: ºí áã ÙÇ Ññ³µáõË
ã÷áñÓ»ó ˳Ëï»É ˳ճÕáõÃÛáõÝÁ ѳٳï³ñ³Í:
    ØÇ ÑÇÝ Ù»ù»Ý³ÛÇ Ù»ç ËóÏí³Í ·ÝáõÙ ¿ÇÝù ù³Õ³ùÇó
¹áõñë,  ÇëÏ ×³Ý³å³ñÑÇ »ñÏáõ ÏáÕÙ»ñáõÙ ëϳí³é³Ï ¿ÇÝ
Ý»ïáõÙ áõ ·áõݹ ¿ÇÝ ÑñáõÙ µ³ñ»Ï³½Ù, ÙϳÝáõï áõ µáÉáñáíÇÝ
Ù»ñÏ ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ:
    ÆÝãå»ë ݳ¨ ͳé»ñ, áñáÝù ѳ½Çí ¿ÇÝ ½ëåáõÙ ³×»Éáõ
³Ý½áõëå ó³ÝÏáõÃÛáõÝÁ, áñáíÑ»ï¨ ·Çß»ñ ¿ñ, áñáíÑ»ï¨
å»ïù ¿ñ ѳݷëï³Ý³É:
   ÆÝãå»ë ݳ¨ ³Ýóáñ¹Ý»ñ, ·»Õ»óÇÏ áõ óñÙ ÅåÇïÝ»ñáí`
µ³í³Ï³ÝÇÝ ÑÇÝ ÑáõÝ³Ï³Ý ¹»Ùù»ñÇ íñ³:
   ÆÝãå»ë ݳ¨ ï³×³ñÝ»ñ, µ»ñÝ»µ»ñ³Ý Éóí³Í ïáõñÇëïÝ»ñáí,
áñáÝù ³Ýí»ñç Éáõë³ÝϳñíáõÙ ¿ÇÝ áõ ³Ýí»ñç ½³ñÙ³ÝáõÙ
ÑáõÛÝ ³ëïí³ÍÝ»ñÇ, ÏÇë³ëïí³ÍÝ»ñÇ Ëëï³ÏÛ³óáõÃÛ³Ý
áõ ѳٻëïáõÃÛ³Ý íñ³, áñ ³Ñ³, ù³ÝÇ Ñ³½³ñ ï³ñÇ ³åñáõÙ »Ý
³Ûë ãáñ áõ ó³Ù³ù ϳó³ñ³ÝÝ»ñáõÙ` ³é³Ýó ÏáÙáõݳÉ
ѳñÙ³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, ³é³Ýó ¿ÛñùÁݹÇßÝÝ»ñÇ, ³é³Ýó
÷á˳éáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ϳñ¨áñÁ` ³é³Ýó µáÕáù»Éáõ,
·áñͳ¹áõÉÝ»ñÇ – ûÉÇÙåÇ³Ï³Ý Ñ³Ý·ëïáõÃÛ³Ùµ:
   ºí á±ñÝ ¿ ³ÝÙ³ÑáõÃÛ³Ý ·³ÕïÝÇùÁ, ѳñóñ»óÇ »ë
Ù»ù»Ý³ÛÇ í³ñáñ¹ÇÝ, áñÁ µ³ñ»·áñͳϳÝÇ Ý³Ë³·³ÑÝ ¿ñ,
¨ µÅÇßÏ ¿ñ ³ß˳ïáõÙ µ³ñÇ ·áñÍ»ñÇó ³½³ï ųٻñÇÝ:
ºí DZÝã ·áñÍ áõÝÇ µÅÇßÏÝ ³Ûë ³ÝÙ³Ñ Ù³ñ¹Ï³Ýó Ù»ç, ³Ûë
ѳٳï³ñ³Í ³ÝÙ³ÑáõÃÛ³Ý Ù»ç:
   ´ÅÇßÏÁ áãÇÝã ã·Çï»ñ ³ÝÙ³ÑáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ, ݳ ÙÇ
ëáíáñ³Ï³Ý Ññ³ß³ÉÇ Ù³ñ¹ ¿ñ, áñÇ ëÇñïÁ ó³íáõÙ ¿ñ
³ÝµáõÅ»ÉÇ Ï³ñáïÇó, ÇëÏ ÉÛ³ñ¹Á Éóí³Í ¿ñ ù³ñ»ñáí,
¨ Çñ ͳÛñ³Ñ»Õ ѳÛñ»Ý³ëÇñáõÃÛ³Ý å³ï׳éáí,
»Ýó¹ñáõÙ ¿ñ, áñ ¹ñ³Ýù ϳñáÕ »Ý ݳ¨ ˳ãù³ñ»ñ ÉÇݻɅ
   ÆÝãå»ë ݳ¨ ѳۻñ ¨ ѳٳï³ñ³Í ϳñáï, áñÁ áã Ù»éÝáõÙ ¿
¨ áã ¿É µáõÅíáõÙ ³Ûë ѳٳï³ñ³Í ³ÝÙ³ÑáõÃÛ³Ý Ù»ç:  

¶Ü¸²Î²Ð²ðàõÂڲܠ ØÆ ä²ð¼  ²è²ìàî

…ºí ¿ÉÇ ÝáõÛÝ ·ñù»ñÁ, ï³ñµ»ñ ï³ñÇùÇ Ù³ñ¹ÇÏ,
ÇÝã-áñ ˳éÁ ßáñ»ñáí, ÏáÕù-ÏáÕùÇ ß³ñí³Í,
½ÝÝáõÙ ¿ÇÝ ÇÝÓ ³Ýóñà ³ãù»ñáí:
   -ܳÛÇñ ³É γÑÁñ³, áí ѳÛ,- ÇÝã-áñ ï³ñûñÇݳÏ
ѳۻñ»Ýáí µ³ó³Ï³Ýã»ó Í»ñáõÝÇ ³ñ³µÁ, áñÝ ÇÝãå»ë
Ñ»ïá å³ñ½í»ó, Áݹ³Ù»ÝÁ ù³é³ëáõÝ ï³ñ»Ï³Ý ¿ñ,
å³ñ½³å»ë, ³Ýëå³ë»ÉÇ ·Çñ³ó»É áõ Í»ñ³ó»É ¿ñ
Çñ ³Ýѻûà ßáñ»ñÇ Ù»ç, ¨ ³Ýï³Ý»ÉÇ ßá· ¿ñ
¨ ³Ûëå»ë ϳñ»ÉÇ ¿ñ ³í»ÉÇ áõ ³í»ÉÇ Í»ñ³Ý³É:
ÆÝãå»±ë Ùáé³Ý³É ³Ûë ù³Õ³ùÁ: êµ. ¶¨áñ· ÑÛáõñ³ÝáóÁ
áñÇ å³ïáõѳÝÝ»ñÇÝ ·ñ»Ã» ùëí»Éáí ϳÛͳÏÇ
³ñ³·áõÃÛ³Ùµ µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿ñ ÙÇ å³ï` í³Õ ³é³íáïÛ³Ý
¨ ³å³` »ñ»ÏáÛ³Ý Å³ÙÁ ÑÇÝ·Çó Ñ»ïá: ÆëÏ
Ùݳó³Í ųٻñÇÝ å³ïÁ ³Ýß³ñųÝáõÙ ¿ñ, áñáíÑ»ï¨
³Ýï³Ý»ÉÇ ßá· ¿ñ ¨ ³Ù»Ý ÇÝã ³Ýß³ñųÝáõÙ ¿ñ:
ºí ÙÇ ³é³íáï, »ñµ µ³ó»óÇ å³ïáõѳÝÁ, ÇÙ ¹»Ù
µ³óí»ó ÙÇ Ññ³ß³ÉÇ ï»ë³ñ³Ý` ³Ù»Ýáõñ å³ï ¿ñ,
ëù³Ýã»ÉÇ, ѳëáõÝ ¨ ³í³ñïáõÝ ÙÇ å³ï:
ܳÛÇñ å³ïÇÝ, á՜í ѳÛ,- ½³ñٳݳÉÇ Ù³ùáõñ ѳۻñ»Ýáí
µ³ó³Ï³Ýã»óÇ »ë, áñ ѳëóñ»É ¿Ç ³í»ÉÇ ßáõï Í»ñ³Ý³É,
ÙÇÝ㨠ù³é³ëáõÝ Ñ³ëÝ»Éë, û¨ ù³Õ³ùÁ áõñ ÍÝí»É »Ù
ݳËù³Ý µáÉáñ ³Ûë å³ïÙáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ãáõÝ»ñ ·Çñ³óÝ»Éáõ
áñ¨¿ ѳïÏáõÃÛáõÝ ¨ ³ãùÇ ¿ñ ÁÝÏÝáõ٠˳Ûï³é³Ï
ÓÙ»éÝ»ñáí…
ܳÛÇñ å³ïÇÝ, á՜í ѳÛ,- ½ÇÉ Ó³ÛÝáí ×ã³óÇ »ë, »ñµ
ÍÝíáõÙ ¿Ç, »ñµ, Áݹѳϳé³ÏÁ, ³Ù³é ¿ñ ¨ ßá·
¨ å³ïÝ ³×áõÙ ¿ñ ÇÝÓ Ñ»ï, µ³ñáõñÇó ï»Õ³÷áËíáõÙ
ûñáñáó, ¨, ÝáõÛÝÇëÏ, ù³ÛÉ»É ëáíáñ»ó ÇÝÓ³ÝÇó ³ñ³·,
³×áõÙ ¿ñ, ÙÇÝã »ë áï³Ý³íáñÝ»ñ ¿Ç ë»ñïáõÙ,
í³½í½áõÙ ¿Ç ÷³É³ë-÷áõÉáõëÇó ë³ñù³Í ·Ý¹³ÏÇ »ï¨Çó,
ï³Ï³éÇ ûÕ³Ï ¿Ç ·ÉáñáõÙ ¨ ϳñ¹áõÙ ¿Ç ½³Ý³½³Ý ·ñù»ñ…
   ºí ¿ÉÇ ÝáõÛÝ ·ñù»ñÁ:
   î³ñµ»ñ ï³ñÇùÇ Ù³ñ¹ÇÏ` ÇÝã-áñ Ñ»é³íáñ ÝÙ³ÝáõÃÛ³Ùµ,
½³ñٳݳÉÇáñ»Ý ͳÝáà ßáñ»ñáí, ½ÝÝáõÙ »Ý ÇÝÓ ³ÝóñÃ
³ãù»ñáí, ÏáÕù-ÏáÕùÇ ß³ñí³Í å³ïÇ ï³Ï`
·Ý¹³Ï³Ñ³ñáõÃÛ³Ý ÙÇ å³ñ½, ëáíáñ³Ï³Ý ³é³íáï:

* 
ÜáñÇó ûñ ¿:
÷áÕáóÝ»ñÁ ÝáñÇó Éóí»É »Ý ï³ñµ»ñ
ã³÷ë»ñÇ ÏáßÇÏÝ»ñáí, í»ñݳ߳åÇÏÝ»ñáí,
ï³µ³ÃÝ»ñáí, ï³ñµ»ñ Ù³ÏÝÇßÇ Å³Ù³-
óáõÛóÝ»ñáí: ²Ñ³,³íïáµáõëÇ Ï³Ý·³éáõÙ
 ¹³Ý¹³Õáñ»Ý Ù³ßíáõÙ »Ý »ñ»ù í»ñݳ߳åÇÏ,
í»ó ÏáßÇÏ, »ñ»ù óßÏÇÝ³Ï ¨ »ñ»ù
ųٳóáõÛó, áñáÝù Çñ³ñÇó ³Ýï»ÕÛ³Ï
ÝáõÛÝ Å³ÙÝ »Ý óáõÛó ï³ÉÇë:

*
ØÇ ÏÛ³ÝùÁ ùÇã ¿:
ºñÏáõëÝ ³í»ÉÇ ¿ ùÇã- ϳñ× ÉéáõÃÛáõÝÇó Ñ»ïá
³ë³ó ÙÛáõë Í»ñáõÝÇÝ:
ê³Ï³ÛÝ ³Ù»Ý³ùÇãÁ »ñ»ùÝ ¿:
²Ù»Ý³É³íÁ Ù»ÏÝ ¿, µ³Ûó ÙÇ ù³ÝÇ ³Ý·³Ù,-
Ýϳï»ó ÙÛáõë Í»ñáõÝÇÝ,
áñÝ ÇÝãå»ë »ñ¨áõÙ ¿ñ, ³Ù»Ý¨ÇÝ ½áõñÏ ã¿ñ
ÑáõÙáñÇó….
……………………………………
²Ùé³Ý ³ñ¨Á ï³ù³óÝáõÙ ¿ñ
ѳ½³ñ³ÙÛ³ ï³å³Ý³ù³ñ»ñÁ ½áõÛ·`
ѳÛñ áõ áñ¹Ç Ýñ³Ýó ï³Ï, ÏáÕù-ÏáÕùÇ
Ë³Õ³Õ ½ñáõóáõÙ ¿ÇÝ
ѳí»ñÅáõÃÛ³Ý Ù»ç…

 äƺê

²ßáõÝÁ µ³ñÓñ³óÝáõÙ ¿ Çñ ¹»ÕÇÝ í³ñ³·áõÛñÝ»ñÁ,
¨ ÙÇ å³é³íáÕ ûñÇáñ¹ ¿ »ñ¨áõÙ µ»ÙÇ ËáñùáõÙ.
áñ ɳó³ÏáõÙ³Í Ï³ñ¹áõÙ ¿ γýϳÛÇ ûñ³·ñ»ñÁ,
áñáÝù ϳñáÕ ¿ÇÝ Ý³¨ Çñ»ÝÁ ÉÇÝ»É:
ê³ ÙÇ Ýáñ åÇ»ë ¿, áñÇ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ»ñÁ ÙïÙï³ÉÇë
»ë ݳÛáõÙ ¿Ç Éáõë³ÙáõïÇó, áõß³¹Çñ ݳÛáõÙ ¿Ç,
û ÇÝãå»ë ¿ ÷áÕáóÝ ³ÝóÝáõÙ ÙÇ Ù³Ýϳٳñ¹ ïÇÏÇÝ,
áñÇÝ »ë ëÇñ»É »Ù ß³ï ï³ñÇÝ»ñ ³é³ç…
Àݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ ÷áÕáó, áñÁ åÇïÇ ³ÝóÝÇ Ý³ Ëáõë³Ý³í»Éáí
³ñ³·ÁÝóó ³íïáÝ»ñÇ ³ñ³Ýùáí, ¨ ÏÛ³ÝùÁ, áñÇ
ѳ×áõÛùÝ»ñÇ ÙÇçáí ³Ýó³ »ë - »ñµ ³ßáõÝÁ
µ³ñÓñ³óÝáõÙ ¿ñ Çñ ¹»ÕÇÝ í³ñ³·áõÛñÝ»ñÁ –
³Ýó³ »ë ÑÙïáñ»Ý Ëáõë³Ý³í»Éáí ¨ áõųëå³é
ѳëÝ»Éáí ÓÙé³Ý å³ïÇÝ, ¨ Ñ»ñáëÝ»ñÇó Ù»ÏÁ
·áõݳíáñ óë³ÏÁ ·ÉËÇÝ åÇïÇ ¹áõñë ·³ µ»Ù
áõ åÇïÇ ³ëÇ. ÏÛ³ÝùÁ ÙÇ ³ñ³ï ¿, áñÁ µáõÅíáõÙ ¿ Ù³Ñáí,
ϳ٠Áݹѳϳé³ÏÁ, »Ã» ¹áõù ¹³ë³Ï³Ý áÕµ»ñ·áõÃÛ³Ý
ëÇñ³Ñ³ñ »ù: ºí ÁݹѳÝñ³å»ë, Ïáõ½»Ý³ÛÇ ÙÇ ù³ÝÇ
Ëáëù ³ë»É ³ßÝ³Ý Ù³ëÇÝ, ù³ÝÇ ¹»é Ù³Ýϳٳñ¹
ïÇÏÇÝÁ ãÇ ³Ýó»É ÷áÕáóÁ, ù³ÝÇ ¹»é »ë ݳÛáõÙ »Ù
Éáõë³ÙáõïÇó ¹áõñë, ù³ÝÇ ¹»é å³é³íáÕ ûñÇáñ¹Á
¹»é¨ë ãÇ å³é³í»É í»ñçݳϳݳå»ë:
´³Ûó ¹³ ÏÉÇÝÇ
          µáÉáñáíÇÝ áõñÇß áÕµ»ñ·áõÃÛáõÝ:

*
…ºí ѳíÁ ÏËáëÇ »ñÏñáñ¹ ³Ý·³Ù: лéíÇó ÏÉëí»Ý
³Ýáñáß Ó³ÛÝ»ñ ¨ Ùáõñ×»ñÇ ÃËÏÃËÏáó: λñ·»Ý ù³ñ»ñÁ:
̳é»ñÁ Ïϳݳã»Ý ¨ ³é³ï ÓÛáõÝ Ïï»Õ³:
ÎÑÝã»Ý Ïñ³ÏáóÝ»ñ ¨ Ññ³íÇñÛ³ÉÝ»ñÁ ÑÛáõñ³ë»ÝÛ³ÏÇó
³ÕÙáõÏáí Ïï»Õ³÷áËí»Ý ·ñ³¹³ñ³Ý: ÀݹѳÝñ³å»ë
³ÕÙáõÏ ¿, ë³Ï³ÛÝ áõß³¹Çñ Éë»Éáõ ¹»åùáõÙ, ÝáõÛÝÇëÏ,
³é³ÝÓÇÝ Ý³Ë³¹³ëáõÃÛáõÝÝ»ñ ÏѳëÝ»Ý ³Ï³Ýçǹ,
½·³óíáõÙ ¿, áñ ͳÝñ Çñ»ñ »Ý ï»Õ³÷áËáõÙ
í³ñ³·áõÛñÇó ³ÛÝ ÏáÕÙ: γ ¿ÉÇ ÙÇ í³ñ³·áõÛñ:
ºí ·ñ³¹³ñ³Ýáõ٠óùÝí³Í Ù³ñ¹ÇÏ í³Ë»ó³Í ÏݳۻÝ
ϳݳãáÕ Í³é»ñÇ ³ñ³ÝùÇó, áñáÝù ÷³ñóÙáñ»Ý ³×»É »Ý
ÇÝãå»ë ÙáñáõùÁ Ù»é³Í Ù³ñ¹áõ ¹»ÙùÇÝ` ù³é³ëáõÝ»ñáñ¹ ûñÁ:
ì³ñ³·áõÛñÇó ³ÛÝ ÏáÕÙ: ÎÑÝã»Ý Ïñ³ÏáóÝ»ñ
¨ ³é³ï ÓÛáõÝ Ïï»Õ³… ³í»ÉÇ Ñ»éíáõÙ, áõñ
ÇëÏ³Ï³Ý ÏÛ³Ýù ¿ Ýϳñí³Í ³Ýí³ñÅ Ó»éùáí ¨ áõñ»ÙÝ,
Ù³ÑÝ ¿É ¿  ÇëÏ³Ï³Ý – ϳ ¿ÉÇ ÙÇ í³ñ³·áõÛñ`
³ÙµáÕçáíÇÝ ³ñÛ³Ý Ù»ç Ïáñ³Í:
ºí ÃéãáõÝÁ ÏËáëÇ í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù:

 ¶àõòº  ÖÞزðîàõÂÚàõÜܺð

   ÆѳñÏ», ÑÇÙÝ³Ï³Ý å³ï׳éÁ áïùÝ ¿ñ, ³í»ÉÇ ×Çßï,
áïùÇ ÙÇ Ã»Ã¨ ϳÕáõÃÛáõÝÁ, áñÁ, û¨, ÇÝãå»ë ÇÝùÝ ¿ñ
×·ÝáõÙ åݹ»É, ǵñ, ³éݳϳÝáõÃÛ³Ý áñáß ÑÙ³Ûù ¿ñ ï³ÉÇë
Çñ»Ý, µ³Ûó, ÇѳñÏ», ÑÇÙÝ³Ï³Ý å³ï׳éÝ ¿ñ, áñ ëïÇå»ó
Ýñ³Ý ÃáÕÝ»É ÷áëï³ï³ñÇ ³ß˳ï³ÝùÁ:
   гïϳå»ë ³ÝÓñ¨áï ûñ»ñÇÝ ÝííáõÙ ¿ñ ³Ýï³Ý»ÉÇ:
   ºí Ãá߳ϳéáõÝ»ñÇ ÙÇ-ÙÇ éáõµÉÇÝ»ñÁ, áñ ûñí³ í»ñçÇÝ
µ³í³Ï³ÝÇÝ å³ïϳé»ÉÇ ·áõÙ³ñ ¿ÇÝ Ï³½ÙáõÙ, ³Ûɨë
¹³¹³ñ»É ¿ÇÝ Çñ»Ýó ëñï³éáõã ç»ñÙáõÃÛ³Ùµ Ù»ÕÙ»É
·Ý³Éáí Ëáñ³óáÕ ó³íÁ` ѳïϳå»ë ³ÝÓñ¨áï ûñ»ñÇÝ:
    лïá ݳ ëÏë»ó ³íïáµáõëÇ ÏïñáÝÝ»ñ í³×³é»É,
ÇÝùÝ³ß»Ý Ë³ã»ñ ¨ ½³Ý³½³Ý ÑÙ³ÛÇÉÝ»ñ: ºí Ýñ³
÷áùñÇÏ Ïñå³ÏÁ, áñÝ Áݹ³Ù»ÝÁ ÷³ÛïÛ³ ÙÇ ÏáåÇï
³Ãáé ¿ñ, ï»Õ³÷áËíáõÙ ¿ñ ÷áÕáóÇó ÷áÕáó, óճÛÇÝÇ
³ãùÇó Ñ»éáõ ³ÝÏÛáõÝÝ»ñÇ áñáÝáõÙÝ»ñáõÙ` µ³Ûó ¨ ÙáïÇÏ
µ³ÝáõÏ Ù³ë»ñÇÝ, ѳÝñ³Ë³ÝáõÃÝ»ñÇ ¨ ½³Ý³½³Ý
ßáõϳݻñÇ Ùáõïù»ñÇÝ: ´³Ûó áïùÁ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ
Ýíí³É:
     гïϳå»ë ³ÝÓñ¨áï ûñ»ñÇÝ:
     ¼³ñٳݳÉÇÝ ³ÛÝ ¿, áñ Ýñ³ óÕÙ³Ý ûñÁ µ³í³Ï³ÝÇÝ
Ù»Í µ³½ÙáõÃÛáõÝ ¿ñ ѳí³ùí»É` »Ï»É ¿ÇÝ Ãá߳ϳéáõÝ»ñÁ,
áñáÝù ÙÇ-ÙÇ éáõµÉÇ ·áõÙ³ñ»Éáí ßù»Õ åë³Ï ¿ÇÝ ·Ý»É,
óճÛÇÝÁ, áñÇ Ñ»ï ѳݷáõóÛ³ÉÁ ѳݹÇå»ó í»ñç³å»ë
»ñ»ë ³é »ñ»ë, »Ï»É ¿ÇÝ í³ñáñ¹Ý»ñ, Ñá·¨áñ³Ï³ÝÝ»ñ…
²Ù»Ý³í»ñçáõÙ »Ï³í ³ÝÓñ¨Á: лïá ëÏëí»ó ÙÇ ³Ýï³-
Ý»ÉÇ Ýííáó ¨ µáÉáñÁ ½³ñÙ³ó³Í Çñ³ñ ݳۻóÇÝ, ÇëÏ
ï»ñ ѳÛñÁ ß÷áÃÙáõÝùÇó ˳éÝ»ó ³ÕáÃùÇ µ³é»ñÁ, ÇÝãÁ
»ñµ»ù ã¿ñ å³ï³Ñ»É Ýñ³ ã³÷Çó ¹áõñë Ó·Ó·íáÕ ÏÛ³ÝùáõÙ:
     ºí ÙdzÛÝ µÅÇßÏÁ, áñ í»ñçÇÝ å³ÑÇÝ Ï³ñáÕ³ó³í ·ÉËÇ
ÁÝÏÝ»É, ѳëóñ»ó ¹»Õ³Ñ³µ»ñÇ »ñÏáõ ïáõ÷ ËóÏ»É
ѳݷáõóÛ³ÉÇ ó³í»ñÇó çÕ³Ó·íáÕ Ù³ïÝ»ñÇ Ù»ç,
·»ñ»½Ù³Ý Çç»óÝ»Éáõó å³ñ½³å»ë ÙÇ ù³ÝÇ
                                                     í³ÛñÏÛ³Ý ³é³ç…


²ÞàõÜ

öáÕáóÝ»ñáõÙ
ͳé»ñÇó ϳËí³Í
ûñáñíáõÙ »Ý µ³Ý³ëï»ÕÍÝ»ñÁ:
¸»ÕÇÝ ÅåÇï ϳ ¹»Ùù»ñÇÝ Ýñ³Ýó
Ó»éù»ñÇÝ` ѳݷ³Í Í˳Ëáï:

ø³ÙÇÝ ·³ÉÇë ¿, ûñáñáõÙ ¹³Ý¹³Õ
¨ í³Ûñ »Ý ó÷íáõÙ Ýñ³Ýó ¹»Ùù»ñÇó
¹»ÕÇÝ ¹ÇÙ³ÏÝ»ñ`
ÅåÇïÝ»ñ íñ³Ý:
лïá ¹ÇÙ³ÏÝ»ñ
ÑéÑé³óáÕÇ µ³ó µ»ñ³Ý
íñ³Ý:
ÆëÏ ¹ÇÙ³ÏÝ»ñÁ ó÷íáõÙ »Ý Ý»ñù¨
¹»ÕÇÝ Ëßßáóáí,
¨ Ñ»ïá ѳÝϳñÍ µ³óíáõÙ ¿ ¹»ÙùÁ`
ÙÇ Ëáßáñ ϳÃÇÉ
³ÝÓñ¨ ¿ ÁÝÏÝáõÙ ÷áÕáóÇ íñ³:

öáÕáóÝ»ñáõÙ`
ͳé»ñÇó ϳËí³Í
ûñáñíáõÙ »Ý µ³Ý³ëï»ÕÍÝ»ñÁ:
1964Ã.

*
    ºë  ³ñ¹»Ý ѳëϳó³, áñ Ù»Ýù ÝáñÇó ÏѳݹÇå»Ýù
³ñ¹»Ý ÙÛáõë ÏÛ³ÝùáõÙ, ³ßÝ³Ý ÙÇ ·»Õ»óÇÏ ÇñÇÏáõÝ…
    …ê³ÛÉÇÝ ÉÍí³Í ¹³ßݳÙáõñÁ û¨ ³Ûɨë ãáõÝ»ñ
ÑÙ³ÛùÝ Çñ í³Õ»ÙÇ, µ³Ûó, µ³ñ»µ³Ëï³µ³ñ, ׳ݳå³ñÑÁ
ѳñà ¿ñ ¨ »ñ³ÅßïáõÃÛáõÝÁ ·ÝáõÙ ¿ñ ³é³ç, ÇëÏ
³ÝÇíÝ»ñÇ Ùdzå³Õ³Õ ×ééáóÝ ³ÛÝ å³ïñ³ÝùÝ ¿ñ ëï»ÕÍáõÙ,
áñ µáÉáñë` »ñÇï³ë³ñ¹ áõ Í»ñ, ÝáõÛÝ »ñ³½Ý »Ýù ï»ëÝáõÙ, û¨ áÙ³Ýù ÁÝÏáÕÙí³Í ¿ÇÝ Ñ³ñÙ³ñ³í»ï µ³½Ï³ÃáéÝ»ñáõÙ,
ß³ï»ñÁ ûñà áõ óßÏÇÝ³Ï ¿ÇÝ ÷é»É áõ Ýëï»É ³ëïÇ׳ÝÝ»ñÇÝ,
ÇëÏ ÙÇ ù³ÝÇëÁ Ï³Ý·Ý³Í ¿ÇÝ` ëÛáõÝ»ñÇÝ Ñ»Ýí³Í:
    ØÇ ÏÇÝ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ Ñ»Ï»Ï³ó ¨ µáÉáñÁ ÑdzóÙáõÝùáí
ݳۻóÇÝ Ýñ³Ý` ÏÇÝÁ ÑÇᯐ ¿ñ ³Ýó³Í ÏÛ³ÝùÇó  ÙÇ ¹»åù,
û ÇÝãå»ë ³ßÝ³Ý ÙÇ ·»Õ»óÇÏ ÇñÇÏáõÝ Ïáñóñ»ó Çñ
ÏáõëáõÃÛáõÝÁ, µ³Ûó ·ï³í »ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÁ ³é³ïáñ»Ý
ÏÇïí³Í ¹»ÕÇÝ ï»ñ¨Ý»ñÇ ß»ÕçÇ Ù»ç…
    ¸³ßݳÙáõñÁ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ ÁÝóóùÁ ѳñà ׳ݳ-
å³ñÑáí` »½ñÇÝ ß³ñí³Í ï³ñûñÇÝ³Ï Í³é»ñ áõ Ã÷»ñ,
áñáÝù í³Õáõó ãϳÝ, ÇÝã-áñ ·áõݳíáñ ÃéãáõÝÝ»ñ,
áñáÝó Ù»Ýù ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ¿ÇÝù ï»ëÝáõÙ, ¨ ÁݹѳÝñ³å»ë,
û¹Á ѳٳÏí³Í ¿ñ 18-¹ ¹³ñÇ ³é³çÇÝ Ï»ëÇ
                                                                   ï³é³å³ÝùÝ»ñáí:
ºñ¨Ç ÇÝã áñ ï»Õ å³ï»ñ³½Ù ¿,- ѳñóñ»óÇ »ë
ѳïϳå»ë »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÇÝ:
ÆÝã áñ ï»Õ ųٳݳÏÁ ϳݷ ¿ ³é»É,- ³ë³óÇÝ
ѳïϳå»ë »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÁ,- ¨ ¹³Ý¹³Õ í»ñ³¹³éÝáõÙ ¿ »ï…
    ºí »ë ѳëϳó³, áñ ã»Ýù ѳݹÇåÇ ³ÛÉ¨ë »ñµ»ù,
¨ ÏÇÝÁ ѻϻϳó ³é³í»É µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ:

 ÖÆâÀ

    ÖÇãÁ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í ÇñÇÏí³ ³ÝѳÛï ÙÇ Å³ÙÇ, »ñµ
¹»é¨ë ã¿ñ í»ñç³ó»É ³é³çÇÝ ë»ñdzÝ, ë³Ï³ÛÝ
ß³ñáõݳÏíáõÙ ¿ÇÝ ïå³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ` ë¨-ëåÇï³Ï
Ïáí»ñ, áñáÝù ³ñ³ÍáõÙ ¿ÇÝ Ãáõݹ ϳݳã Ëáï»ñáõÙ,
ÉÇÝ»±É, û ãÉÇÝ»É, ÇѳñÏ», ÉÇÝ»É, û¨ ³é³í»É
ѳí³Ý³Ï³ÝÁ ãÉÇÝ»ÉÝ ¿, Ù³Ýñ ³ÝÓñ¨ ¨ ³ëý³Éï³å³ï
׳ݳå³ñÑ, áñÝ ³í³ñïíáõÙ ¿ µáõéÝ Í³÷³Ñ³ñáõÃÛáõÝÝ»ñáí…
   ê³Ï³ÛÝ ×ÇãÝ ³ñ¹»Ý Ç Ï³ï³ñ ¿ñ ³Íí³Í, ³ñí³Í ¿ñ
ÙÇ ãÝãÇÝ áõ Ñáõë³Ñ³ï ÷áñÓ` ×»Õù»Éáõ ѳٳï³ñ³Í
˳í³ñÁ, áñÝ ³ñ¹»Ý û·ï³·áñÍ»É ¿ñ Ëï³Ý³Éáõ µáÉáñ
é»ëáõñëÝ»ñÁ ¨ Çñ ѳëáõÝáõÃÛ³Ý ßñç³ÝÝ ¿ñ ³åñáõÙ,
Çñ É³í³·áõÛÝ ñáå»Ý»ñÁ, áñ, ³í³Õ, ³ÝóáÕÇÏ »Ý,
ÇÝãå»ë ï³ñÇÝ»ñÁ ç³Ñ»ÉáõÃÛ³Ý:
à±í ¿ñ ¹áõéÁ óϻó,- ѳñóñ»ó ÏÇÝÁ, Ó»éùÇó
ó³Í ã¹Ý»Éáí ׳ջñÁ` ß³ñáõݳϻÉáí ·áñÍ»É
Ñ»ñóϳݠ ëíÇï»ñÝ Çñ Ñ»ñÃ³Ï³Ý ½³í³ÏÇ Ñ³Ù³ñ,
áñÁ í³Õáõó ¿ñ ÍÝí»É Ýñ³ ãÙ»éÝáÕ Ñáõß»ñáõÙ…
à±í ¿ñ ¹áõéÁ óϻó,- ÝáñÇó ѳñóñ»ó ݳ, »ñµ
×ÇãÝ ³Ýó ¿ñ ÑÇÝ· ñáå», ϳ٠·áõó» ÙÇ ùÇã ³í»ÉÇ,
¨ ù³ÝÇ áñ Ëáëù ·Ý³ó ųٳݳÏÇ Ù³ëÇÝ, ³í»Éáñ¹
ã»Ýù ѳٳñáõÙ ÑÇß»óÝ»É, áñ ³ÛÝ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿
ë³Ñ»É ³í³½Ç ÝÙ³Ý, Ñ³×³Ë Ù³ïÝ»ñÇ ³ñ³Ýùáí`
³é³Ýó ó³í áõ Ñá·ÝáõÃÛáõÝ å³ï׳é»Éáõ…
àã áù,- å³ï³ë˳ݻó ïÕ³Ù³ñ¹Á, ÙdzÏÁ, áñÁ
áñáᯐ ¿ñ ãݳѳÝç»É áã ÙÇ ù³ÛÉ, ÙdzÏÁ, áñÝ ³ÝûñÇ
ÉëáÕáõÃÛáõÝ áõÝ»ñ, ¨ ãÝ³Û³Í Ëáñ³óáÕ ï³ñÇùÇÝ,
ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ ëáÉý»çÇáÛÇ Ù³ëݳíáñ ¹³ë»ñ ï³É,
µ³í³Ï³ÝÇÝ ã³÷³íáñ ·Ý»ñáí:
àã áù,- å³ï³ë˳ݻó ³ñÛáõÝÁ, áñÁ ÍáñáõÙ ¿ñ
¹éÝ»ñÇ ³ñ³Ýùáí, óÝÓñ ³éáõÝ»ñáí ÇçÝáõÙ ¿ñ
ë³Ý¹áõÕùáí Ý»ñù¨ ¨ Ñ»ïá ¹áõñë ·³Éáí ÷áÕáó,
ÉóíáõÙ ¿ñ ˳í³ñÇ Ù»ç, Ù³Ýñ ϳÛÍÏÉï³Éáí, ÇÝãå»ë
Ñ»é³íáñ áõ ËáñÑñ¹³íáñ ѳٳëï»ÕáõÃÛáõÝ…

 Ðºîà…

   η³Ý áõñÇß ûñ»ñ: ºñ¨Ç Ï·³Ý ÓdzíáñÝ»ñÁ É»éÁ ѳïáÕ
׳ݳå³ñÑáí, ¨ ³Ù»Ý¨ÇÝ å³ñï³¹Çñ ã¿, áñ Ýñ³Ýù
í³ï Éáõñ»ñ µ»ñ»Ý: Üñ³Ýù ϳñáÕ »Ý µ»ñ»É ³ÝÙ³ñ
Ïñ³ÏÁ, áñÝ ³ß˳ïáõÙ ¿ ÙÇçáõϳÛÇÝ Ù³ñïÏáóáí,
ë³Ï³ÛÝ, ³í³Õ, Ýñ³Ýó ѳñëݳóáõÝ í³Õáõó Ç í»ñ
Ññ³Å»ßï ¿ ïí»É ÏÛ³ÝùÇÝ` µ³ñ»Ñ³çáÕ Í»ñ³Ý³Éáí
¨ ³å³ ³ÝóÝ»Éáí í³ëï³Ï³Í Ãáß³ÏÇ /µ³í³Ï³ÝÇÝ     
µ³ñÓñ, Ç í»ñçá, ³ñù³Û³¹áõëïñ ¿ »Õ»É/, ¨ ³é³Ýó
áñ¨¿ ù³ßùßáõÏÇ Çñ ³ñųÝÇ ï»ÕÁ ·ñ³í»É ¶ÇÝ»ëÇ
·ñùáõÙ, áñå»ë ³Ù»Ý³Ñ³Ùµ»ñ³ï³ñÝ ³ß˳ñÑÇ
µáÉáñ ùÇã û ß³ï ³ãùÇ ÁÝÏÝáÕ Ñ³ñëݳóáõÝ»ñÇó…
   η³Ý áõñÇß ûñ»ñ, ¨ ³·é³íÝ»ñÁ ë¨ µáÇÝ·Ý»ñÇ ÝÙ³Ý
ë³ÑáõÝ í³Ûñ¿çù Ïϳï³ñ»Ý è»ñÁ Ù»çù»ñÇÝ Í³É³Í,
¨ ϳñÏïÇ Ïñ³Ï³Ñ»ñÃÁ ϳÝóÝÇ µ»ññÇ ¹³ßï»ñÇ
íñ³Ûáí, ¨ ·»ïÝÇÝ Ïó÷í»Ý ËÝÓáñÝ»ñÁ` Ù³Ýϳѳë³Ï
åáéÝÏáõÑÇÝ»ñÇ ³ÝµÝ³Ï³Ý ϳñÙÇñ ³Ûï»ñáí,- ÙÇÉÇáݳíáñ
ϳñÙÇñ ËÝÓáñÝ»ñ, ¨ ³Ýï³Ý»ÉÇ ù³Õóñ µáõñÙáõÝùÁ
Ïï³ñ³ÍíÇ ÙáÉáñ³ÏÇó-ÙáÉáñ³Ï, ³Ýϳé³í³ñ»ÉÇ
åñáó»ëÝ»ñ ³é³ç³óÝ»Éáí ³ÛÉÙáÉáñ³Ï³ÛÇÝÝ»ñÇ Ïáõë³Ï³Ý
Ñá·ÇÝ»ñáõÙ ¨ ëñ³Ýù ÏѳٳÏí»Ý ÍË»Éáõ ³Ý½áõëå
ÙáÉáõóùáí, ÇÝãå»ë ݳ¨, ËÙ»Éáõ, ѳñµ»Éáõ… ¨ Ç í»ñçá,
Ï÷³Ï»Ý ¹áõé áõ Éáõë³Ùáõï ¨ Ë»É³Ñ»Õ ÏáÕµ³Ý
áõ ϳÝÇÍ»Ý Çñ»Ýó »ñç³ÝÇÏ áõ Ùdzå³Õ³Õ ÏÛ³ÝùÁ,
áõñ áã ϳé³í³ñáõÃÛáõÝ Ï³, áñÇ ¹»Ù å³Ûù³ñ»Ý
¨ áã ¿É ÝáõÛÝÇëÏ Ïáõë³ÏóáõÃÛáõÝ, áñÁ ÷áñÓ»Ý
ï³å³É»É…ÆÝãåÇëÇ՜ Ó³ÝÓñáõÛÃ…: ²Ûëù³Ý ï³ñÇ
³åñ»É ³é³Ýó ѻճ÷áËáõÃÛ³Ý, ³é³Ýó ³ÝѳïÇ
å³ßï³ÙáõÝùÇ, ѳٳϻÝïñáݳóÙ³Ý ×³Ùµ³ñÝ»ñÇ,
³é³Ýó ÅáÕáíÇ, ÙÇïÇÝ·Ý»ñÇ, áñáïÁݹáëï
ͳ÷³Ñ³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨, ٳݳí³Ý¹, ³é³Ýó
·ñ³ùÝÝáõÃ۳݅: η³Ý áõñÇß ûñ»ñ: Îí»ñ³¹³éݳÝ
ÓdzíáñÝ»ñÁ` Ñá·Ý³Í, ïËáõñ, ÷áßáï, å³Ûáõë³ÏÝ»ñÇ
Ù»ç ãáñ ѳó, ÙÇ áõÙå çáõñ` ï³÷³ßß»ñáõÙ, ¨ ÑÇÝ
Éñ³·ñ»ñ` ó»Ë³çñáõÙ ÉáÕ³óáÕ, ¨ ÑÇÝ »ñ»Ë³Ý»ñ,
áñ ³ÝÇí »Ý ·ÉáñáõÙ ÍáõéáõÙáõé ÷áÕáóÝ»ñáõÙ
¨ ÷áÕáóÇ áõÕÇÕ Ï»ÝïñáÝáõÙ Ï³Ý·Ý³Í ÙÇ ÑÇÝ Ù³ñ¹,
áñÁ Ùï³ÍáõÙ ¿` ·Ý³± ïáõÝ,
û± ß³ñáõݳÏÇ ³Û¹å»ë Ï³Ý·Ý³Í ÙݳɅ 


 ¸²ê²Î²Ü  ä²îØàõÂÚàõÜ

   ÆÝã-áñ ÙÇïù ͳ·»ó áõÕ»ÕáõÙ¹ ¨ ëÏë»ó ¹³Ý¹³Õ
Ù³ñÙñ»É, ÇÝã-áñ ÙÇïù, áñÁ ·áõó» Ïϳñáճݳñ ³ÛÉ
å³ñ³·³Ý»ñáõÙ Ññ³ß³ÉÇ í»ñç³µ³Ý áõݻݳÉ, »Ã»
ͳÕϳٳÝÇ Ù»ç áã û ëáíáñ³Ï³Ý ͳÕÇÏÝ»ñ ³×»ÇÝ,
³ÛÉ` í³ñ¹, ûÏáõ½ Ù»ÏÁ, Áݹ³Ù»ÝÁ Ù»ÏÁ, µ³Ûó  áñÁ
ÏÑÇß»óÝ»ñ Ó»ñ ÑÇÝ ï³Ý µ³ÏÇ ³ÝÏÛáõÝÁ Ùáé³óí³Í,
áõñ ÑÇÝ Çñ»ñ ¿ÇÝ Ñ³í³ùíáõÙ ³é³Ýó áñ¨¿ ݳ˳ӻé-
ÝáõÃÛ³Ý` ½³Ý³½³Ý ÷³É³ë-÷áõÉáõë, Ù³ßí³Í ³í»É,
ÍéÙéí³Í ѻͳÝÇí, Í³Ï ·Ý¹³Ï, γëåÇó ÍáíÇ ³÷Çó,
ÑÛáõëÇë-³ñ¨»ÉÛ³Ý ´³ÝÏÇó í³Õáõó Ç í»ñ ëï³óí³Í
ͳÝñáóÇ ·ñ»Ã» ÉdzñÅ»ù ³ñÏÕ` ÙdzÛÝ Ã» ³ñ¨Çó áõ
³ÝÓñ¨Ý»ñÇó ˳Ùñ»É ¿ÇÝ ÏáÕÇÝ ·ñí³Í ³ÝáõÝ-³½·³-
ÝáõÝÁ, ѳëó»Ý… ØÇ ù³ÝÇ ³ÝѳëϳݳÉÇ Ë³Õ³ÉÇù,
áñáÝù ϳñáÕ ¿ÇÝ ù³Õóñ Ñáõß»ñ ³ñÃݳóÝ»É Í»ñáõݳ-
Ï³Ý Ñá·áõÙ, ¨ »ñµ »ë áõ½áõÙ ¿Ç í»ñóÝ»É ¹ñ³ÝóÇó Ù»ÏÁ`
÷áõßÁ ͳϻó Ù³ïë, ÷áõßÁ í³ñ¹Ç, áñÁ »Ýóï»ùëïÇ
ÝÙ³Ý Ã³ùÝí»É ¿ñ ³Ûë ³Ù»ÝÇ ï³Ï` ¨ Ýñ³ ó³íÁ ³Ù»-
ݳù³ÕóñÝ ¿ñ µáÉáñ Ñáõß»ñÇó, áñáíÑ»ï¨ ³é³çÇÝÁ
ݳ ¿ñ` í³ñ¹Á, áñÝ ³ÛÝù³Ý ·»Õ»óÇÏ ¿ñ, áñ »ë ã¿Ç
ϳñáÕ ã·Ý³É Ýñ³ Ùáï, Ó»éù ãï³É Ýñ³Ý` ÏñÏÝ»Éáõ
¹³ë³Ï³Ý å³ïÙáõÃÛáõÝÁ ÝáõÛÝáõÃÛ³Ùµ, ÇÝãå»ë
ѳ½³ñ ³Ý·³Ù ÏñÏÝí³Í Ù³ÝÏáõÃÛáõÝ, ù»ñÍí³Í
ÍáõÝÏ áõ ³ñÙáõÝÏÝ»ñ, ¨ åÇïÇ ÉÇÝ»ñ ³é³çÇÝ ÷ßÇ
˳ÛÃÁ, ¨ »ë, áñ ½³ñÙ³ó³Í ݳÛáõÙ ¿Ç ³ñÛáõÝáïí³Í
Ù³ïÇë, ¨ í³ñ¹Á, áñ ËáñÑñ¹³íáñ ùÙÍÇͳÕáí
Ñ»ï¨áõÙ ¿ñ ÇÝÓ, ÇÝãå»ë ÷áñÓí³Í, ѳëáõÝ ÏÇÝÁ
Ïݳۻñ Ù³ïݳã³÷ ɳÏáïÇÝ, áñÁ ¹»é ãÇ Ñ³ëϳ-
ÝáõÙ áãÇÝã, µ³Ûó Ó·íáõÙ, Ó·íáõÙ ¿ Ýñ³Ý…

ζ²  úðÀ

ºí ÑÇÝ ë»ñÁ ϳñáÕ ¿
ͳÕÏ»É Ñ³ÝϳñÍ
ϳÏïáõëÇ ÝÙ³Ý:
ÐÇÝ ÝϳñÁ ϳñáÕ ¿
Ëáë»É ù»½ Ñ»ï
ѳëϳݳÉÇ É»½íáí:
ºí ç³Ñ»É Ù³ÛñÁ ϳñáÕ ¿
µ³ó»É ¹áõéÁ
Í»ñ³ó³Í áñ¹áõ ³é³ç
¨ Ëáõݳó³Í »ñÏÇÝùÁ ÉóÝ»É
Ññ»ßï³ÏÝ»ñáí…

*
γݳ㠳ãù»ñÁ ÅåïáõÙ »Ý ïñïáõÙ
ѳÝϳñÍ Ï³Ý³ã³Í ͳé»ñÇ ÙÇçÇó:
öáÕáóáí ¹³Ý¹³Õ ³ÝóÝáõÙ ¿ ÙÇ Ï³éù
ͳÕϳٳÝÝ»ñáí, áñ »ë çñáõÙ »Ù ÁÝóóùÇ å³ÑÇÝ,
¨ í³Ý¹³ÏÝ»ñáí, áñáÝó Ù»ç Ï»ñÝ »Ù ÷áËáõÙ
Ù»ñÃÁݹٻñÃ: γéùÇÝ ÉÍí³Í ¿ ÙÇ Ï³Ûï³é ϳïáõ,
¨ ÙÇ Ó»éݳ÷³Ûï í³ñáõÙ ¿ ϳéùÁ:
ÆëÏ Ï³éùÇ í»ñáõÙ ×»ñÙ³Ï å³ëï³éÝ ¿,
Ç Éáõñ ³ß˳ñÑÇ ·ñí³Í ¿ ³ÛÝï»Õ. §Ê»Éùë
·ÝáõÙ ¿ ϳݳ㠳ãù»ñáí ³Õçϳ ѳٳñ`
áõÃÝ ³Ýó ï³ëÝÑÇÝ·Çó ÙÇÝ㨠ÑÇÝ·Ý ³Ýó Ï»ë,
³é³Ýó ÁݹÙÇçٳݦ:  Æ՜Ýã óñÙ Ï»ëûñ ¿`
Ù»ù»Ý³·ñáõÑÇ-ù³ñïáõÕ³ñáõÑÇÝ»ñÇ ÙÇ ·áõÝ»Õ »ñ³Ù
³Ýó³í »ñÏÝùáí, áñå»ë áÕçáõÛÝÇ Ñ³í³ëïÇ Ýß³Ý
ß³Õ»Éáí í»ñÇó Ù»ù»Ý³·ñí³Í ͳÕϳûñÃÇÏÝ»ñ`
§ê¨ »Ý áõ ϳåáõÛï Ù»ñ ³ãù»ñÝ, ³í³Õ¦:
¶ÉáõËÝ ûñáñ»ó Í»ñ Ãá߳ϳéáõÝ, ϳÃÇ ßß»ñÁ
¹ñ»ó ³ëý³ÉïÇÝ ¨ ÁÝϳí ËáñÁ Ùï³ÍÙáõÝùÇ Ù»ç:
¸áõ Ýϳï»óDZñ,- ѳñóñ»ó ϳïáõÝ,- ϳûñÁ
óñÙ ¿ÇÝ, Áëï »ñ¨áõÛÃÇÝ, ݳ¨ ß³ï ѳٻÕ:
- ´³Ûó ë»ñÝ ¿, ë»ñÝ ¿ Ù»½ ï³ÝáõÙ ³é³ç,-
Ó»éݳ÷³ÛïÝ ³ë³ó…
  …гÝϳñÍ Ï³Ý³ã³Í ͳé»ñÇ ÙÇçáí,
ͳÕϳٳÝÝ»ñáí ¨ í³Ý¹³ÏÝ»ñáí, ÷áÕáóáí ¹³Ý¹³Õ
·ÝáõÙ ¿ñ Ë»Éùë ϳݳ㠳ãù»ñáí ³Õçϳ ѳٳñ:

ÐðºÞî²Îܺð  زÜÎàõÂڲܠ ºðÎÜøÆò
(ï³ñµ»ñ ï³ñÇÝ»ñÇ ·ñÇ ³éÝí³Í Çñ³Ï³Ý å³ïÙáõÃÛáõÝÝ»ñ)

²ØºÜ  ²è²ìàî

²é³íáïÛ³Ý ¹áõ ¹»é áã ÙÇ ï³ñ»Ï³Ý »ë,
³Ù»Ý ³é³íáï ¹áõ ³ñÃݳÝáõÙ »ë ûñáñáóÇ Ù»ç,
¨ ³ãù»ñ¹ ÷³Ï` Ùáñ¹ ³ç Ó»éùÇ
ѳ׻ÉÇ ë³éÝáõÃÛáõÝÝ »ë ½·áõ٠׳ϳïǹ:
ÆëÏ Ñ»ïá ßñËÏáóáí ÷³ÏíáõÙ ¿ µ³ÏÇ ¹³ñå³ëÁ`
ѳÛñ¹ ³ß˳ï³ÝùÇ ·Ý³ó,
¨ Ñ»ïá ¹áõéÁ ÝáñÇó ϵ³óíÇ áõ Ï÷³ÏíÇ`
ùáõÛñ»ñ¹ ¹åñáó ·Ý³óÇÝ…
ºí Ñ»ïá ÉéáõÃÛáõÝ ÏÇçÝÇ ¨ ï³ÝÁ ÙdzÛÝ
Ùáñ¹ ù³ÛÉ»ñÁ ÏÙÝ³Ý ¨ ɳóÇ Ó³ÛÝÁ
/¨ ¹»é ³ãù»ñ¹ ÷³Ï ëó÷íáõÙ »ë ùÇã-ùÇã/,
ùá ɳóÇ Ó³ÛÝÁ, áñÝ ³Ï³Ýçǹ Ù»ç ¿…
øá ɳóÇ Ó³ÛÝÁ…³ÕçÇϹ ¿ ɳÉÇë…ûñáñáóÇ Ù»ç…
ÏÝáç¹ ù³ÛÉ»ñÁ…ÇÝã-áñ ¹éÝ»ñ »Ý ÷³ÏíáõÙ áõ µ³óíáõÙ
ËáѳÝáóÇó Ý»ñë…ºí ëó÷íáõÙ »ë í»ñçݳϳݳå»ë,
Ñ»ïá Í»ñ³ÝáõÙ
ÙÇ ³ÏÝóñÃáõÙ…

²Üìºðæ  ´²Ä²ÜàôØܺðÆ  ø²Ô²ø

ºë Ùáï»ÝáõÙ »Ù ù»½, ÇÝãå»ë ùÝ³ï »ñ»Ë³, áñÁ ÙáõÃ
ë»ÝÛ³ÏáõÙ ³ãù»ñÁ ÷³Ï ¹»åÇ Çñ ³ÝÏáÕÇÝÝ ¿ ·ÝáõÙ
Ó»éù»ñÝ ³é³ç å³ñ½³Í: ä³ï»ñÁ ï³ù »Ý, µ³Ûó »ë
ã»Ù ï»ëÝáõÙ ù»½, áñáíÑ»ï¨ ÑÇÙ³ ³ãù»ñë, û¨ µ³ó,
µ³Ûó ³ñóáõÝùáí »Ý Éóí³Í, ¨ ãï»ëÝáÕ ³ãù»ñáí, Ó»éù»ñë
³é³ç å³ñ½³Í` ˳ñ˳÷»Éáí ßñçáõÙ »Ù ùá ÷áÕáóÝ»ñáõÙ,
½·áõßáñ»Ý ³ÝóÝ»Éáí Ù»ï³ÕÛ³ ûñáñáóÝ»ñÇ, »é³ÝÇí
ѻͳÝÇíÝ»ñÇ, ßáñ» ·Ý¹³ÏÝ»ñÇ, ÷³Ûï» ÓÇ»ñÇ ³ñ³Ýùáí,
¨ áïÝ»ñÇë ϳïáõÝ»ñ »Ý ùëíáõÙ, ²ëïÍáõ óßÏÇݳÏÝ»ñÁ`
Ù³Ûñë ³Û¹å»ë ¿ñ ³ëáõÙ: лïá ѳñ³½³ï Ó³ÛÝ»ñ
÷³Ã³Ãí»óÇÝ ¹»ÙùÇë, ѳñ³½³ï Ù³ïÝ»ñ
³Ûï»ñë ¿ÇÝ ßáÛáõÙ… ͳÝáà ù³ÛÉ»ñ »Ý –
ѳÛñë ïáõÝ »Ï³í… ͳÝáà µ³é»ñ »Ý – ùñáçë Ó³ÛÝÝ ¿`
¹³ë ¿ ëáíáñáõÙ,
ÇÝã-áñ ¹áõé ¿ ÷³ÏíáõÙ,
ÇÝã-áñ ÉáõÛë ¿ ѳݷáõÙ…
ºí Ï»ë·Çß»ñÇÝ ³ñÃݳó³Í ÙÇ »ñ»Ë³ ¿ ɳÉÇë,
áñ í³ï »ñ³½ ¿ ï»ë»É` ëÇñïÁ å³ïéíáõÙ ¿ í³ËÇó`
ǵñ ¹áõñë ¿ »Ï»É ïÝÇó, ˳ճó»É ¿ ÙÇ ùÇã, ¨ Ñ»ïá
í»ñ³¹³ñÓ»É ïáõÝ, ÇëÏ ï³ÝÁ áã áù ãϳ…
˳Õáí ï³ñí³Í ãÇ Ýϳï»É, û ÇÝãå»ë ¿
ÙáõÃÝ ÁÝÏ»É ³ñ¹»Ý
¨ ï³ÝÁ áã áù ãϳ…

ÐÆÜ  ¶àð¶


ºí Ù³ï¹ ÝáñÇó ݳËßÇ íñ³Ûáí ë³ÑáõÙ ¿ ϳٳó` ëϽµáõÙ
³Õáï, Ñ»ïá å³ñ½áñáß ÇÝã-áñ Ó³ÛÝ»ñ »Ý ѳëÝáõÙ ß³ï Ñ»éíÇó-
í³ÛñÇ ³ÕÙáõÏáí å³ïáõѳÝǹ ï³Ï ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿ñ ³íïáÙ»ù»Ý³Ý, Ý³Ë Ù»ÏÝ ¿ñ, Ñ»ïá ¹³ñÓ³Ý ÙÇ ù³ÝÇ, Ñ»ïá
ß³ï³ó³Ý, ¨ ÷áÕáó³ÛÇÝ ßÝ»ñÇ ÏÛ³ÝùÁ è³ÏáË»ó Ýáñ,
ÑÇñ³íÇ Í³Ýñ, ¹Åí³ñÇÝ ¿ï³å, áñÇ ÝÙ³ÝÁ ã¿ñ ï»ë»É µÝ³í
³ÝóÛ³É ûñ»ñÇ áã ÙÇ ³Ýï»ñ ßáõÝ:
öáÕáóÇ ßÝ»ñ` Ù»ñÏ áõ ³ÝáÃÇ, Ç٠ųٳóáõÛóÝ»ñ ÷áßáï
Ù³ÝÏáõÃÛ³Ý, Ó»ñ ³Õ»Ïïáõñ ÏɳÝãáóÝ ³Ñ³ ѳë³í ³Ï³ÝçÇë,
³ë»É ¿` ųÙÁ ÛáÃÝ ¿, ¨ ïÝÇó ³ñ¹»Ý »É»É ¿ Å»ßï³ÝãÇ ì³ÕáÝ,
·áñÍÇ ¿ ·ÝáõÙ, ³Ýïñ³Ù³¹Çñ ù³ó³Ñ³ñ»Éáí ׳Ù÷ÇÝ
å³ï³Ñ³Í ùݳï ßÝ»ñÇÝ, áñáÝù ³ÛÝå»ë ¿ÇÝ í³ñÅí»É ³ñ¹»Ý
ë³åá·ÇÝ Ýñ³` ¿É ã¿ÇÝ ß³ñÅíáõÙ å³éÏ³Í ï»Õ»ñÇó` å³ï»ñÇ
ï³ÏÇó, áõñ Ù³Ýñ ¹áÕáí ë»ÕÙí³Í Çñ³ñ ³Ýóϳóñ»É ¿ÇÝ
ã³ñù³ß, ³ÝáÃÇ ¨ë ÙÇ ·Çß»ñ:
лïá í³ÛݳëáõÝ ÙÇ ³Ýï³Ý»ÉÇ` ųÙÁ áõÃÝ »Õ³í, í³ñë³íÇñÝ»ñÁ
³Ýó³Ý ÷áÕáóáí, ¨ ËÇëï ·áñÍݳϳÝ, í³ñÅ ß³ñÅáõÙÝ»ñáí`
÷áñÓ»Éáí Ó»ñ åáã-³Ï³ÝçÇ íñ³ ëñáõÃÛáõÝÝ Çñ»Ýó
ÙÏñ³ï-³Í»Éáõ: ºí Ù³ï¹ ÝáñÇó ݳËßÇ íñ³Ûáí ë³ÑáõÙ ¿
ϳٳó - ¨ ßáõÝã¹ å³Ñ³Í ëå³ëáõÙ »ë Éáõé` ÏáÕùÇ ë»ÝÛ³ÏÇó
áõñ áñ ¿ Ù³Ûñ¹ ÏϳÝãÇ ÑÇÙ³.- ì»ñ ϳó, ³Û ïÕ³, ųÙÁ ï³ëÝ »Õ³í… ºí Ç Ñ³ëï³ïáõÙÝ Ùáñ¹ Ëáëù»ñÇ` ѳÛÑáÛ³Ýù, ѳãáó
˳éÝí»óÇÝ Çñ³ñ` Ùë³·áñÍ ²íáÝ, µÝáõÛÃáí µ³ñÇ, µ³Ûó ï»ëùÁ
¹³Å³Ý, µáÉáñÇ ÏáÕÙÇó ãëÇñí³Í, ݳ¨ ³ÝïáõÝ ßÝ»ñÇ, ¨
ÏñÏÝíáõÙ ¿ñ ÝáõÛÝ å³ïÙáõÃÛáõÝÁ ³Ù»Ý ³é³íáï` ×Çßï ųÙÁ
ï³ëÇÝ ÙëÇ Ñáï ³é³Í ßÝ»ñÝ Ñ³ãáõÙ ¿ÇÝ, ¨ ѳÛÑáÛáõÙ ¿ñ
²íáÝ Ï³ï³ÕÇ, ßÝ»ñÇó ùÇã-ùÇã ³ÝóáõÙ ³Ý»Éáí Ý³Ë ÏÝáçÝ,
³å³` ½áù³ÝãÇÝ, Ñ»ïá ѳñ¨³ÝÝ»ñÇÝ, Ñ»ïá` ÁݹѳÝáõñ…
лïá Ù³ñáõÙ ¿ÇÝ ³ÕÙáõÏ áõ ù³ÛÉ»ñ, ¨ Ù³ï¹ ÝáñÇó
ݳËßÇ íñ³Ûáí ë³ÑáõÙ ¿ ϳٳó.- ÇÝã áñ ù³Õ³ùÇ,
ÇÝã áñ ÙÇ µ³ÏáõÙ ÑÇÝ ·áñ· ¿ ϳËí³Í, ¨ ÙÇ ç³Ñ»É ÏÇÝ
»ñ»Ë³Ý ·ñÏÇÝ, µ³ñÇ Ñ³Û³óùáí ݳÛáõÙ ¿ñ, ÉéáõÙ,
·áõó» ѳëϳó³í, áñ ï³ñÇÝ»ñÁ ·ÝáõÙ »Ý ³ñ³·,
¨ ï³ñÇùÝ ³é³Í ûï³ñ³Ï³ÝÝ ³Ûë, DZÝã Çٳݳë, û
ÇÝã»±ñ ¿ ÑÇᯐ ³Ûë ÑÇÝ ·áñ·Ç ¹»Ù, áñ Ëáݳí³ó³Ý ³ãù»ñÁ,
ÝáõÛÝÇëÏ ³ñóáõÝù ѳÛïÝí»ó` Ý³Ë Ù»ÏÁ, Ñ»ïá
¹³ñÓ³Ý ÙÇ ù³ÝÇ,
                    Ñ»ïá ß³ï³ó³Ý…

ÎÆð²ÎÆ

ê»Ý۳ϳÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñ` ß³ñí³Í ÏáÕù-ÏáÕùÇ, Éáõë³ÙáõïÇ
·á·ÇÝ` ÑÇí³Ý¹ »ñ»Ë³Ý»ñ, áñáÝó µ³Ï ã»Ý ÃáÕÝáõ٠˳ճÉáõ –
ݳÛáõÙ »Ý ¹áõñë ë»Ý۳ϳÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñÁ:
ºí ÙÇÝã ÁëÇÏ-ÁÝÇÏ ³ë»Éáí ٻͳÝáõÙ ¿Ç ¶ÛáõÙñí³ ÷áÕáóÝ»ñáõÙ-
³Ýí»ñç ÝáõÛÝÝ ¿ÇÝ ÙÝáõÙ ë»Ý۳ϳÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñÁ, ³Ýí»ñç
ÝáõÛÝÝ ¿ÇÝ ÙÝáõÙ: ´³Ûó Ýßí³Í ûñ»ñÇÝ »ñµ»ÙÝ ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ ¿Ç:
ºí Ù³Ûñë, ³ÃáéÝ»ñÇ Ñ»ï ÙdzëÇÝ ÇÝÓ ¹ÝáõÙ ¿ñ ë»Õ³ÝÇÝ
¨ ѳï³ÏÝ ¿ñ Éí³ÝáõÙ, Ñ»ïá ³ÝóÝáõÙ ¿ñ ë»Õ³ÝÁ ëñµ»ÉáõÝ-
³ÃáéÝ»ñÝ ÇçÝáõÙ ¿ÇÝ Ñ³ï³ÏÇÝ, ÇëÏ »ë ÝáõÛÝ Ï³ñ·áí
ï»Õ³÷áËíáõÙ ¿Ç Éáõë³ÙáõïÇ ·á·, áñáíÑ»ï¨ Ñ³ï³ÏÁ
¹»é ËáÝ³í ¿ñ, ÇëÏ »ë` ¹»é ÑÇí³Ý¹, ÇëÏ »ë ãݳ۳Í
ß³ï ÷áùñ ¿Ç, µ³Ûó ϳñ¹³É ·Çï»Ç ³ñ¹»Ý, ¨ Ù³Ûñë
çÕ³ÛݳÝáõÙ ¿ñ, áñáíÑ»ï¨ ¹Åí³ñ ¿ñ ÇÝÓ ï»ÕÇó ï»Õ ï³Ý»ÉÁ
§¸áÝ ÎÇËáïǦ ͳÝñ ѳïáñÇ Ñ»ï ÙdzëÇÝ, ÇëÏ »ë
ѳϳé³ÏÇ å»ë ëÇñáõÙ ¿Ç ѳëï ·ñù»ñ ϳñ¹³É,
ѳïϳå»ë Éáõë³ÙáõïÇ ·á·ÇÝ, ë»Ý۳ϳÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñÇ
³ñ³ÝùáõÙ, áñáíÑ»ï¨ Ù³Ûñë ·áñÍ»ñáí ÁÝϳÍ, ѳ׳Ë
Ùáé³ÝáõÙ ¿ñ ÇÝÓ Çç»óÝ»É ¨ »ë »ñϳñ ÙÝáõÙ ¿Ç ͳÕÇÏÝ»ñÇ
³ñ³ÝùáõÙ…¨ ÇÝÓ³ÝÇó ͳÕÇÏÝ»ñÇ Ñáï ¿ñ ·³ÉÇë,
ÇëÏ Í³ÕÇÏÝ»ñÇó` ³ëåÇñÇÝÇ… лïá »ñ¨Ç
ß³ï Å³Ù³Ý³Ï ³Ýó³í, áñáíÑ»ï¨ Ù³Ûñë Í»ñ³ó»É ¿ ³ñ¹»Ý,
áñáíÑ»ï¨ ÇÝùë ¿É Í»ñ³ÝáõÙ »Ù ³ñ¹»Ý, µ³Ûó »ñµ»ÙÝ
/ÙdzÛÝ ÏÇñ³ÏÇ ûñ»ñÇÝ/, »ñµ áõ½áõÙ »Ù ÇÝã-áñ µ³Ý ÑÇß»É
¨ ÇÝã-áñ µ³Ý Ùáé³Ý³É, ½·áõßáñ»Ý ѳÝáõÙ »Ù ·ñù»ñÇë
³ñ³ÝùÇó §¸áÝ ÎÇËáïÁ¦, ½·áõßáñ»Ý Ùáï»óÝáõÙ »Ù ¹»ÙùÇë
¨ Ñ»éáõ-Ñ»éíÇó å³ñ½ ³éÝáõÙ »Ù ͳÕÇÏÝ»ñÇ ÑáïÁ
¨ å³ñ½ ï»ëÝáõÙ »Ù ÑÇí³Ý¹ »ñ»Ë³ÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñÇ
³ñ³ÝùáõÙ Ýëï³Í, ¨ ½³ñٳݳÉÇáñ»Ý ç³Ñ»É Ù³Ûñë
³ñ¹áõÏáõÙ ¿ ³ñï³ëí»Éáõ ã³÷ ÷áùñÇÏ í»ñݳ߳åÇÏÝ»ñë…

ºðºø   ¼àõèܲâÆ

  ÎÇñ³ÏÇÝ ·áÉ ¿ñ ïí»É í³ñë³íÇñ³ÝáóÇ ¹é³Ý Ùáï
áõ ã¿ñ ß³ñÅíáõÙ ï»ÕÇó: سùáõñ ë³÷ñí³Í,
»ñ»ëÝ»ñÁ ³ÉÛáõñáï /í³ñë³íÇñÁ ã¿ñ ËÝ³Û»É ¹ÇÙ³÷áßÇÝ/,
Ùݳó³Í ³Ù»Ý ÇÝãÁ ë¨` ÏáëïÛáõÙÝ»ñÁ ë¨,
³ãù-ÑáÝù»ñÁ ë¨, ¹é³Ý Ùáï ß³ñí³Í ¿ÇÝ »ñ»ùáí,
ÍËáõÙ áõ ݳÛáõÙ ¿ÇÝ Çñ³ñ` »ñ»ëÝ»ñÁ ³ÉÛáõñáï:
å³Ûͳé ßáÕáõÙ ¿ñ ³ñ¨Á, ¨ ³é³íáïÛ³Ý µ³ÕÝÇù
·Ý³ó³Í å³é³íÝ»ñÇ Ï³ñÙñ³Ãáõß áõ Ù³ùñ³Ù³ùáõñ
ËáõÙµÝ ¿ñ í»ñ³¹³éÝáõ٠ѳݹÇë³íáñ, ×Ëï³Í ßáñ»ñáí
íÇÃ˳ñÇ ½³ÙµÛáõÕÝ»ñÁ Ù³ÝñÇÏ ù³ÛÉùÇ ï³Ïïáí ûñáñ»Éáí:
ÌËáõÙ áõ ݳÛáõÙ ¿ÇÝ Ýñ³Ýó` »ñ»ù ³ÉÛáõñáï ½áõéݳãÇ,
³Ýï³ñµ»ñ ݳÛáõÙ ¿ÇÝ Ýñ³Ýó áõ Ýí³·áõÙ ¿ÇÝ ÙïáíÇ
Þáå»ÝÇ Ñ³ÛïÝÇ Ù»Õ»¹ÇÝ, ѳÛïÝÇ, µ³Ûó Ý»ñ»ÉÇ ß»ÕáõÙáí…
ºí Ñ»ïá ãѳëϳó³Ý, û ÇÝãå»ë, ³é³Ýó
ÙÇ µ³é ³Ý·³Ù ÷á˳ݳϻÉáõ, ³é³Ýó Çñ³ñ »ñ»ëÇ
ݳۻÉáõ, ù³ÛÉ»óÇÝ å³é³íÝ»ñÇ »ï¨Çó, Ù³ùáõñ ë³÷ñí³Í,
³ÉÛáõñáï »ñ»ëÝ»ñáí »ñ»ù ½áõéݳãÇ, ÙïáíÇ Ó·»Éáí ïËáõñ
Ù»Õ»¹ÇÝ, ÙïáíÇ` µ³Ûó ÉÇáíÇÝ ï³ñí³Í Çñ»Ýó ·áñÍáí,
ÙïáíÇ` µ³Ûó ³é³Ýó ·ÉáõË å³Ñ»Éáõ, ¨ ÏÇñ³ÏÇÝ,
áñ ·áÉ ¿ñ ïí»É áõ É׳ó»É ¿ñ í³ñë³íÇñ³ÝáóÇ
¹é³Ý ³é³ç, ¹³Ý¹³Õ áõ ÍáõÛÉ-ÍáõÛÉ ß³ñÅí»ó ï»ÕÇó:
ºí ³Õ³íÝÇÝ»ñÇ, áñáÝù ÇÝã-áñ ÙÇ ÏïáõñÇó Ý»ïí»Éáí »ñÏÇÝù
ÉáõóÏáõ ×»ñÙ³Ï µáóÇ ÝÙ³Ý µéÝÏíáõÙ ¿ÇÝ û¹Ç Ù»ç,
¨ ³·é³íÝ»ñÇ, áñáÝù µáóÇ Ù»ç ÙáËñ³ó³Í, 먳ó³Í
³Õ³íÝÇÝ»ñÝ »Ý ݳËÏÇÝ, ¨ Ù»ù»Ý³Ý»ñÇ ³ÕÙáõÏÇ,
»ñ»Ë³Ý»ñÇ ½í³ñóӳÛÝ ×Çã áõ ÍÇͳÕÇ ÙÇçáí,
µ³ÝÇó ³Ýï»ÕÛ³Ï ù³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ å³é³íÝ»ñÁ ѳݹÇë³íáñ,
µ³ÝÇó ³Ýï»ÕÛ³Ï ù³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ ½áõéݳãÇÝ»ñÁ »ñ»ù,
¨ ùñïÇÝùÁ ÍáñáõÙ ¿ñ Ù³ùáõñ ë³÷ñí³Í ¹»Ùù»ñÇ íñ³Ûáí,
ÃáõË ³éáõÝ»ñ ·Í»Éáí Ýñ³Ýó ³ÉÛáõñáï Ãß»ñÇÝ…
ÆëÏ »ñµ å³é³íÝ»ñÝ ³ÝÑ»ï³ó³Ý µ³Ï»ñÇ ¨ ¹³ñå³ëÝ»ñÇ
áñá·³ÛÃáõÙ, ÏÇë³ÙÃÇ Ù»ç ÙdzÛݳÏ, ÙáÉáñí³Í ϳݷݻóÇÝ
Ýñ³Ýù, ÙáÉáñí³Í ϳݷݻóÇÝ áõ ݳۻóÇÝ Çñ³ñ ѳÝϳñÍ`
먳ó³Í »ñ»ëÝ»ñáí, ë¨ ÏáëïÛáõÙÝ»ñáí, ³ãù-ÑáÝù»ñáí ë¨-
³Ûë »±ñµ ÙáËñ³ó³í ÏÇñ³ÏÇÝ` ÉáõóÏáõ å»ë µéÝÏí»ó
áõ ѳݷ³í, ³Ûë »±ñµ ÙÃÝ»ó ûñÁ…¨ ³Ûë DZÝã
÷áÕáó ¿` ³ÝͳÝáà µáÉáñáíÇÝ…
ÆëÏ »ñµ ÷³Ï ¹³ñå³ëÇ »ï¨Çó Ù»ÏÁ ù³ñ ßåñï»ó`
Ïé³í»Éáí í³Ë»ó³Í »ñ»ù ³·é³í Ãé³Ý »ñÏÇÝù
¨ è»ñÁ ¹³Ý¹³Õ ß³ñÅ»Éáí
ÉáõÍí»óÇÝ Ë³í³ñáõÙ ÙÃáõÃ۳݅

Þ²ð²¸ðàõÂÚàõÜ

ä³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëÇÝ Ñݳñ³íáñ ã¿ å³ïÙ»É,- ³ëáõÙ ¿ñ
ѳÛñë ¨ çÕ³Ûݳó³Í ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿ñ ë»ÝÛ³ÏáõÙ, ÇëÏ »ë
ï»ïñ³ÏÁ Ó»éùÇë ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿Ç Ýñ³ »ï¨Çó, áñáíÑ»ï¨
áõëáõóÇãÝ ¿ñ ѳÝÓݳñ³ñ»É ß³ñ³¹ñáõÃÛáõÝ ·ñ»É
å³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëÇÝ: ÆëÏ áõñÇß ¿É á±í åÇïÇ ÇÝÓ å³ïÙ»ñ
å³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëÇÝ, »Ã» áã ѳÛñë, áñÇ Ù»¹³ÉÝ»ñÁ óùáõÝ
ÏåóÝáõÙ ÏñÍùÇë ÇçÝáõÙ ¿Ç µ³Ï ¨ ѳí³ë³ñÁ ѳí³ë³ñÇ`
ßñçáõÙ Ù»¹³É³ÏÇñ  ÁÝÏ»ñÝ»ñÇë Ñ»ï áõë áõëÇ ïí³Í…
ä³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëDZÝ, Ñݳñ³íáñ ã¿՜,-³ëáõÙ ¿ñ ѳÛñë,-
áã ÙÇ Ï»ñå Ñݳñ³íáñ ã¿…- ¨ çÕ³Ûݳó³Í ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿ñ,
ãÝϳï»Éáí, û ÇÝãå»ë ¿ Çñ³ñ »ï¨Çó Í˳Ëáï ÏåóÝáõÙ
¨ ÝáñÇó ×ÙÉáõÙ ÙáËñ³Ù³ÝÇ Ù»ç, ÇëÏ »ë ï»ïñ³ÏÁ
Ó»éùÇë ·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿Ç Ýñ³ »ï¨Çó, ó˳ÝÓ»Éáí ³Ýí»ñç:
лïá Ù³Ûñë Ùdzó³í Ù»ñ ËÙµÇÝ, Ñ»ïá ùáõÛñ»ñë,
¨ ó˳ÝÓáõÙ ¿ÇÝù…ºí ѳÛñë ѳÝϳñÍ ³Ýß³ñųó³í
ë»ÝÛ³ÏÇ Ï»ÝïñáÝáõÙ, ¹áÕ³óáÕ Ó»éùáí ×ÙÉ»ó í»ñçÇÝ
Í˳ËáïÁ ÙáËñ³Ù³ÝÇ Ù»ç, Ñ»ïá ѳݻó åÇç³ÏÁ
¨ ËݳÙùáí ϳ˻ó ³ÃáéÇ ÃÇÏݳÏÇÝ…: ¼³ñÙ³Ýùáí
Ýñ³Ý ¿ÇÝù ݳÛáõÙ, ÇëÏ Ý³ Ëáݳí ѳ۳óùáí ݳÛáõÙ ¿ñ Ù»½,
ÇëÏ ¹áÕ¹áÕ³óáÕ Ù³ïÝ»ñÁ í»ñݳ߳åÇÏÇ Ïá׳ÏÝ»ñÝ ¿ÇÝ
ù³Ý¹áõÙ…: ÆëÏ »ñµ ³Ý׳ñ³Ï ß³ñÅáõÙÝ»ñáí ÙÇ Ï»ñå
ѳÝí»ó` ÙÇ ï»ë³Ï Ë»Õ׳ó³í, ÷áùñ³ó³í` í»ñݳ߳åÇÏÁ
Ó»éùÇ Ù»ç µéݳÍ, ¨ Ù³ñÙÇÝÁ ã·Çï»ñ ÇÝãå»ë óùóÝ»É,
Ù³ñÙÇÝÁ` ³ÙµáÕçáíÇÝ ëåÇÝ»ñÇ Ù»ç Ïáñ³Í…:
 …سÛñë ³ñ¹»Ý ɳÉÇë ¿ñ ³ÝÏÛáõÝáõÙ ÏÍÏí³Í, ÇëÏ Ù»Ýù
÷³Ã³Ãí»É ¿ÇÝù ³ÙµáÕçáíÇÝ ëåÇÝ»ñáí å³ïí³Í Ù»ñ ÑáñÁ,
ÇëÏ Ù»Ýù ɳÉÇë áõ ÍÇͳÕáõÙ ¿ÇÝù ëñï³å³ï³é,
ϳñÍ»ë Ñ»Ýó Ýáñ í»ñç³ó³í å³ï»ñ³½ÙÇ í»ñçÇÝ ûñÁ,
ϳñÍ»ë Ñ»Ýó Ýáñ µ³óí»ó ¹áõéÁ,
¨ Ñ»Ýó Ýáñ ï»ë³Ýù å³ï»ñ³½ÙÇó ïáõÝ ¹³ñÓ³Í
Ù»ñ ÑáñÁ, ¨ ÷³Ã³Ãí»É,
ɳÉÇë áõ ÍÇͳÕáõÙ ¿ÇÝù ëñï³å³ï³é…

βðØÆð ²ðÚàõÜÀ, àð زðØÆÜ âàõܺð

öáÕáóáõÙ ¹³ñÓÛ³É ·³ñáõÝ ¿, µ³Ûó Ýáñ »Ý ѳÛïÝí»É
ï»ñ¨Ý»ñÁ: ê¨ ù³ñ»ñáí ÙÇ »Ï»Õ»óÇ, áñ ³Ýã³÷ Ñá·Ý»É ¿
³åñ»Éáõó, ë¨ ßáñ»ñÇ Ù»ç ÏáõÉáõÉí³Í å³é³íÝ»ñ,
áñ µáÉáñáíÇÝ ã»Ý áõ½áõÙ Ù»éÝ»É ¨ ÙÇ ï³ñ»ó ïÕ³Ù³ñ¹,
áñ ³ÕÇáÕáñ٠ɳÉÇë ¿` ³Û¹ DZÝã å³ï³Ñ»ó, ÙdzÛÝ ÙÇ
å³Ñ, Áݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ å³Ñ µ³ó ÃáÕ»ó Ùáñ Ó»éùÁ,
ßñçí»ó ݳۻÉáõ ³ÕÇáÕáñÙ áÕµ³óáÕ ·³é³ÝÁ, áñÝ ³ÛÝù³Ý
·»Õ»óÇÏ ¿ñ` ųå³í»ÝÁ ׳ϳïÇÝ Ë³ã ³ñ³Í, ÙdzÛÝ ÙÇ
å³Ñ µ³ó ÃáÕ»ó Ùáñ Ó»éùÁ ¨ ³Ñ³ Ùݳó ٻݳÏ`
ë¨ ß³É»ñáí ÏáõÉáõÉí³Í å³é³íÝ»ñÇ µ³½ÙáõÃÛ³Ý Ù»ç,
áñ ³Ýï³ñµ»ñ ݳÛáõÙ ¿ñ ³ÕÇáÕáñÙ ³ñï³ëíáÕ ï³ñ»ó
ïÕ³Ù³ñ¹áõÝ ¨ ˳ã³ÏÝùáõÙ ³ñ³·-³ñ³·` î»ñ,
÷ñÏÛ³ Ù»½ Ç ã³ñ»…: ºí Ç՜Ýã ³ñ³·áõÃÛ³Ùµ ÙáõÃÝ ÁÝϳí,
¨ ¹áõ` ¹»Ùù¹ ³ñóáõÝùÝ»ñÇ Ù»ç Ïáñ³Í, ùëí»Éáí å³ï»ñÇÝ,
ÙáÉáñí³Í ßñçáõÙ »ë ×»ñÙ³Ï ÙáÙ»ñÇ Ù»ç ¨ ËáñÑñ¹³íáñ
÷ë÷ëáóÝ»ñÇ, ³ÝÏÛ³Ýù ¹ÇÙ³ÏÝ»ñÇ ¨ ×»ñÙ³Ï Ó»éù»ñÇ,
áñ µéÝ³Í ï³ÝáõÙ »Ý ÙáÙ»ñÁ í³éíáÕ…: ºí ³Û¹ /ÇÝãå»±ë
å³ï³Ñ»ó/, ¹áõ ï»ë³ñ ѳÝϳñÍ – ϳñÙÇñ ųå³í»ÝÁ
ÁÝÏ»É ¿ñ Ñ»éáõ, ϳñÙÇñ ³ñÛáõÝÁ, áñ Ù³ñÙÇÝ ãáõÝ»ñ,
½³ñÙ³ó³Í-³ÝÙ»Õ ³ãù»ñÁ, áñ ³Ûɨë ã»Ý ÷³ÏíáõÙ,
¨ Ù³ñÙÇÝÁ, áñ ·ÝáõÙ ¿ ³é³Ýó ³ÕÇáÕáñÙ áÕµÇ, ¨ áÕµÁ,
áñ åïïíáõÙ ¿ »Ï»Õ»óáõßáõñçÁ, Ùáñ¹ Ó»éÇó µéÝ³Í /ÙdzÛÝ
ÙÇ å³Ñ, Áݹ³Ù»ÝÁ ÙÇ å³Ñ/, ¨ ¹áõ, áñ í³½áõÙ »ë
Ýñ³Ýó »ï¨Çó, ¨ áïù»ñ¹ ËñíáõÙ »Ý ÑáÕÇ Ù»ç, ¨ ³ÝóÝáÕ
ûñ»ñÁ ù³ßáõÙ »Ý ßáñ»ñÇó¹, ¨ ³ÝóÝáÕ ï³ñÇÝ»ñÁ,
áñ ù³Ùáõ å»ë Ë÷íáõÙ »Ý »ñ»ëǹ ¨ Ñ»ñÃáí
÷³ÏáõÙ ³ãù»ñÁ ½³ñÙ³ó³Í áõ ³ÝÙ»Õ ÙáÙ»ñÇ…

²Úê ¶ÆÞºð ºì ì²ÔÀ òºðºÎÀ ÞÆð²ÎÆ Ð²ð²ì²ÚðàõØ ºì ¶ÚàõØðÆ ø²Ô²øàõØ êä²êìàõØ ¾ ²è²Üò îð²Ø²¸ðàõÂڲܠºÔ²Ü²Î…

…ºí Í»ñáõÝÇÝ, áñÝ ÇÙ å³åÝ ¿ñ »ñ¨Ç, ϳ٠¿É` å³åÇ å³åÁ, áñÝ ³ÝÙÇç³Ï³Ýáñ»Ý ë»ñáõÙ ¿ñ ÜáÛÇó áõ ëÇñáõÙ ¿ñ ѳ׳Ë, ѳïϳå»ë ³ÝÓñ¨áï ûñ»ñÇÝ, å³ïÙ»É çñѻջÕÛ³Ý Çñ Ñáõß»ñÁ, ³Ù»Ý ³Ý·³Ù ëÏë»Éáí Çñ å³ïÙáõÃÛáõÝÁ. §ØÇ ³ÛëåÇëÇ Ùáõݹ³é ûñ ¿ñ …¦  ݳ˳¹³ëáõÃÛ³Ùµ …Í»ñáõÝÇÝ, áñÇÝ
³Ù»Ý ³é³íáï ͳÝñ áõ ÑݳٻÝÇ å³Ñ³ñ³ÝÇ ÝÙ³Ý ù³ßùß»Éáí
Çñ µ³½Ï³ÃáéÇ Ñ»ï ÙÇ Ï»ñå ï»Õ³íáñáõÙ ¿ÇÝù Ù»ñ µÝ³Ï³ñ³ÝÇ ÙÇ³Ï Éáõë³íáñ ³ÝÏÛáõÝáõÙ` å³ïáõѳÝÇ ¹ÇÙ³ó,
áñï»ÕÇó »ñ¨áõÙ ¿ñ µ³ÏÝ Çñ µ³½Ù³ÃÇí å³é³íÝ»ñáí, áñáÝù
³é³íáïÇó ÇñÇÏáõÝ åÕÝÓÛ³ ϳÃë³Ý»ñ ¿ÇÝ ÷³ÛÉ»óÝáõÙ ³Ýëå³é »é³Ý¹áí, ÙÇ ù³ÝÇ Ñ³í, áñáÝù ³Ýí»ñç ÏïóáõÙ ¿ÇÝ ·»ïÇÝÁ` ϳñÇ Ù»ù»Ý³ÛÇ ³ë»ÕÇ ÝÙ³Ý ÝáõÛÝ éÇÃÙáí í»ñáõí³ñ ³Ý»Éáí ·ÉáõËÝ»ñÁ, ¨ Ù³Ûñë, áñÝ ³ÝÁݹѳï ÇÝã-áñ µ³Ý ¿ñ
ϳñáõÙ, ¨ Ù»Ýù µáÉáñë ÙdzëÇÝ ëå³ëáõÙ ¿ÇÝù Ñáñë…
   ºí ëå³ëíáõÙ ¿ÇÝ ¿ÉÇ ÇÝã-áñ µ³Ý»ñ:

2…¶³ÉÇý» ѳ·³Í Ùé³ÛÉ ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ, µ»Õ»ñáí, áñáÝó
Ó¨³íáñÙ³Ý »Õ³Ý³ÏÁ å³ñ½ ¿ñ ã³÷³½³Ýó` í³ñë³íÇñÁ
µáõà ٳïÁ ¹ÝáõÙ ¿ñ ³ÝÙÇçå»ë ùûñÇ ï³Ï, Ùݳó³Í
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÁ ë³÷ñáõÙ Ù³ùáõñ, ¨ ûñÁ ÙÇçÇÝ Ñ³ßíáí
ùë³Ý ȳíñ»ÝïÇ ¿ñ ¹áõñë »ÉÝáõÙ í³ñë³íÇñ³ÝáóÝ»ñÇó`
ãáñë Ù³ïÁ µÉáõ½Ý»ñÇ ÙÇçÏá׳ϳÛÇÝ µ³óí³ÍùÝ»ñÇ Ù»ç
Ëñ³Í, ÙÛáõë Ó»éùáí ç³Ý³ëÇñ³µ³ñ ó÷ ï³Éáí áõë»ñÇÝ,
ÏñÍù»ñÇÝ Ã³÷Ã÷í³Í Ù³½Ù½áõÏÝ»ñÁ ¨ ѳ۳óùÝ»ñÁ ѳé³Í
³å³·³ÛÇÝ, ѳïáõ ù³ÛÉ»ñáí ÙïÝáõÙ ¿ÇÝ ûñí³ Ù»ç`
»ñç³ÝÏáõÃÛáõÝÝ áõ ¹Åµ³ËïáõÃÛáõÝÝ Çñ³ñ ˳éݳͅ
   »¨ ëå³ëíáõÙ ¿ÇÝ ¿ÉÇ ÇÝã-áñ µ³Ý»ñ:

3. …Øݳù µ³ñáí, é»Éë»ñÇ íñ³ Ýëïáï³Í ѳñ³½³ïÝ»ñ,   
      ³åñ»ù ˳ճÕ` µ³Ýï³Ëó»ñáõÙ ¨ Ñá·»µáõųñ³ÝÝ»ñáõÙ,
      ·³ñß³Ñáï ·³ñ»çñ³ïÝ»ñáõÙ ¨ ÝÏáõÕÝ»ñáõÙ ³éÝ»ïÝ»ñáí ÉÇ:
      ºí ù³Õ³ùÇ ÙÇ³Ï µ³ÕÝÇùÁ, áñÝ ³ß˳ïáõÙ ¿ñ ³Ý˳÷³Ý,
      ѳÉÇó ÁÝÏ»É ¿, µ³Ûó DZÝã ϳñáÕ ¿ ³Ý»É ³Ûëù³Ý Ï»Õï áõ ÷áßáõ
      Ù»ç, ¨ Ñ»ñÃÁ »ñµ»ù ã¿ñ Ýí³½áõÙ, áñáíÑ»ï¨ É³íñ»ÝïÇÝ»ñÁ
      í³ñë³íÇñ³ÝáóÝ»ñÇó ¹áõñë ·³Éáí, ѳïáõ ù³ÛÉ»ñáí
      ÙïÝáõÙ ¿ÇÝ µ³ÕÝÇù, ³ÛÝáõÑ»ï¨` ·³ñ»çñ³ïáõÝ, áñï»ÕÇó
      ¹áõñë ·³Éáí, ÙÇ Ï³ñ× Å³Ù³Ý³Ï ×á×í»Éáõó Ñ»ïá,
      »ñϳñ áõ  ÓÇ·  å³éÏáõÙ ¿ÇÝ Ï»Õï áõ ÷áßáõ Ù»ç,
      ÏáÕù-ÏáÕùÇ, ãáñë Ù³ïÁ µÉáõ½Ý»ñÇ ÙÇçÏá׳ϳÛÇÝ
      µ³óí³ÍùÇ    Ù»ç Ëñ³Í…: лïá Ýñ³Ýó ù³ñß ¿ÇÝ
      ï³ÉÇë µ³ÕÝÇùÇ å³ïÇ ï³Ï ¨ ÝáñÇó ÏáÕù-ÏáÕùÇ
      ß³ñáõÙ…ºí å³ïÙáõÃÛáõÝÁ ÏñÏÝíáõÙ ¿ñ ß³ñáõݳÏ:
          ´³Ûó ¿ÉÇ áõ ¿ÉÇ ëå³ëíáõÙ »Ý Ýáñ µ³Ý»ñ:

4….   ²Ë, ѳ, Í»ñáõÝÇ՜Ý…: ܳ ·áÕáõÝÇ ÏݳÛÇ ãáñë ÏáÕÙÁ
       ¨ ѳÙá½í»Éáí, áñ ¹áõñë ¿ Ùݳó»É áõß³¹ñáõÃÛáõÝÇó, Ï»åÇÇ
       ÙÇçÇó ÏѳÝÇ çñѻջÕÇó Ùݳó³Í Í˳ËáïÇ ÏáÃáõÏÝ áõ ùÇã
       Ñ»ïá ë»ÝÛ³ÏÁ ÏÉóíÇ Ý³Ëݳ¹³ñÛ³Ý ÍËáí, ¨ å³Ñ ³Ýó`
       ãáñãáñáõÏ ÏáõñÍùÁ µéÝ³Í ÏëÏëÇ Í³Ýñ ѳ½³É, ¨ ѳ½Ç íñ³, 
       Ï»ë»ñç³ÝÇÏ-Ï»ë¹Åµ³Ëï ¹»Ùù»ñáí Ïѳí³ùí»Ý Ù³Ñí³Ý
       Ññ»ßï³ÏÝ»ñÝ áõ ëñµ»ñÁ ¹³Éϳ¹»Ù, ûñ³Ñ³í³ï ϽÝÝ»Ý
       Í»ñáõÝáõÝ, áñÁ ¹³ñ»ñ ß³ñáõÝ³Ï Ë³µ»É ¿ Ýñ³Ýó Ù³Ñí³Ý
       Ï»ÕÍ Ýß³ÝÝ»ñáí, ѳí³ù»É ¿ ßáõñçµáÉáñÁ, Ïïñ»Éáí ·áñÍÇó,
       µ³ÝÇó, ¨ ³å³, ³ãù»ñÁ ÏÇë³Ëáõ÷, Çñ ÑÇÝ å³ïÙáõÃÛáõÝÝ ¿
       ëÏë»É. §¾ëûñí³ å»ë ÙÇ Ùáõݹ³é ûñ ¿ñ…¦: ê³Ï³ÛÝ ³Ûë
       ³Ý·³Ù, ϳñÍ»ë û Ï»ÕÍÇù ãϳñ ¨ Ññ»ßï³ÏÝ»ñÁ
       ³½¹³ñ³ñ»óÇÝ` µ³ó å³Ñ»É »ñÏÝùÇ ¹éÝ»ñÁ, ¨ ³Ñ³, ѳÝϳñÍ,
       Çñ ï³ÕïϳÉÇ áõ ëÙù³Í ϳó³ñ³ÝÇó ¹áõñë Ý»ïí»ó Ñá·ÇÝ`
       óÝÍáõÃÛáõÝÇó ˻ɳÏáñáõÛë` óÙ³Ñ µ³Ýï³ñÏáõÃÛ³Ý Ñ»ï       
       ѳßïí³Í ϳɳݳíáñÇ ÝÙ³Ý, áñÇÝ ³Ýëå³ë»ÉÇáñ»Ý
      ³½³ïáõÃÛáõÝ ¿ÇÝ å³ñ·¨»É…

        …¸³éݳÕÇ áÕµ³Éáí å³é³íÝ»ñÁ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ÇÝ
      ÷³ÛÉ»óÝ»É Ï³Ãë³Ý»ñÝ ³Ýëå³é »é³Ý¹áí, ë·³íáñ éÇÃÙáí
      ïÏïÏáõÙ ¿ñ ϳñÇ Ù»ù»Ý³Ý, ¹³ñå³ëÇ »ñϳÛÝùáí
      Ùé³Ûɳ¹»Ù ß³ñíáõÙ ¿ÇÝ É³íñ»ÝïÇÝ»ñÁ` ãáñë Ù³ïÁ
      ÙÇçÏá׳ϳÛÇÝ µ³óí³ÍùÇ Ù»ç Ëñ³Í…: ºí í»ñç³å»ë
      »Ï³í ѳÛñë, áñÇÝ ³Ýí»ñç ëå³ë»É »Ù ¨ áñÁ ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù
      ïáõÝ »Ï³í ó»ñ»Ïáí, ¨ ÙdzÛÝ ÙÇ ù³ÝÇ í³ÛñÏÛ³Ý, ·áõó» ÙÇ
      ù³ÝÇ ñáå» Ï³ñáÕ³ó³ Ýñ³Ý ï»ëÝ»É, áñáíÑ»ï¨
      ³Ýëå³ë»ÉÇáñ»Ý Çç³Í ˳í³ñÁ í³ñ³·áõÛñÇ ÝÙ³Ý
      ѳåßï³å óùóñ»ó ³Ûë ïËáõñ ï»ë³ñ³ÝÁ
     ûï³ñ ³ãù»ñÇó:              

*                     
ºë ³Ñ³, ÝáñÇó ËáëáõÙ »Ù å³ï»ñ³½ÙÇ Ù³ëÇÝ
¨ í»ñù»ñÇ Ù»ç Ïáñ³Í ѳÛñë
ÝáñÇó ïÝùáõÙ ¿ ³Ûë ïáÕ»ñÇ Ù»ç…
ºí ÝáñÇó í³½áõÙ »Ýù »ñ»Ë»ùÇ ËÙµáí
÷áÕ³ÛÇÝ Ýí³·³ËÙµÇ »ï¨Çó
³é³çÇÝ Ù³ÛÇëÝ»ñÇ ù³Õ³ùáõÙ:
ºí Ç՜Ýã »ñϳñ ¿ÇÝ ï¨áõÙ ßù»ñÃÝ»ñÝ ³ÛÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ
¨ Ç՜Ýã ¹³Ý¹³Õ ¿ÇÝ ·ÝáõÙ ß³ñ³ëÛáõÝ»ñÁ Ù³ñ¹Ï³Ýó…
ºí ÇÝãå»±ë ϳñáÕ ¿ÇÝ ³ñ³· ù³ÛÉ»É ÙÇáï³ÝÇ,
ѻݳϳíáñ ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ,
¨ ÇÝãå»ë ϳñáÕ ¿ÇÝ ³ñ³· ù³ÛÉ»É
ûÏáõ½ »ñÏáõ áïáí, µ³Ûó »ñÏáõëÝ ¿É åñáû½…
ºí ÇÝãå»ë ϳñáÕ ¿ÇÝ ³ñ³· ù³ÛÉ»É Ï³Ý³Ûù,
»ñµ µáÉáñÝ ¿É ûñëÝí³Í áõ Ãáõɳϳ½Ù ¿ÇÝ, ·áõݳï áõ ëÙù³Í,
¨ Ç՜Ýã ß³ï ¿ÇÝ ÝÇѳñ Ù³ñ¹ÇÏ…
ºí ¹³Ý¹³Õ ·ÝáõÙ ¿ÇÝ ß³ñ³ëÛáõÝ»ñÁ
¨ Ù»¹³ÉÝ»ñÇ ½Ý·½Ý·áóÝ ¿ñ ѳٳã³÷ ï³ñ³ÍíáõÙ
¨ ³ëý³ÉïÇÝ Ë÷íáÕ Ñ»Ý³ÏÝ»ñÇ ÃËÏÃËÏáóÁ ãáñ…
…´³Ûó á±í ¿ ϳñ¹³Éáõ ³Ûë µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÁ,
áñÇ ïáÕ»ñÇ ÙÇçÇó ËáõÉ ïÝùáõÙ ¿ ѳÛñë
³Ýí»ñç ó³íáÕ ·ÉáõËÁ Ó»éù»ñÇ Ù»ç ³é³Í,
µ³Ûó á±í ¿ Éë»Éáõ Ó³ÛÝë, áñÝ ³Ýí»ñç Ï»ñÏ»ñáõÙ ¿,
»ñµ ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇë Ëáñùáõ٠ѳݹÇåáõÙ »Ù ÇÝùë ÇÝÓ,
áñ í³½í½áõÙ ¿Ç ϳñϳï³Í ß³Éí³ñ³íáñ ÁÝÏ»ñÝ»ñÇë Ñ»ï,
ѻݳÏÝ»ñÇ áõ åñáû½Ý»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ, ÑdzóÙáõÝùáí ݳۻÉáí,
û ÇÝãå»ë »Ý ÙÇè³ÝÇ ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ ÑÙïáñ»Ý ÉáõóÏÇ
í³éáõÙ` åÇç³ÏÇ ÙÛáõë, ¹³ï³ñÏ Ã¨ùÁ ·ñå³ÝÇ Ù»ç ËݳÙùáí ëáõ½³Í….
   …ÆëÏ »ñµ »ñ»ÏáÛ³Ý Ëï³óáÕ ÙÃáõÃÛ³Ý Ù»ç
»ñ»Ë»ùÇ Ññ×í³ÝùÇó ëñï³å³ï³é ×Çã áõ ³Õ³Õ³ÏÇ Ñ»ï
µéÝÏíáõÙ ¿ÇÝ áõ Ù³ñáõÙ Ññ³í³éáõÃÛ³Ý µáó»ñÁ ϳݳã-ϳñÙÇñ,
ѻݳÏÝ»ñÇÝ Ñ»Ýí³Í ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ ³ÝÓ³ÛÝ ³ñï³ëíáõÙ ¿ÇÝ
…ϳݳã-ϳñÙÇñ…
Çñ»Ýó ³í»ñí³Í ÏÛ³Ýù»ñÇ Ñ³Ù³ñ
…ϳݳã-ϳñÙÇñ…


Þðæ²Ü²Î  Èàõê²ÜβðÆ  вز𠠠



ö³ÛïÛ³ ѳë³ñ³Ï ßñç³Ý³ÏÇ Ù»ç å³ñ½ »ñ¨áõÙ ¿

ѳ۳óù¹ Ù³ñ³Í, ·Éáõ˹ ûù³Í ³ç áõëǹ íñ³,

ó³Ýó³é Ùáñáõù¹ ³ñ¹»Ý ×»ñÙ³ÏáÕ,

Ù³·³Õ³Ã³·áõÛÝ ¹»Ùù¹ ³ÝÉí³: ʻɳé ê³ñ·Ç՜ëÁ,

ʻɳé ê³ñ·Ç՜ëÁ….¨ áï³µáµÇÏ »ñ»Ë³Ý»ñÇ µ³½ÙáõÃÛáõÝÝ ³Ñ³
×Çã áõ ³ÕÙáõÏáí ëáõñ³ó ÷áÕáóáí –
ë³Ï³ÛÝ ïËáõñ ¿ ѳ۳óù¹ Ù³ñ³Í, áã áù ã·Çï»`
»ññáñ¹ ·Çß»ñÝ ¿, áñ ¹áõ ã»ë ùÝáõÙ,
»ññáñ¹ ·Çß»ñÝ ¿ ë³ïÏ»É ¿ ϳïáõ¹` ÁÝÏ»ñ¹ ÙdzÏ
¨ ·³Õï³·áÕÇ Ã³Õ»É »ë Ýñ³Ý ù³Õ³ù³ÛÇÝ Ù»Í ³Û·áõ
³ÝÏÛáõÝáõÙ, »ññáñ¹ ·Çß»ñÝ ¿, áñ ¹áõ çñáõÙ »ë
·»ñ»½Ù³ÝÝ ³é³ï, ÷Ëñ»óÝáõÙ ÑáÕÁ, Ù³ùñáõÙ ù³ñ»ñÇó,
ÙáɳËáï»ñÇó, ¨ ÏáÕùÇÝ Ýëï³Í ëå³ëáõÙ »ë Éáõé,
û ³ñ¹Ûáù »±ñµ ¿¹áõñë ·³Éáõ ÍÇÉÁ ùá ϳïí³Í³éÇ…
Ðáõëáí ݳÛáõÙ ¿Çñ »ñÏÝùÇÝ Ë³í³ñ ¨ ÏñÏÝáõÙ ¿ÇÝ
ßáõñûñ¹ ³Ï³Ù³` »Ã» ·³ñáõÝÁ ³ÝÓñ¨áï ÉÇÝÇ,
»Ã» ³ßáõÝÁ µ³ñ»ëÇñï ÉÇÝÇ,
»Ã» ÓÙé³ÝÁ ³é³ï ÓÛáõÝ ï»Õ³…ʻɳé ê³ñ·Ç՜ëÁ,
ʻɳé ê³ñ·Ç՜ëÁ…¨ áï³µáµÇÏ »ñ»Ë³Ý»ñÇ µ³½ÙáõÃÛáõÝÝ ³Ñ³
ëáõñ³ó ÷áÕáóáí…¨  ·Çß»ñÝ Çç³í` »ñÏáõ Ó»éù»ñáí
Ñ»Ýí»ó ï³ù ÑáÕÇÝ…ÇëÏ ¹áõ ã»ë Ñá·Ý»É, û¨ ѳ۳óù¹
Ù³ñ³Í ¿ ÉñÇí, Ýëï»É »ë ÇÝã-áñ ¹³ñå³ëÇ ÏáÕùÇ,
·Éáõ˹ ûù³Í ³ç áõëǹ íñ³… àõ ѳÝϳñÍ ï»ë³ñ`
ÇÝã-áñ ï»Õ ÙáõÃÁ ³í»ÉÇ ¿ñ ÙáõÃ, ¨ ³Û¹ ÙÃ³Ý Ù»ç
»ñÏáõ ϳݳã Ï»ï, Éáõë³íáñ ϳݳã, Ù»ñà Ùáï»ÝáõÙ ¿ÇÝ
áõ Ù»ñà ѻé³ÝáõÙ, ¨ ùá Ù³ñÙÇÝÁ Ó·í»ó, í»ñ »É³í`
¨ ëñï³å³ï³é í³½áõÙ ¿Çñ ³ñ¹»Ý ù³Õ³ù³ÛÇÝ Ù»Í ³Û·áõ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ, ¨ Ñ»Ýó ¹é³Ý Ùáï ù»½ ¹ÇÙ³íáñ»ó γåáõÛï
¸³ÝáõµÇ ³ÉÇùÝ ³é³çÇÝ, ¨ óùÝí»Éáí ÙÃÝáõÙ Ëï³ó³Í
ëïí»ñÝ»ñÇ Ù»ç, ³é³ç ·Ý³óÇñ. Ã÷»ñÇ ÙÇçÇó »ñ¨áõÙ ¿ÇÝ å³ñ½
í³ÉëÇ Ý»ñ¹³ßÝ³Ï ï³Ïïáí ½µáëÝáÕ ù³ÛÉùÁ ½áõÛ·»ñÇ`
Ç~Ýã Ññ³ß³ÉÇ ï»ë³ñ³Ý ¿ñ ¹³ - ³Ûñ»ñ å³ïí³ñųÝ,
¨ ½ÇÝíáñ³Ï³Ý Ýí³·³ËÙµÇ ·áñÍÇùÝ»ñÇ å»ë åëåÕáõÙ ¿ÇÝ
Ù³ùáõñ ë³÷ñí³Í ³Ûï»ñÁ Ýñ³Ýó, ÇëÏ ×³ñٳݹݻñÁ,
Ïá׳ÏÝ»ñÝ Ñ³å³… ºí ïÇÏݳÛù ÷³ñóÙ, ÉÇùÁ ÏñÍù»ñáí,
³¹³Ù³Ý¹Ý»ñÇ, áëÏÛ³, ³ñͳÃÛ³ ·áïÇÝ»ñÇ áõ Ù³ï³ÝÇÝ»ñÇ,
ųÝÛ³Ï, ßÕóÛÇ, ³å³ñ³Ýç³ÝÇ, ³Ï³ÝçûÕ»ñÇ ë³ÑáõÝ-
ß³ñÅ³Ï³Ý ×áË óáõó³Ñ³Ý¹»ë` Ç՜Ýã Ññ³ß³ÉÇ ï»ë³ñ³Ý ¿ñ ¹³.
³ÝóÝáõÙ ¿ÇÝ Ñå³ñï ï³ï»ñ-å³å»ñÇ, ³ÕçÇÏ-ѳñëÝ»ñÇ
¨ ÷»ë³Ý»ñÇ Çñ³ñ ë»ÕÙí³Í ß³ñù»ñÝ Ñ³Ù»ñ³ßË, µáÉáñÁ
ËÙµáí, µáÉáñÝ áõë-áõëÇ, ÙdzÛÝ ¹áõ ٻݳÏ, ó³Ýó³é Ùáñáõùáí,
·Éáõ˹ ûù³Í ³ç áõëǹ íñ³, Ù³ñ³Í ѳ۳óùáí Ã÷»ñÇ ÙÇçÇó
ݳÛáõÙ ¿Çñ Ýñ³Ýó, ¨ Ó»éù¹ ³Ï³Ù³ Ã³ó ·»ñ»½Ù³ÝÝ ¿ñ ßáÛáõÙ
ùá ÙdzÏ, Ù»é³Í ÁÝÏ»ñáç, ¨ ÏñÏÝáõÙ ¿ÇÝ ßáõñûñ¹ ³Ï³Ù³.
»Ã» ·³ñáõÝÁ ³ÝÓñ¨áï ÉÇÝÇ, »Ã» ³Ù³éÁ ÉÇÝÇ ³ñ¨áï,
»Ã» ³ßáõÝÁ µ³ñ»ëÇñï ÉÇÝÇ, »Ã» ÓÙé³ÝÁ ³é³ï ÓÛáõÝ ï»Õ³…

QUIDNAM  FUTURUM  EST?*

¶áõó» ÙÇ ûñ ÏÑÇß»Ù, û »ë áñï»±Õ »Ù ï»ë»É ³Ûë ÝϳñÁ ÑÇÝ.
ѳñÃ, ë¨ Ù³½»ñÁ ·áñß ·É˳ßáñáí ÏáÏÇÏ ÷³Ã³Ã³Í,
Ó»éù»ñÁ ˳ã³Í ÏñÍù»ñÇ íñ³, ß³ñí³Í ¿ÇÝ Ï³Ý³Ûù
¹³ñå³ëÝ»ñÇ ¹»Ù ¨ µ³ó ³ãù»ñáí ³Ýóñà ݳÛáõÙ ¿ÇÝ
Çñ³ñ áõ Ñ»éáõ: úñí³ ³í³ñïÝ ¿ñ` ÙÃÇ ·áÉáñßÇÝ ÍáñáõÙ ¿ñ
ϳٳó ¹áõ¹áõÏÇ Ã³ÝÓñ Ù»Õ»¹áõ ÝÙ³Ý, ë¨ù³ñ ïÝ»ñÇ
å³ï»ñÇó ÷³÷áõÏ ¨ Ëï³Ý³Éáí Ý³Ë ·»ïÝÇ íñ³, ùÇã-ùÇã
»ÉÝáõÙ ¿ñ, ï³ñ³ÍíáõÙ í»ñ¨: úñí³ ³í³ñïÝ ¿ñ` í»ñ³¹³ñÓÇ
ųÙ, ¨ Ñ»éíáõÙ, ³Ñ³, ÷áÕáóÇ Í³ÛñÇó ÉëíáõÙ »Ý ͳÝñ
ù³ÛÉ»ñÇ Ó³ÛÝ»ñ, ³å³, »ñ¨³ó ËáõÙµÁ ÙdzÓáõÛÉ, Ù»Ï Ù³ñÙÇÝ
¹³ñÓ³Í ËáõÙµÁ ûñáñíáÕ, Ñ»Ýí³Í áõë-áõëÇ, Çñ³ñÇó ϳéã³Í,
ͳÉíáÕ áïÝ»ñÁ ß³ñÅ»Éáí ÙÇ Ï»ñå, ɳñí³Í ѳ۳óùáí
áõ Ï»Ýïñáݳó³Í, ÷³Ã ÁÝÏÝáÕ É»½áõ, ßßáõÏÝ»ñ ˻չí³Í,-
гÏáµÇÝ å³Ñ»ù…áõëï»Ý í³ï³ó³í…¹ñáß³ÏÝ»ñÁ
åÇݹ µéÝ»ù, ïÕ»ñù…: ºí ¹ñáßÝ»ñÁ` ºÝáíùÁ, ³Ñ³,
·³ÛóÏÕáõÃÛ³Ý ÙÇñ·Á ×½Ù»ÉÇë, ¨ ÍËÇ ÝÙ³Ý ¹áõñë ¿
ëáÕáëÏáõÙ ¹³ÉáõÏ ë³ï³Ý³Ý…: ¾ÉÇ ¹ñáßÝ»ñ, å³ïÏ»ñÝ»ñ
¿ÉÇ` ¸³íÇà سñ·³ñ», Ðáíë»÷ áõ ²µ»É…
   …îáõÝ ¿ÇÝ ¹³éÝáõ٠ѳÕÃáõÃÛ³Ý ¹³ßïÇó ÑéáíÙ»³Ï³Ý
½áñ³í³ñÝ»ñÁ, ¨ îÇ·ñ³Ý Ø»ÍÇ Ñ½áñ µ³Ý³ÏÝ ¿ñ
Ñ»éáõ-Ñ»é³íáñ ³Ý³å³ïÝ»ñÇ ÷áßÇÝ áõë»ñÇÝ` ѳÕóÍ
áõ Ñá·Ý³Í í»ñ³¹³éÝáõÙ »ï` ÑáÕÁ ѳÛñ»ÝÇ: ºí ÷³ñ³íáÝÁ`
³ç Ó»éùÁ å³ñ½³Í, áõÕÇÕ-ÓÇ· Ï³Ý·Ý³Í Çñ Ù³ñï³Ï³éùáõÙ
÷áßáõ ³Ùå»ñÁ »ñÏÇÝù ѳݻÉáí ëáõñáõÙ` óÝÍáõÃÛ³Ý
×Çã áõ ³ÕÙáõÏÇÝ ³ÝѳÕáñ¹, Ñå³ñï…¨ ÍÝÍճݻñÇ,
ß»÷áñÇ ½í³ñà ϳÝã»ñÇ ÙÇçáí…: лïá ͳÕÇÏÝ»ñ, Ýí³·,
»ñ· áõ å³ñ ¨ ·ÇÝáõ ѻջÕ: гÝáõÝ êáõñµ ÎáõÛëÇ Ù³ñïÇ
¹áõñë »É³Í »ñϳóÏáõé áõ Ñå³ñï ³ëå»ïÝ ¿ñ ½ÇÝí³Í
·ÉËáíÇÝ, ·áõݳï ÅåÇïáí ³ñß³íáõÙ ¹³Ý¹³Õ` Ññ»ßï³ÏÝ»ñ ¿ÇÝ
è³ÍáõÙ û¹áõÙ ¨ ³ñ¨Ý ÇÝãå»ë áëÏ»½ûÍ åë³Ï, Ýß³Ý Ñ³ÕÃáõÃÛ³Ý
ßáÕßáÕáõÙ Ýñ³ ·É˳í»ñ¨áõÙ…
    ØÇ·áõó» ÙÇ ûñ ÏÑÇß»Ù, û »ë áñï»±Õ »Ù ï»ë»É ³Ûë ÝϳñÁ ÑÇÝ`
ãϳÛÇÝ ÍÝÍճݻñ áõ ³ñ¨ ãϳñ, ãϳÛÇÝ Í³ÕÇÏÝ»ñ,
¨ ûñáñí»Éáí ËáõÙµÝ ¿ñ Ùáï»ÝáõÙ, ¨ ËÙµÇó, ³Ñ³, ½³ïí»ó
ÙÇ Ù³ñÙÇÝ` Ó»éùÇÝ ¹ñáß³Ï, ϳݷݻó ÙÇ í³ÛñÏÛ³Ý áõ Ñ»ïá
÷Éí»ó Çñ ¹³ñå³ëÇ ¨ Ó»éù»ñÁ ÏñÍùÇÝ Ë³ã³Í Çñ ÏÝáç
áïÝ»ñÇ ³é³ç…: ºí ÏÇÝÁ ³ÝËáë Ïé³ó³í íñ³Ý, í³ñÅ ß³ñÅáõÙÝ»ñáí ¹³ñå³ëÇ ¹»ÙÇó Ý»ñë ù³ß»ó Ù³ñÙÇÝÝ Çñ
÷³ñ³íáÝÇ, áñÁ ùÃÇ ï³Ï ÙñÃÙñÃáõÙ ¿ñ, û` ¿ë Ù»ÏÝ ¿É
ËÙ»Ýù Ù»ñ ݳÙáõëÇ áõ óëÇµÇ Ï»Ý³ó…
   ÆëÏ »ñµ ˳í³ñáõÙ ËáõÙµÁ í»ñ³ó³í, »ñµ ïáõÝ ù³ß»óÇÝ
³ëå»ïÇÝ í»ñçÇÝ, ÝϳñÇ Ù»ç å³ñ½ ³·é³íÝ »ñ¨³ó ë¨
ë»ñÃáõϳíáñ, ѳ½³ó ÙÇ Ã»Ã¨, ݳۻó ³ãù»ñÇë ¨ Ññ³ß³ÉÇ
ɳïÇÝ»ñ»Ýáí ѳñóñ»ó ѳÝϳñÍ. §QUIDNAM  FUTURUM  EST?¦-
ï³ñ³Ïáõë³Ýùáí Éé»óÇ ÙÇ å³Ñ, Ñ»ïá áõë»ñë í»ñ¨
ù³ß»óÇ` ³ÛëÇÝùÝ, »Õµ³Ûñ, »ë ÇÝã ÇٳݳÙ,
»ë ÇÝã Çٳݳم

----
*ƱÝã ¿ ÉÇÝ»Éáõ Ñ»ïá /ɳï./                  

²Üìºðæ  ìºð²¸²ðÒ

Ì»ñáõÝÇÝ Ëáñ³Ù³ÝÏ Ååï³ó áõ óùóñ»ó ¹»ÙùÁ
ãáñãáñáõÏ áõë»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ: ²ëïí³Í ÇÙ,
µ³Ûó 㿱 áñ ¹áõ ׳ݳãáõÙ »ë Ýñ³Ý, Í»ñáõÝáõÝ,
áñÁ ÍÝí»É ¿ ³Ûë ·Çåë» ³ñÓ³ÝÝ»ñÇ Ñ»ï, Í»ñáõÝáõÝ,
áñÇÝ ³Ù»Ý ·³ñݳݳÙáõïÇ Ý»ñÏáõÙ »Ý í³é ϳݳã
·áõÛÝáí, ³ÃáéÝ»ñÇ, ó³Ýϳå³ïÝ»ñÇ, ϳñáõë»ÉÝ»ñÇ,
÷³Ûï» ÓÇ»ñÇ, ÷³Ûï» ³ñç»ñÇ, ÷³Ûï» ÷Õ»ñÇ ¨ ÙÛáõë
ã³÷³½³Ýó ³ÝÑñ³Å»ßï ¨ ã³÷³½³Ýó ÷³Ûï»
¨ ã³÷³½³Ýó ϳñ¨áñ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ»ñÇ Ñ»ï ÙdzëÇÝ,
Í»ñáõÝáõÝ, áñÁ Ëáñ³Ù³ÝÏ Ååï³ó ¨ ·ÉáõËÁ óùóñ»ó
ãáñãáñáõÏ áõë»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ: ²ëïí³Í ÇÙ, µ³Ûó 㿱 áñ
¹áõ ³Ù»Ý ÓÙ»é ³ß˳ñÑÇ µáÉáñ ͳÛñ»ñÇó ·³ÉÇë »ë
³Ûë Ñ»éáõ ÁÝÏ³Í ù³Õ³ùÁ ¨ ï»Õ »ë ѳëÝáõÙ
×Çßï ³ÛÝ å³ÑÇÝ, »ñµ µáÉáñ ÷áÕáóÝ»ñÇó óÕÙ³Ý
ïËáõñ ó÷áñÝ»ñ »Ý »ÉÝáõÙ ùá ¹»Ù ¨ µáÉáñ
¹³·³ÕÝ»ñÇó Ëáñ³Ù³ÝÏ ÅåïáõÙ ¿ Ñ»Ýó ÝáõÛÝ ³Ûë
Í»ñáõÝÇÝ ¨ ¹»ÙùÁ óùóÝáõ٠ͳÕÇÏÝ»ñÇ, ¿Å³Ý³·ÇÝ
û¹»ÏáÉáÝÝ»ñÇ ¨ ѳïϳå»ë, ãáñãáñáõÏ áõë»ñÇ
³ñ³ÝùáõÙ: ´³Ûó ùá ³ãù»ñáõÙ ÑÇÙ³ ãϳ áãÇÝã
³ñóáõÝùÇó µ³óÇ, áñáíÑ»ï¨ Ñ»éáõ-Ñ»éíÇó »Ï»É
¨ Ï³Ý·Ý»É »ë ùá ù³Õ³ùÇ ß»ÙÇÝ ¨ óÏáõÙ »ë Ýñ³
¹³ñå³ëÝ»ñÁ, óÏáõÙ »ë áõÅ·ÇÝ áõ áõÅ·ÇÝ, µ³Ûó
áã áù ãÇ ÉëáõÙ ù»½, µ³Ûó áã áù ãÇ »ÉÝáõÙ ùá ¹»Ù,
¨ ·Çåë» ³ñÓ³ÝÝ»ñÝ »Ý ÙdzÛÝ Ëáñ³Ù³ÝÏ ÅåïáõÙ
¨ óùóÝáõÙ ¹»Ùù»ñÁ
ãáñãáñáõÏ áõë»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ:

²è²æÆÜ  êºðÀ

²é³çÇÝ ë»ñÁ, áñÁ óùÝíáõÙ ¿ ëïí»ñÝ»ñÇ Ù»ç,
ù³Õ³ùáõÙ, áõñ áã áù ù»½ ãÇ ÑÇßáõÙ, áõñ áã áù
ãÇ Ý³ÛáõÙ ù»½, µ³Ûó ³ëáõÙ »Ý ³é³Ýó ݳۻÉáõ`
ïËáõñ ¿, ¨ ³í»ÉÇ ¿ ïËáõñ, »ñµ ßñçáõÙ »ë ѳ۳óù¹
¨  ½ÁñÁÝ· - ½ÁÝ· - ½ÁñÁÝ·… ÕáÕ³ÝçáõÙ »Ý ù³Õ³ùÇ
µáÉáñ »Ï»Õ»óÇÝ»ñÁ, ¨ å³ï»ñÇ ï³Ï ÙáñÃíáÕ
×»ñÙ³Ï ³Õ³íÝÇÝ»ñÇ Ñ³Û³óùáõÙ ³ñݳù³Ù ¿ ÉÇÝáõÙ
³é³çÇÝ ë»ñ¹, áñÁ óùÝíáõÙ ¿ ëïí»ñÝ»ñÇ Ù»ç,
÷³÷áõÏ ÷»ïáõñÝ»ñÁ ùë»Éáí ë¨ áõ ѳñà å³ï»ñÇ
ÏáõÛñ áõ ë·³íáñ ³ãù»ñÇÝ…
   ÆëÏ Ýñ³Ýù ã»Ý ݳÛáõÙ ù»½, µ³Ûó ³ëáõÙ »Ý ³é³Ýó
ݳۻÉáõ` ǽáõñ ¿, µ³Ûó ³í»ÉÇ ¿ ǽáõñ, »ñµ ßñçáõÙ »ë
ѳ۳óù¹ ¨ ·ÉËÇí³Ûñ Ý»ïíáõÙ ï³ñÇÝ»ñÇ çñÑáñÇ Ù»ç
¨ ɳóÝ áõ ѻϻÏáóÁ ͳÝñ Ñá·áóÇ å»ë åáÏíáõÙ »Ý
Ù³ñÙÝÇó¹ áõ ÏÝ×ÇéÝ»ñÝ »Ý åáÏíáõÙ Ù³ñÙÝÇó¹,
¨ Ù³ÝÏáõÃÛáõݹ ÉóíáõÙ ¿ ³ãù»ñÇó¹ Ý»ñë ¨ ë»ÕÙáõÙ ¿
ëÇñï¹…ë»ÕÙáõÙ ¿ ëÇñï¹…: ºí ˻չíáÕÇ å»ë`
½³ñÙ³ÝùÇó áõ ÑdzóÙáõÝùÇó µ³óáõÙ »ë µ»ñ³Ý¹
×ã³Éáõ ѳٳñ, áñáíÑ»ï¨ ï»ëÝáõÙ »ë Ýñ³Ý…Üñ³Ý…
ËáñùáõÙ, ³Ù»Ý³Ñ»éíáõÙ, ³Ù»Ý³í»ñçáõÙ,
ëïí»ñÝ»ñÇ Ù»ç` ×»ñÙ³Ï ³Õ³íÝÇÝ – ë»ñÁ ³é³çÇÝ,
áñÁ Ù»ÏÇÏ-Ù»ÏÇÏ åáÏáõÙ ¿ Çñ ÷³÷áõÏ ÷»ïáõñÝ»ñÁ,
Ù»ÏÇÏ-Ù»ÏÇÏ µ³óáõÙ ¿ Çñ ³ñݳÍáñ í»ñù»ñÁ,
¨ ˻չíáÕÇ å»ë` ó³íÇó áõ ÏëÏÇÍÇó µ³óáõÙ »ë µ»ñ³Ý¹
×ã³Éáõ ѳٳñ ¨ ….½ÁñÁÝ·-½ÁÝ·-½ÁñÁÝ·
ÕáÕ³ÝçáõÙ »Ý ù³Õ³ùÇ µáÉáñ »Ï»Õ»óÇÝ»ñÁ…

ÆêΠ ä²îκðÀ   ØÜàõØ   ¾  ÜàõÚÜÀ

ºí áÙÝ æáñçá ¹» ÎÇñÇÏá áõ½»ó ÙïÝ»É
³ÝÙ³ÑÝ»ñÇ ß³ñùÁ ¨ ¹áõ ³Û¹ Ù³ëÇÝ ÇÙ³ó³ñ
µ³í³Ï³ÝÇÝ áõß, û՜, ÇÝã ïËñáõÃÛáõÝ,
                                       û՜, ÇÝã ïËñáõÃÛáõÝ…
ÆëÏ å³ïÏ»ñÁ ÙÝáõÙ ¿ ÝáõÛÝÁ` ÙdzÛÝ ãÝãÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ: ¶³í³é³Ï³Ý ÷áùñÇÏ ù³Õ³ùáõÙ
³Ûëûñ Ù³Ýñ ÓÛáõÝ ¿ ·³ÉÇë, ûñÃÇ Ïñå³ÏÝ»ñÁ
ÉÇ »Ý ³ÝÇٳݳÉÇ ÝáñáõÃÛáõÝÝ»ñáí, ³ÛÝï»Õ
³Ùë³·ñ»ñÝ »Ý ¹»ÕÝáõÙ ·áõÛݽ·áõÛÝ å³ïÏ»ñÝ»ñáí,
ÇëÏ í³×³éáÕÝ Ñå³ñï ¿ Çñ ³Ýáõñ³Ý³ÉÇ ·áÛáõÃÛ³Ùµ:
Ü»ñ»ó»ù, µ³Ûó 㿱 áñ ³Ûë ³Ù»ÝÁ ×Çßï ¿, ×Çßï ¿ ³Ù»Ý ûñ,
×Çßï ¿ ³Ù»Ý ï»Õ, ¨ »ñµ ù³ÛÉáõÙ »ë ÷áÕáóáí Ý»ñù¨
¨ Ññ³å³ñ³ÏÝ ¿ µ³óíáõÙ ùá ¹ÇÙ³ó, ¹áõ Ùï³ÍáõÙ »ë`
³Ñ³ ïËñáõÃÛáõÝ, ¨ ¹áõ ³Û¹ Ù³ëÇÝ ÇÙ³ó³ñ ß³ï áõß:
¶³í³é³Ï³Ý ÷áùñÇÏ ù³Õ³ùáõÙ ³Ûëûñ Ù³Ýñ
ÓÛáõÝ ¿ ·³ÉÇë, ÇëÏ ¹áõ ûñÃáõÙ »ë ·ñùÇ ÙÛáõë ¿çÁ
¨ ³Ï³ÝçÇ Í³Ûñáí ÉëáõÙ, û ÇÝãå»ë Éáõë³ÙáõïÇ ï³Ï
ÙÇ ÷áùñÇÏ ïÕ³ ëáõÉáõÙ ¿ ³Ýѳí³ï³ÉÇáñ»Ý áõñ³Ë ÙÇ »ñ·:
ºí Ñ»ïá å³ïÏ»ñÁ ÙÃÝáõÙ ¿ ϳٳó-Ï³Ù³ó ¨ ¹áõ
·ÇñùÁ ͳÉáõÙ-¹ÝáõÙ »ë ÙÇ ÏáÕÙ ¨ ·Éáõ˹ ³éÝáõÙ
³÷»ñǹ Ù»ç ¨ Ùï³ÍáõÙ »ë »ñϳñ,
ß³՜ï »ñϳñ…ºñϳñ:

²ÚÜ  î²ðÆܺðÆÜ

²ÛÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ ³ÝÓñ¨Ý»ñÝ ³í»ÉÇ ßáõï-ßáõï ¿ÇÝ ·³ÉÇë,
¨ ÏÇÝáÛÇ Ñ»ñûñÝ ³í»ÉÇ »ñϳñ ¿ÇÝ: ¸ñ³Ýù ³ÛÝ ï³ñÇÝ»ñÝ ¿ÇÝ,
»ñµ ÍËáõÙ ¿ÇÝù áã û ÇÝã-áñ å³ï׳éáí, ³ë»Ýù, áõñ³Ë³Ý³ÉÇë,
ϳ٠ïËñ»ÉÇë, ³ÛÉ` ÍËáõÙ ¿ÇÝù, áñå»ë½Ç ÙÇ ùÇã áõñ³Ë³Ý³ÛÇÝù,
ÇëÏ ïËñáõÙ ¿ÇÝ ëáíáñ³µ³ñ Ù»ñ ÍÝáÕÝ»ñÁ: ºë ÑÇÙ³ ã·Çï»Ù`
ëÇñá±õÙ »Ù, û± ã»Ù ëÇñáõÙ ³Û¹ ï³ñÇÝ»ñÁ, »ñµ ïÕ³Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ
³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñ ½µ³ÕÙáõÝùÁ Ù³ñÙÝÇ ³Ù»Ý³ï³ñµ»ñ Ù³ë»ñÇ íñ³
¹³çí³ÍùÝ»ñ ³Ý»ÉÝ ¿ñ, ¨ ѳÝñ³ÛÇÝ µ³ÕÝÇùÝ»ñÁ Ù»ñ ³é³çÇÝ
·»Õ³Ýϳñã³Ï³Ý óáõó³Ñ³Ý¹»ëÝ»ñÝ ¿ÇÝ, áõñ Ïï³íÝ»ñÁ
áã û å³ï»ñÇó ¿ÇÝ Ï³Ëí³Í, ³ÛÉ` ³½³ïáñ»Ý ßñçáõÙ ¿ÇÝ
³ÕÙáõÏáí áõ ·áÉáñßáí Éóí³Í ëñ³ÑáõÙ, ¨ Ù»Ýù
åïïíáõÙ ¿ÇÝù óó áõ û׳é³å³ï Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ ³ñ³ÝùáõÙ,
¨ ºñí³Ý¹ øáã³ñÇó ³ÝÏ³Ë Ñ³Ûïݳ·áñÍ»Éáí ö»ÝÃÛáõÕ ¹»Ý ɳ
ëå³ëÇ ·³ÕïÝÇùÝ»ñÁ, ³ÝëùáÕ ÑdzóÙáõÝùáí ½ÝÝáõÙ ¨ Ñ»Ýó ï»ÕáõÙ ¿É, áïÇ íñ³ Ù³Ýñ³ÏñÏÇï ùÝݳñÏáõÙ ¿ÇÝù
íÇß³åûÓ»ñáí, Íáí³Ñ³ñë»ñáí, ¹³ßáõݳѳñ ëñï»ñáí,
ϳñ³åÝ»ñáí áõ Ññ»ßï³ÏÝ»ñáí å³ïí³Í Ïï³íÝ»ñÁ
ÉåñÍáõÝ…: ²ÛÝ ï³ñÇÝ»ñÁ, »ñµ ÝáõÛÝÇëÏ Ñ³ñ³½³ï
ùñáç Ñ»ï ÷áÕáóáõÙ ßñç»ÉÁ Ñ»ñáëáõÃÛáõÝ ¿ñ ³Ý»ñ¨³Ï³Û»ÉÇ,
ѳí³Ý³Ï³Ý ѻ勉ÝùÝ»ñÁ` ˳Ûï³é³Ï Í»ÍÝ ¿ñ áõ
ϳåïáõÏÝ»ñÁ ³ãù»ñÇ ï³Ï áõ Ù³ñÙÝÇ ½³Ý³½³Ý ³ÛÉ Ù³ë»ñáõÙ:
´³Ûó »ë ɳí ÑÇßáõÙ »Ù, ³ÝÓñ¨Ý»ñÝ ³í»ÉÇ ßáõï-ßáõï ¿ÇÝ ·³ÉÇë,
¨ ß»Ýù»ñÇ ßù³Ùáõïù»ñáõÙ ËÙµí³Í` ëÇñ³Ñ³ñíáõÙ ¿ÇÝù
³é³íáïÇó ÇñÇÏáõÝ, áñáíÑ»ï¨ ¹»é¨ë Ñ»éáõëï³óáõÛó ãϳñ,
¨ ÇÝãù³Ý ³ë»ë Å³Ù³Ý³Ï áõÝ»ÇÝù ëÇñ³Ñ³ñí»Éáõ: ´³Ûó
³ÝÓñ¨Ý»ñÁ »ñµ»ÙÝ ¹³¹³ñáõÙ ¿ÇÝ, ¨ ¹³ë»ñÁ ë»ñï³Í,
Ù³ùáõñ Éí³óí³Í, ÏáÏÇÏ ë³Ýñí³Í ³ÕçÇÏÝ»ñÁ ¹áõñë ¿ÇÝ
·³ÉÇë å³ïß·³Ùµ, ¨ Ù»Ýù ï»ÕÝáõï»ÕÁ ëÇñ³Ñ³ñíáõÙ ¿ÇÝù
¨ Ñ»ïá Ýñ³Ýó ³ÝáõÝÝ»ñÝ ¿ÇÝù ¹³çáõÙ Ù»ñ Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
íñ³, áñáíÑ»ï¨ ¹»é¨ë Ñ»éáõëï³óáõÛó ãϳñ, ÇëÏ ÏÇÝáÛÇ
Ñ»ñûñÁ ã³÷³½³Ýó »ñϳñ ¿ÇÝ, ¨ Ù»ñ ¹³ç³Í è»ñÁ
óáõó³¹ñ³µ³ñ Ù»ñϳóñ³Í, ûñÝǵáõÝ óóíáõÙ ¿ÇÝù
å³ïß·³ÙµÝ»ñÇ ï³Ï, ÍËáõÙ ¿ÇÝù, áñå»ë½Ç ÙÇ ùÇã
áõñ³Ë³Ý³ÛÇÝù ¨ ݳÛáõÙ ¿ÇÝù Ù»ñ ëÇñ³Í ³ÕçÇÏÝ»ñÇÝ,
áñáÝù ϳñ¹áõÙ ¿ÇÝ ï³é³ë˳ÉÝ»ñáí Éóí³Í Çñ»Ýó
³ÝáõÝÝ»ñÁ Ù»ñ è»ñÇ íñ³, ùã÷ãáõÙ ¿ÇÝ Çñ³ñ ³Ï³ÝçÇ,
ÍÇͳÕáõÙ ¨ ÙÇ ûñ ¿É ѳÝϳñÍ ³ÝÑ»ï³ÝáõÙ ¿ÇÝ
å³ïß·³ÙµÇó… ¨ Ù»Ýù »ñϳñ ÙáñÙáùíáõÙ ¿ÇÝù,
¨ ÏáñëïÇ ïÇñáçÁ` Ù»ñ ³Ýã³÷³Ñ³ë ï³ñ³µ³ËïÇ
è»ñÝ ÁÝϳÍ, áñå»ë ÙËÇóñáõÃÛáõÝ ³Ù»Ý³í»ñÇÝ`
ï³ÝáõÙ ¿ÇÝù ÏÇÝá ¨ ѳ½³ñ»ñáñ¹ ³Ý·³Ù ݳÛáõÙ
§²é³çÇÝ ëÇñá »ñ·Á¦, ÙÇÝã Ù»ñ ÁÝÏ»ñÁ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ áÕµáõÙ ¿ñ`
Ùáõà ¹³ÑÉÇ×áõÙ Ýëï³Í…: ÆëÏ Ù»Ýù ɳÉÇë ¿ÇÝù µáÉáñë
ÙdzëÇÝ, áñáíÑ»ï¨ ·Çï»ÇÝù, ·³Éáõ ¿ ݳ¨ Ù»ñ ûñÁ,
³ÝËáõë³÷»ÉÇáñ»Ý ·³Éáõ ¿, å³ïß·³ÙµÇó ï³Ý»Éáõ »Ý
ݳ¨ Ù»ñ ëÇñ³ÍÝ»ñÇÝ, áñáÝó ³ÙÇëÝ»ñ ³Ýó ï»ëÝ»Éáõ ¿ÇÝù
÷áÕáóáõÙ` ÏÉáñ³ó³Í ÷áñ»ñÁ ѳÕÃ³Ï³Ý óó³Í, ï³ñÇù³íáñ
ÇÝã-áñ ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó Ñ»ï è-Ã¨Ç ßñç»ÉÇë…: лïá
å³ïß·³ÙµÝ»ñÁ ¹³ï³ñÏí»óÇÝ µáÉáñáíÇÝ:
¸³ï³ñÏí³Í ëñï»ñáí, ¹³çí³Í è»ñáí »ñϳñ
ϳݷݻóÇÝù ¹³ï³ñÏ å³ïß·³ÙµÝ»ñÇ ï³Ï, ÍËáõÙ ¿ÇÝù
áõ ã¿ÇÝù ϳñáÕ³ÝáõÙ áõñ³Ë³Ý³É…: лïá ·ÉËÇÏáñ
Ñ»é³ó³Ýù` ³é³Ýó Çñ³ñ ݳۻÉáõ: ÆëÏ Ñ»ïá
³ÝÓñ¨Ý»ñÁ ¹³Ý¹³Õ»óÇÝ Ñ³ÝϳñÍ ¨ ³å³`
                                                      Ïïñí»óÇÝ ³Ýí»ñ³¹³ñÓ:

ºðºÊ²Ü, àð ²ðÂܲòºÈ àõ È²ÈÆê  ¾ð

سñٳݹ ³ÝÓñ¨ ¿ñ Ù³ÕáõÙ ´áßÇ Ã³ÕáõÙ ¨ ûñÁ »ñ»ùß³µÃÇ ¿ñ:
¶áñß ÙáõÃáõÉáõëÇ ÙÇçáí ·³ÉÇë áõ ï»Õ ã¿ñ ѳëÝáõÙ ÚáÃí»ñùÇ
ÕáÕ³ÝçÁ Ñ»é³íáñ, ·³ÉÇë ¿ñ áõ ˳éÝíáõÙ ³ñÃݳó³Í
»ñ»Ë³ÛÇ É³óÇÝ, ¹³ñå³ëÝ»ñÇ ×éÝãáóÇÝ áõ ѳ½ÇÝ
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó, áñ ͳÝñ ù³ÛÉ»ñáí »ÉÝáõÙ ¿ÇÝ ïÝ»ñÇó
áõ ѳݹÇë³íáñ, ¹³Ý¹³Õ Ù³ñáõÙ ³ÝÓñ¨Ç Ù»ç Ùdzɳñ:
´áßÇ Ã³ÕáõÙ »ñ»ùß³µÃÇ ¿ñ` ³ÝÃÇí, ³ÝųٳݳÏ, ³ÝÑáõÛë:
ØÇ å³é³í åÇïÇ Ù»éÝ»ñ` ÍáéÝ»ñáí, ÃáéÝ»ñáí ßñç³å³ïí³Í,
¨ Çñ ·áñÍÝ ÇÙ³óáÕ ï³Ý ßáõÝÁ í³ÛáõÙ ¿ñ µ³ñ»ËÕ×áñ»Ý,
í³ÛáõÙ ¿ñ ³é³Ýó ѳ×áõÛùÇ` ѳÉÇó ÁÝÏ»É ¿ñ ³ñ¹»Ý…
Þ³µ³ÃÇó ³í»ÉÇ ¿ñ` å³é³íÁ Ù»éÝáõÙ ¿ñ áõ ã¿ñ Ù»éÝáõÙ,
Çñ Ù»Í áñ¹áõÝ ¿ñ ëå³ëáõÙ, áñÇÝ Ñ»é³·Çñ ¿ÇÝ ïí»É
Ñ»é³íáñ ÙÇ ù³Õ³ù, ÙÇ ù³ÝÇ ûñí³ ×³Ý³å³ñÑáí,
áñï»Õ ³Ýí»ñç ÓÛáõÝ ¿ ·³ÉÇë ¨ ·áñß ÙáõÃáõÉáõëÇ ÙÇçáí
·ÝáõÙ-ï»Õ ãÇ Ñ³ëÝáõÙ ÚáÃí»ñùÇ ÕáÕ³ÝçÁ Ñ»é³íáñ, ɳóÁ
»ñ»Ë³ÛÇ, ¹³ñå³ëÝ»ñÇ ×éÝãáóÝ áõ ѳ½Á ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó…
  …ºí ûñ»ñÁ, áñ ³ÝÓñ¨Ç ÝÙ³Ý Ù³ÕáõÙ »Ý Ùdzɳñ,
³Ýí»ñç ß³ñ³ÝÁ »ñ»ùß³µÃÇÝ»ñÇ…ºí ÏÛ³ÝùÁ, áñ ³ÝóÝáõÙ ¿
·áñß ÙáõÃáõÉáõëÇ ÙÇçáí, ¨ Í»ñáõÝÇÝ - »ñ»Ë³Ý, ÑÇßá±õÙ »ë,
áñ ³ñÃݳó»É áõ ɳÉÇë ¿ñ ´áßÇ Ã³ÕáõÙ, »ñµ ûñÁ
»ñ»ùß³µÃÇ ¿ñ
                 ¨ Ù³ñٳݹ ³ÝÓñ¨ ¿ñ Ù³ÕáõÙ…

ÂÔº Üàð î²ðÆ

ºí »ñµ ³ÝóÝáõÙ ¿Ç ÷áÕáóáí, ÑÇß»óÇ ½³ñٳݳÉÇáñ»Ý å³ñ½
Üáñ ï³ñí³ í³Õáõó ³Ýó³Í ÙÇ ·Çß»ñ: ê³ µáÉáñáíÇÝ ¿É
ëáíáñ³Ï³Ý å³ïÙáõÃÛáõÝ ã¿, ¨ µ³í³Ï³ÝÇÝ ¹Åí³ñ ¿
í»ñ³Ï»Ý¹³Ý³óÝ»ÉÁ, µ³Ûó ³Ûë ³Ý·³Ù, ã·Çï»ë ÇÝãáõ,
ã³÷³½³Ýó Ñ»ßï ëï³óí»ó…: ä³Ûͳé í³éí»óÇÝ
ÑëÏ³Û³Ï³Ý ï³Ý µáÉáñ ÉáõÛë»ñÁ ¨ å³ï»ñÁ ¹³ñÓ³Ý
ó÷³ÝóÇÏ: ²Ñ³, ѳÛñë ·³ÉÇë ¿` ÑëÏ³Û³Ï³Ý »Õ¨ÝÇÝ
ù³ñß ï³Éáí /»ë ÙïÝáõÙ »Ù ÙÇ ³ÝÏÛáõÝ, áñå»ë½Ç ÇÝÓ
ãÝϳïÇ, û ã¿ ß³ï Ͻ³ñٳݳ, û ÇÝãáõ »Ù ³Ûëù³Ý Í»ñ³ó»É/,
³Ñ³, ݳ ÙïÝáõÙ ¿ µ³ÏÇ ¹éÝáí /Ó·íáõÙ »Ù áïÇë Ù³ïÝ»ñÇÝ
¨ Éáõë³ÙáõïÇó ݳÛáõÙ »Ù Ý»ñë/, ùáõÛñ»ñë ëáëϳÉÇ
áõñ³Ë³ó³Í ÃéãÏáïáõÙ »Ý, »ë ¿É »Ù ÃéãÏáïáõÙ` ÙÇ ÷áùñÇÏ,
ÙÇÝáõ׳ñ ïÕ³…ØÛáõë ë»ÝÛ³ÏÇó ¹áõñë ¿ ·³ÉÇë Ù³Ûñë,
ݳ í»ñóÝáõÙ ¿ Ñáñë` ¹»é¨ë å³ï»ñ³½ÙÇó ß³ï ³é³ç
·Ýí³Í í»ñ³ñÏáõÝ, ¨ ·É˳ñÏÁ, áñÝ ³ñ¹»Ý »ïå³ï»ñ³½ÙÛ³Ý
ͳ·áõÙ áõÝ»ñ, ¨ Ñ»ïá ÇÝã-áñ µ³Ý»ñ ¿ ³ëáõÙ, áñáÝù í³Õáõó
Ùáé³ó»É »Ù: ê»Õ³ÝÇ íñ³ ûÕáõ ßß»ñ ¿ÇÝ` çñáí Éóí³Í, ¨
ÉÇÙáݳ¹Ç ßß»ñ`Éóí³Í çñáí, ßß»ñÁ å³ñåí³Í ¿ÇÝ å³ï»ñ³½ÙÇó
ß³ï ³é³ç ¨ ÙdzÛÝ çáõñÁ »ïå³ï»ñ³½ÙÛ³Ý Í³·áõÙ áõÝ»ñ:
лïá »Õ¨ÝÇÝ ³Ùñ³óÝáõÙ »Ýù ѳï³ÏÇÝ, ÇëÏ »ë ù³ñß »Ù
ï³ÉÇë ˳ճÉÇùÝ»ñÇ ³ñÏÕÁ ¨ å»ïù ¿ áñ ëáëϳÉÇ ³ÕÙáõÏ
ÉÇÝÇ /³Ï³Ýçë Ùáï»óÝáõÙ »Ù Éáõë³ÙáõïÇ ³å³ÏáõÝ, µ³Ûó
áã ÙÇ Ó³ÛÝ ãÇ Ñ³ëÝáõÙ ÇÝÓ/: سÛñë µ³ñϳÝáõÙ ¿ ùáõÛñ»ñÇë íñ³,
ÇëÏ Ñ³Ûñë ÇÝã-áñ µ³Ý»ñ ¿ áñáÝáõÙ ·ñå³ÝÝ»ñáõÙ, Ñ»ïá »ë
µ³ñÓñ³ÝáõÙ »Ù ³ÃáéÇÝ, »Õ¨Ýáõ ×ÛáõÕ»ñÇÝ ß³ñáõ٠˳ճÉÇùÝ»ñÁ`
ÃÕû ßáÏáɳ¹Ý»ñ, ÃÕû ËÝÓáñÝ»ñ, ÃÕû ٳݹ³ñÇÝÝ»ñ, ÃÕû
ÏáÝý»ïÝ»ñ ¨ ÙÇ ÒÙ»é å³åÇ` ßù»Õ áõ Ññ³ß³ÉÇ, áñ ·Ýí³Í ¿ñ
å³ï»ñ³½ÙÇó ß³ï ³é³ç, ÇëÏ ÙݳóÛ³É ÃáõÕÃÁ »ïå³ï»ñ³½ÙÛ³Ý Í³·áõÙ áõÝ»ñ: /øÇã Ñ»ïá »ë åÇïÇ ÁÝÏÝ»Ù
³ÃáéÇó, ¹³ É³í »Ù ÑÇßáõÙ, ׳ϳïÇë ëåÇÝ ÙÇÝ㨠ÑÇÙ³ ϳ/:
ºí ³Ñ³, Ïé³ÝáõÙ »Ù ˳ճÉÇù í»ñóÝ»Éáõ, ¨ ³Ñ³ ùáõÛñ»ñë
×ãáõÙ »Ý í³ËÇó ¨ Ù³Ûñë íñ³ ¿ í³½áõÙ Ç٠ɳóÇ Ó³ÛÝÇó,
¨ ѳÛñë, áñ ϳñÏ³Ù³Í Ý³ÛáõÙ ¿ñ Çñ íÇñ³íáñ Ó»éùÇÝ, áñáí
ãϳñáÕ³ó³í ÇÝÓ å³Ñ»É, »ñµ ÁÝÏÝáõÙ ¿Ç, íÇñ³íáñ Ó»éùÇÝ,
áñÁ ¹»é ÝííáõÙ áõ ó³íáõÙ ¿ íÇñ³Ï³å»ñÇ Ù»ç, íÇñ³Ï³å»ñÁ`
Ýí»ñÁ ÙdzÏ, áñ ѳÛñë µ»ñ»É ¿ å³ï»ñ³½ÙÇ ¹³ßïÇó, ¨ ÑÇÙ³
÷³Ã³ÃáõÙ ¿ÇÝ ×³Ï³ïÇë, áñ ³ñÛáõÝÁ ¹³¹³ñÇ…: ºí Ñ»ïá
ѳÝϳñÍ ÉáõÛë»ñÁ ѳݷáõÙ »Ý, ¨ ÑëÏ³Û³Ï³Ý ïáõÝÁ
óÕíáõÙ ¿ ÙÃáõÃÛ³Ý Ù»ç…: лïá, »ë ß³ñáõݳϻóÇ ù³ÛÉ»É
÷áÕáóáí, ß÷»Éáí ׳ϳïÇë ëåÇÝ, áñÁ Ë××í»É ¿ ÏÝ×ÇéÝ»ñÇ
Ù»ç,  ½³ñٳݳÉÇáñ»Ý å³ñ½ ѳëϳݳÉáí, áñ áõñ áñ ¿
µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ ÏѻϻϳÙ:
  
 ÆêΠ вڲòøÀ  ØÆÞî ÜàõÚÜÜ  ¾  ØÜàõØ


ºí  Ù³ñ¹Ï³Ýó ÙdzÛÝ ¹»Ùù»ñÝ »Ý ÷áËíáõÙ, ÇëÏ Ñ³Û³óùÁ`
»ñµ»ù: سÝñ³Ù³ëÝ»ñÁ ÷áùñ-ÇÝã ˳Ëï»Éáí, ³Ñ³,
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ »Ù ÇÙ Ù»ç: ºí ³Ù»Ý ûñ, »ñ»ÏáÛ³Ý
ųÙÁ  20-Ý ³Ýó  30-ÇÝ Ù³Ûñë ϳݷÝáõÙ ¿ñ ÏáÕùÇë
¨ Ó»éù»ñÁ ÏñÍùÇÝ Ë³ã³Í ³ÝËáë ݳÛáõÙ ¿ñ ÇÝÓ, ³ë»É ¿,
û ³ñ¹»Ý å»ïù ¿ ïáõÝ ·Ý³É: ÆëÏ Ñ»Ýó ³Û¹ ÝáõÛÝ Å³ÙÇÝ
ÑÝãáõÙ ¿ñ ½ÇÝíáñ³Ï³Ý Ýí³·³ËáõÙµÁ, ¨ Ù³ñ¹áõ ï³Éáõ
³ÕçÇÏÝ»ñÇÝ ßáõñçÏ³É ³ñ³Í, ÍÝáÕ³Ï³Ý ½áõÛ·»ñÝ ¿ÇÝ
³ã³Éáõñç ßñçáõÙ ÷áÕáóÝ»ñáí, ³Ý»ñ¨áõÛà ó³Ýó»ñÁ
ÙÇßï å³ïñ³ëï å³Ñ³Í: ì³éíáõÙ »Ý ÉáõÛë»ñÁ, ¨ »ë
ûùíáõÙ »Ù ë»Õ³ÝÇÝ, ÇëÏ Ñ³Û³óùë Ñá·Ý³Í ë÷éáóÇ
½³ñ¹³Ý³Ëß»ñÇó, ßñçáõÙ »Ù Ý»ñë ¨ áõÕ»ÕÇë ͳÉù»ñáõÙ
áñáÝáõÙ Ñ»éáõ ·Ý³óáÕ Ùïù»ñ:
   ú՜, ÇÙ ù³Õ³ù,
²ñÑ»ëïÝ»ñÇ ³ëïí³ÍÁ ÙÇßï ¿É µ³ñÇ ³ãùáí ¿ Ý³Û»É ù»½,
¨ ùá »ñÏݳϳٳñáõÙ ³é³ïáõÃÛ³Ùµ íËï³ó»É »Ý
ÃÇûÕÛ³ í³é³ñ³ÝÝ»ñÇ ¨ Ù³ÝÏ³Ï³Ý ûñáñáóÝ»ñÇ íï³éÝ»ñÁ:
ú՜, ßá· ³Ù³éÝ»ñÇ ¨ óáõñï ÓÙ»éÝ»ñÇ ù³Õ³ù, »ë ÑÇÙ³ ¿É
ëÇñáõÙ »Ù ùá ë¨ïáõý ïÝ»ñÇ ÙÇѳñÏ ß³ñ³ÝÁ áõÕÇÕ
¨ í³ÛñÇ ÷³ÛÉÁ ÑáõÙáñǹ, áñÁ ï³ñûñÇÝ³Ï Ë³Ýáõñ¹ ¿
·Çß»ñ³ÛÇÝ Ï³ï³ÕÇ Ï³ïíÇ ¨ ÏáÏáñ¹ ã³Ý·éáÕ ûÕáõ,
¨ ãë³÷ñíáÕ ù»éÇÝ»ñÇ, áñ ÙÇßï ë¨ ÏáëïÛáõÙÝ»ñ ¿ÇÝ Ñ³·ÝáõÙ
¨ ï»ÕÇ-³Ýï»ÕÇ Ñ³ÛÑáÛáõÙ` Ýí³Õ»Éáí ٻͳ·áõÛÝ Ñ³×áõÛùÇó…
ÆëÏ Ñ³Û³óùÁ, ѳ۳óùÁ ÙÇßï ÝáõÛÝÝ ¿ ÙÝáõÙ, ³ÛÝ ã³÷³½³Ýó
µ³ñÇ ¿ ¨ ÙÇßï ë³ÑáõÙ ¿ ùá ÏáÕùáí, Éáõë³íáñ »ñǽ ·Í»Éáí
ûñ»ñÇ ¨ ï³ñÇÝ»ñÇ Ù»ç…: ºí Ç՜Ýã å³ÛͳéáõÃÛ³Ùµ
ѳÝϳñÍ ÑÇß»óÇñ ËáßáñÏáõñÍù ÙÇ ³Õçϳ, áñÇÝ Ñ»ï³ÙïáõÙ ¿Çñ
³Ýí»ñç` ³Ýáñáß áõ ï³ñï³Ù ï»Ýã³Ýùáí – ÙÇÝã ¸áÝ ÎÇËáïÁ
ÏËáó»ñ Ñ»ñÃ³Ï³Ý ÑáÕÙ³Õ³óÁ, ê³Ùí»ÉÁ Ïëå³Ý»ñ ÑáñÁ ¨ ³å³`
ÙáñÁ, ¨ ÜÛáõïáÝÇ ·ÉËÇÝ ËÝÓáñÝ»ñ Ïï»Õ³ÛÇÝ…
ÆëÏ Ù³ñ¹Ï³Ýó ÙdzÛÝ ¹»Ùù»ñÝ »Ý ÷áËíáõÙ, ³ÛÝÇÝã ݳ` Ù³ñ¹Á
»ñ»Ë³ ¿ ÙÝáõÙ ÙÇßï, ãÇ Í»ñ³ÝáõÙ »ñµ»ù:
ºí ³Ù»Ý ûñ, »ñ»ÏáÛ³Ý Å³ÙÁ 20-Ý ³Ýó 30-ÇÝ,
í³éáõÙ ÉáõÛë»ñÝ áõ ûùíáõÙ »Ù ë»Õ³ÝÇÝ
¨ ûñ»ñÇ áõ ï³ñÇÝ»ñÇ ËáñùáõÙ áñáÝáõÙ áõ ·ïÝáõÙ »Ù ÇÝÓ
¨ »ñϳñ áõ ³ÝËáë ݳÛáõÙ
Ó»éù»ñë ÏñÍùÇë ˳ã³Í…

ÆÜâø²Ü Ðºèàõ ºê, ²Ú Ø²ð¸…

ºñ»Ë³Ý ɳÉÇë ¿,- ³ëáõÙ ¿ñ ѳÛñë:
ºí Ù³Ûñë ßï³å ϳÝãáõÙ ¿ñ ÇÝÓ ïáõÝ,
áñå»ë½Ç ѳÛñë ѳÙá½í»ñ, áñ
áãÇÝã ãÇ å³ï³Ñ»É áñ¹áõÝ: ÆëÏ
ÁݹѳÝñ³å»ë, Ýñ³ ÉëáÕáõÃÛáõÝÁ ͳÝñ³ó»É ¿ñ
å³ï»ñ³½ÙÇó Ñ»ïá, ·ñ»Ã» áãÇÝã ã¿ñ ÉëáõÙ`
Ç٠ɳóÇó µ³óÇ: ºí Ñ³×³Ë ÏïñáõÙ ¿ñ ѳ۳óùÁ
Éñ³·ñÇó, ɳñí³Í ݳÛáõÙ ¿ñ Éáõë³ÙáõïÇó ¹áõñë.
-ºñ»Ë³Ý ɳÉÇë ¿,- ³ëáõÙ ¿ñ áõ ³ÝѳݷÇëï
ÙÇ Ï»ñå ϳݷÝáõÙ ¿ñ ó³íáÕ áïÝ»ñÇ íñ³,
·ÝáõÙ-·³ÉÇë ¿ñ ë»ÝÛ³ÏÇ ³ÝÏÛáõÝÇó-³ÝÏÛáõÝ…
ºí Ù³Ûñë í³½áõÙ ¿ñ ÷áÕáó, ÏïñáõÙ ¿ñ ÇÝÓ Ë³ÕÇó
áõ µ»ñáõÙ ¿ñ ïáõÝ, áñå»ë½Ç ѳÛñë ѳÙá½í»ñ, áñ
áãÇÝã ãÇ å³ï³Ñ»É áñ¹áõÝ: »¨, ÇÝãå»ë
ѻﳷ³ÛáõÙ Ëáëïáí³Ý»ó Ù³Ûñë ½³ñÙ³Ýùáí,
ѳÛñë Ñ³×³Ë ×Çßï ¿ñ ¹áõñë ·³ÉÇë ¨ ѳñÛáõñÇó
ÇÝÝëáõÝÇÝÁ ¹»åùáõÙ Ù³Ûñë ÇÝÓ ·ïÝáõÙ ¿ñ ³ÕÇáÕáñÙ
áÕµ³ÉÇë` ÍÝÏÝ»ñë ³ñÛáõÝ³Í Ï³Ù ·Ý¹³Ïë Ïáñóñ³Í…
…ÆëÏ »ñµ Ñ»ïá, ï³ñÇÝ»ñ ³Ýó ѳÛñë ٳѳó³í
¨ Ýñ³ ¹³·³ÕÇ ÏáÕùÇÝ É³ÉÇë ¿Ç µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ, Ù³Ûñë
Ùßáõßí³Í ݳۻÉáí ó³í»ñÇó ѳݹ³ñïí³Í Ñáñë ¹»ÙùÇÝ,
¹³éÁ Ïßï³Ùµ³Ýùáí áõ ï³ñ³Ïáõë³Í ³ëáõÙ ¿ñ.
²Ûë ÇÝãù³՜Ý Ñ»éáõ »ë ÑÇÙ³ ¹áõ, ³Û Ù³ñ¹,
áñ »ñ»Ë³Ý ÏáÕùǹ ɳÉÇë ¿ ³ß˳ñÑáí Ù»Ï,
ÇëÏ ¹áõ ã»ë ÉëáõÙ µáÉáñáíÇÝ…

Ðð²ÄºÞîÆ ´²Ü²êîºÔÌàõÂÚàõܠвÚðÆÎÆê

¶ÉËÇÏáñ í³½áõÙ ¿Ç ùá »ï¨Çó,
ÇëÏ ¹áõ ß³ï ³ñ³· ¿Çñ ù³ÛÉáõÙ,
ÃÝÏÃÝÏáõÙ ¿Ç,
ÇëÏ ¹áõ ã¿Çñ ÉëáõÙ`
ͳÝñ³ó»É ¿ñ ÉëáÕáõÃÛáõݹ å³ï»ñ³½ÙÇó:
î³ñÇÝ»ñÝ ³ÝóÝáõÙ ¿ÇÝ ³ÝÝϳï
¨ ϳñÍ»ë û áãÇÝã ã¿ñ ÷áËíáõÙ –
¹áõ ¹³ñÓÛ³É ³ñ³· ¿Çñ ù³ÛÉáõÙ,
í³½áõÙ, ã¿Ç ѳëÝáõÙ ùá »ï¨Çó:
ºí ÑÇÙ³ ·ÝáõÙ »Ýù ÝáõÛÝ Ï³ñ·áí`
³éç¨Çó ¹áõ,
ÇëÏ »ë ·ÉËÇÏáñ` »ï¨Çó…
¸áõ ÑÇÙ³ ß³ï ¹³Ý¹³Õ »ë ·ÝáõÙ,
ù³ñ³ó»É ¿ ëÇñïë ½³ñÙ³ÝùÇó,
¿É ÇÝãá±õ »Ù »ï ÙÝáõÙ ·ÉËÇÏáñ,
ɳÉÇë áõ ϳÝãáõÙ ù»½ ÝáñÇó…

ºð´ºø  âغèܺê

ºñµ»ù ãÙ»éÝ»ë – Ù³Ñí³Ý Ù³Ñ×áõ٠ó˳ÝÓ³·ÇÝ
Ñáñ¹áñáõÙ ¿ñ ÇÝÓ Ñ³Ûñë: ºí ݳۻÉáí ó³í»ñÇó
Ùßáõßí³Í Ýñ³ ³ãù»ñÇÝ` »ë ¹³éÝáõÃÛ³Ùµ ѳëϳó³,
û ÇÝã ͳÝñ ¿ Ù»éÝ»É ó»ñ»Ïí³ å³Ûͳé ÉáõÛë»ñÇ Ù»ç
áÕáÕí³Í, »ñµ å³ïáõѳÝÇó å³ñ½ »ñ¨áõÙ ¿ ¹ÇÙ³óÇ
å³ïß·³ÙµÁ ¨ ÙÇ ÏÇÝ å³ïß·³ÙµáõÙ å³ñ³ÝÇó
Ï³Ë ¿ ï³ÉÇë Çñ Ù³ùñ³Ù³ùáõñ Éí³óùÁ, Ñ»ïá
½Ý·áõÙ ¿ ë˳Éí³Í Ñ»é³ËáëÁ, ¨ ïÕ³Ù³ñ¹áõ
ÙÇ ç³Ñ»É Ó³ÛÝ µ³ó³ïñáõÙ ¿` áñ ³ÛÝ, ÇÝãÁ
í»ñóñ»É ¿ í³Õáõó, Ñ»Ýó ÑÇÙ³ ãÇ Ï³ñáÕ í»ñ³¹³ñÓÝ»É,
áñáíѻ洞: лïá í»ñ¨Ç ѳñÏáõÙ ßñËÏáóáí
µ³óíáõÙ ¿ ¹áõéÁ ¨ »ñ»Ë³Ý»ñÇ ½í³ñà ×Çã áõ ³ÕÙáõÏÁ
ÉóíáõÙ ¿ ÙÇç³Ýóù, ï³ñ³ÍíáõÙ ³ç áõ ³ÑÛ³Ï,
³ÛÝáõÑ»ï¨` ³ß˳ñÑáí Ù»Ï, ¨ ¹ñ³ÝÇó »ñÏÝùÇ
ϳåáõÛïÝ ³í»ÉÇ ¿ å³Ûͳé³ÝáõÙ ¨ ³í»ÉÇ ¿
óÝÓñ³ÝáõÙ ¹³éÝáõÃÛáõÝÁ Ù»éÝáÕÇ ³ãù»ñáõÙ…
ºñµ»ù ãÙ»éÝ»ë, ³Ñ³ û ÇÝã ϳë»Ù ù»½,- Ëݹñ»ó ѳÛñë
í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù ¨ ÷³Ï»ó ³ãù»ñÁ
                                             í»ñçݳϳݳå»ë:   


êàìàð²Î²Ü  ØÆ Ì²è

ÆëÏ »ñµ ѳÛñë Çç³í ·»ñ»½Ù³Ý, »ë ѳÝϳñÍ ½·³óÇ,
áñ ³Ûɨë ã»Ù ϳñáÕ³ÝáõÙ ß³ñÅí»É, áñáíÑ»ï¨
ÇÝùë ¿É ÏÇëáí ã³÷ ÑáÕÇ Ù»ç ¿Ç:
¸³ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í ó»ñ»ÏÁ, å³ÛÍ³é ³ñ¨Ç ï³Ï,
µáÉáñÇ ³ãùÇ ³é³ç.- ¹áõ¹áõÏÝ»ñÁ ïËáõñ Ýí³·áõÙ ¿ÇÝ,
Ù³Ûñë áõ ùáõÛñ»ñë ɳó ¿ÇÝ ÉÇÝáõÙ,
ÇëÏ »ë ¹³Ý¹³Õ ËñíáõÙ ¿Ç ÑáÕÇ Ù»ç…
ÆëÏ »ñµ Çñ»Ýó óó áõ çÕ³ÓÇ· Ù³ïÝ»ñáí,
³ÝÑݳñÇÝ áõÅáí ³ñóáõÝùÝ»ñÁ ë»ÕÙ»óÇÝ ÏáÏáñ¹ë,
»ë ѳÝϳñÍ å³ñ½áñáß ï»ë³, û ÇÝãå»ë
³Ý³ÕÙáõÏ µ³óí»óÇÝ ¹éÝ»ñÁ ѳÛñÇÏÇë ³é³ç,-
¨ ݳ í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù ßñçí»ó, ݳۻó µáÉáñÇë,
ݳ ß³ï Ùáï ¿ñ ÇÝÓ Ï³Ý·Ý³Í, µ³Ûó »ñµ ïí»ó ÇÙ ³ÝáõÝÁ,
Ýñ³ Ó³ÛÝÁ Éëí»ó ã³÷³½³Ýó Ñ»éíÇó,
¨ Ñ»ïá ßáõé »Ï³í ¨ Çñ ëáíáñ³Ï³Ý ³ñ³· ù³ÛÉí³Íùáí Ñ»é³ó³í:
ºí ¹éÝ»ñÁ ÝáñÇó ÷³Ïí»óÇÝ ³Ý³ÕÙáõÏ:

ºë ÑÇÙ³ ÏÇëáí ã³÷ ÑáÕÇ Ù»ç »Ù.
ëáíáñ³Ï³Ý ÙÇ Í³é, áñÁ Ëáë»É ·ÇïÇ,
µ³Ûó ß³ï ³í»ÉÇ ·»ñ³¹³ëáõÙ ¿
Éé»É:

*
¸áõéÁ óÏáõÙ »Ý, ³ë³ó ѳÛñë, ¨ »ë ѳÝϳñÍ ÑÇß»óÇ`
Ù³Ñí³ÝÇó ÙÇ ù³ÝÇ ³ÙÇë ³é³ç ÇÝÓ Å³Ù³óáõÛó ÝíÇñ»ó,
áñ »ë »ñµ»ù ãÙáé³Ý³Ù Çñ»Ý` ÇëÏ »ë DZÝã ÇٳݳÙ,
û ÇÝãù³Ý »Ù ³åñ»Éáõ,- ³ë³óÇ Ýñ³Ý, »ñµ ݳۻÉáí
³ãù»ñÇë, Ëݹñ»ó`  ÇÝÓ »ñµ»ù ãÙáé³Ý³ë:
ÆëÏ ÑÇÙ³ ¹áõéÁ óÏáõÙ »Ý, ³ë³ó ݳ, ï»ë á±í ¿
·Çß»ñí³ ³Ûë áõß Å³ÙÇÝ, ÙÇÝã¹»é Ï»ëûñ ¿ñ,
¨ »ë ѳÝϳñÍ ÑÇß»óÇ, áñ í³Õáõó ã»Ù Ý³Û»É Å³Ù³óáõÛóÇÝ,
û¨ íëï³Ñ ¿Ç, áñ Ñ»Ýó ÑÇÙ³ Ï»ëûñ ¿ ³ÛÝ óáõÛó ï³ÉÇë:
ÆëÏ ÑÇÙ³ Ù»Ýù µáÉáñë ù³ÛÉáõÙ »Ýù ³í»ñ³ÏÝ»ñÇ ÙÇçáí,
³Ñ³, ÙÇ å³ï, áñÁ ÏÇëáí ã³÷ ¿ ÷Éí»É, Ù»Ï áõñÇßÁ`
÷Éí³Í ¿ ÉñÇí, ÙdzÛÝ ÙÇ å³ïÝ ¿ñ ϳݷáõÝ` ²ÝÇÇ
³í»ñ³ÏÝ»ñÇ Ïï³íáí, سÛñ г۳ëï³ÝÁ áÕµáõÙ ¿
³í»ñ³ÏÝ»ñÇ íñ³…:²í»ñ³ÏÝ»ñÇ Ïï³íÁ` ³í»ñ³ÏÝ»ñÇ Ù»ç…
²Ù»Ýáõñ»ù ÷áßÇ, µ³Ûó å³ñ½ ï»ëÝáõÙ »Ù ÙÇ ÏÝáç,
áñÁ ÍÝÏÇ Çç³Í ³ñ³·-³ñ³· ˳ã³ÏÝùáõÙ ¿ñ,
¨ ³ÛÝå»ë ¿ñ ßï³åáõÙ, ϳñÍ»ë ½·áõÙ ¿ñ, áñ ßáõïáí Ï·³Ý,
ϵéÝ»Ý Ã¨»ñÇó ¨ ßÕó۳ϳå Ïï³Ý»Ý ù³Õ³ùÇ ÙÇçáí…
¸áõéÁ óÏáõÙ »Ý, ³ë³ó ѳÛñë, ÇëÏ »±ñµ »Ý ½³Ý·»ñÁ ÕáÕ³Ýç»Éáõ:
ºí »ë ÍÝÏÇ Çç³Í ³Õ³ãáõÙ »Ù` »ñµ¨¿ Ï·³± ÙÇ å³ñ½,
ëáíáñ³Ï³Ý ³é³íáï, »ñµ »ñ³Ý»ÉÇ Ñ³Ý·ëïáõÃÛ³Ùµ Ïë³÷ñí»ë, ëáõñ× ÏËÙ»ë ¨ Ïß÷»ë åÉåɳóáÕ ³Ûï¹, áãÇÝã ã»ë Ùï³ÍÇ
¨ ³Ýáñáß Ïݳۻë å³ïáõѳÝÇó` Ïï»ëÝ»ë ¨ ã»ë ï»ëÝÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ, áñ ¹åñáó »Ý ·ÝáõÙ, ٻͳѳë³ÏÝ»ñÇ, áñ
³ß˳ï³ÝùÇ »Ý ·ÝáõÙ, ϳÙ` ÙÇ áõñÇß ï»Õ, ¨ ÙÇ Í»ñáõÝáõ,
áñÁ áã ÙÇ ï»Õ ãÇ ·ÝáõÙ, µ³Ûó ×ßï³å³Ñáñ»Ý ³ñÃݳÝáõÙ ¿
³é³íáïÛ³Ý í³Õ` »ñ³Ý»ÉÇ Ñ³Ý·ëïáõÃÛ³Ùµ ë³÷ñíáõÙ ¿,
ëáõñ× ¿ ËÙáõÙ ¨ ß÷áõÙ ¿ åÉåɳóáÕ ³Ûï»ñÁ ¨ ³å³, ˳éÝí»Éáí
Ù³ñ¹Ï³Ýó µ³½ÙáõÃÛ³ÝÁ ·ÝáõÙ ¿ ÇÝã-áñ áõÕÕáõÃÛ³Ùµ, ¨ ùÇã Ñ»ïá
í»ñ³¹³éÝáõÙ ¿` Ù»Ï ³ÛÉ µ³½ÙáõÃÛ³Ý Ë³éÝí³Í…
   …ºñ¨Ç Ï·³ ųٳݳÏÁ Ùáé³óáõÃÛ³Ý` ųٳݳÏÝ»ñ ¨ Ï»ë Å³Ù³Ý³Ï Ñ»ïá, Ï³×»Ý ï»ñ¨Ý»ñ` ϳݳã áõ »ñç³ÝÇÏ »ñ»ëÝ»ñáí,
Ýáñ ³ÝÓñ¨Ý»ñ Ïó÷í»Ý »ñÏÝùÇó ¨ Ù³ñ¹ÇÏ Ïí³½í½»Ý
¹»ëáõ¹»Ý áõ Ïóñí»Ý Ùdzݷ³ÙÇó…ÙdzÛÝ³Ï áõ ÙáÉáñí³Í
ÃáÕÝ»Éáí Í»ñáõÝáõÝ ³ÝÓñ¨Ç ï³Ï` Ëñí³Í µáÉáñáíÇÝ Ýáñ
Ùïù»ñÇ Ù»ç…Üáñ ÉéáõÃÛáõÝ ÏÇçÝÇ ¨ ³Ýë³ÑÙ³Ý
ÉéáõÃÛ³Ý Ù»ç, ÇÝãå»ë ëñïÇ ½³ñÏ»ñÁ, ѳÝϳñÍ å³ñ½áñáß
ÏÉë»ë, û ÇÝãå»ë »Ý ѳï-ѳï áõ ËݳÙùáí ¹áõéÁ óÏáõÙ:
àõÅ»Õ: ÆëÏ Ñ»ïá ³í»ÉÇ áõ ³í»ÉÇ áõÅ»Õ - ¨ ëó÷í»Éáí 
í»ñç³å»ë Ï»ÉÝ»ë áïÇ, ó÷ Ïï³ë ÍÝÏÝ»ñǹ ÷áßÇÝ
¨ ɳó³ÏáõÙ³Í Ïݳۻë ųٳóáõÛóǹ ¨ Ïï»ëÝ»ë, û ÇÝãå»ë ¿
³ñ¨Á ¹³Ý¹³Õáñ»Ý µ³ñÓñ³ÝáõÙ ·Çß»ñí³ ³Ûë áõß Å³ÙÇÝ:
ºí ½³Ý·»ñÁ ×Çßï ųٳݳÏÇÝ ÏÕáÕ³Ýç»Ý:

…ºì ÆÜâ ¾ àÔ´ºð¶àõÂÚàõÜÜ ²è²Üò ²ÜÒðºìÆ 

   …öáë Çç»óÝ»Éáõó ³é³ç Í»ñáõÝáõÝ »ñϳñ ѳÙá½»óÇÝ,
ËáëáõÙ ¿ÇÝ ÷ë÷ëáóáí, ³Ï³ÝçÇÝ Ñ³Ïí³Í ¨ Ñݳñ³íáñ ã¿ñ
Éë»É` ¨ ÝáõÛÝÇëÏ Ùáï ϳݷݳÍÝ»ñÇÝ ³é³ÝÓÇÝ, ³Ýϳå
µ³é»ñ ¿ÇÝ Ñ³ëÝáõÙ, ëáíáñ³Ï³Ý, ß³ñù³ÛÇÝ µ³é»ñ, áñáÝù
 Ù³ßí»É áõ ÑÕÏí»É ¿ÇÝ ³Ù»ÝûñÛ³ ·áñͳÍáõÃÛáõÝÇó…
   ¶ÉáõËÁ Ï³Ë ÉëáõÙ ¿ñ áõ ã¿ñ ݳÛáõÙ áã Ù»ÏÇÝ, ÙdzÛÝ ¹áõÝãÝ ¿ñ
¹áÕáõÙ Ù³Ýñ, ³ÝÝÏ³ï ¹áÕáí ¨ ³ÝÓñ¨ ã¿ñ ·³ÉÇë ѳϳé³ÏÇ
å»ë, û¨ ûñÝ ³Ùå³Í ¿ñ ³é³íáïÇó ¨ óáõñï ù³ÙÇÝ ïѳ×
ÏëÙÃáõÙ ¿ñ 먳½·»ëï ϳݳÝó áõ ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó,
áñ  ËÙµí³Í ¿ÇÝ ÷áëÇ ßáõñçµáÉáñÁ` Ó»éù»ñÁ ·ñå³ÝÝ»ñÁ
Ëñ³Í, ß³ï»ñÁ ÍËáõÙ ¿ÇÝ, »ñµ»ÙÝ-»ñµ»ÙÝ Ï³ñ× Ñ³Û³óù
Ý»ï»Éáí ѳݷáõóÛ³ÉÇ íñ³, áñÁ ·ÉáõËÁ Ï³Ë ÉëáõÙ ¿ñ,
¨ ³Ù»Ý ÇÝã Ýáñ ¿ñ ѳ·ÇÝ` ÏáßÇÏÝ»ñÁ, ÏáëïÛáõÙÁ,
í»ñݳ߳åÇÏÁ, ÷áÕϳåÁ…¨ ³Ù»Ý ÇÝã Ù»Í ¿ñ ѳ·ÇÝ,
ûñ¨ë ÇÝùÝ ¿ ÝÇѳñ»É, ³Ûá, ³Ûëå»ë áïÇó-·ÉáõË Ýá÷-Ýáñ
ѳ·Ýí»É ¿ Ù³ÝÏáõÃÛ³Ý ï³ñÇÝ»ñÇÝ, »ñµ Ù³ÛñÁ Ó»éÇó µéݳÍ
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ï³ñ³í ¹åñáó…
    ÐÇÙ³ ãϳ ¹åñáóÁ, ÷Éí»ó Ñ»Ýó ³é³çÇÝ óÝóáõÙÇó: ÐÇÙ³
ß³ï»ñÁ ãϳÝ: ÆëÏ Ã³ßÏÇݳÏÝ ÇÝãá±õ »Ý ¹ñ»É ·ñå³ÝÁ`
ËݳÙùáí ãáñëï³Ï ͳɳÍ: ºí ûͳݻÉÇùÇ ³Ûë ëáõñ ÑáïÁ,
áñÁ ãÇ ëÇñ»É »ñµ»ù, ÑÇÙ³ ͳÏáõÙ ¿ ùÇÃÁ ¨ ·Ý³Éáí
¹Åí³ñ³ÝáõÙ ¿ ßÝã»ÉÁ, µ³Ûó á±õÙ ¿ Ñ»ï³ùñùñáõÙ ÑÇÙ³`
ßÝãá±õÙ »ë, ã»ë ßÝãáõÙ…
    ¶ÉáõËÁ Ï³Ë ÉëáõÙ ¿ñ áõ ã¿ñ ݳÛáõÙ áã Ù»ÏÇÝ, ¨ DZÝã ¿ñ
ï»ëÝ»Éáõ` ³ÝÃñ³ß, Ùé³ÛÉ ¹»Ùù»ñ, áñ Ù»Ï Çñ»Ý »Ý ݳÛáõÙ
¨ Ù»Ï ¿É »ñÏÇÝù, áñÁ û¨ ³é³íáïÇó ³Ùå³Í ¿ñ, µ³Ûó
³ÝÓñ¨ ã¿ñ ·³ÉÇë ѳϳé³ÏÇ å»ë:
   ºí DZÝã ¿ñ ï»ëÝ»Éáõ` ³Ýï³Ý»ÉÇ ÷áßÇ, ÃáñßáÙ³Í Í³é»ñ,
»ñÏáõ ³ÝͳÝáà ïÕ³Ù³ñ¹ ÷áëÇ ·ÉËÇÝ, áñ å³ñ³ÝÝ»ñÁ
Ó»éù»ñÇÝ ·áñÍÝ³Ï³Ý ï»ëùáí ϳñ·³¹ñáõÃÛ³Ý »Ý ëå³ëáõÙ:
øÇã Ñ»éíáõÙ ÷áÕ³ÛÇÝ Ýí³·³ËáõÙµÝ ¿` ˳Ûï³µÕ»ï
³ÝÓݳϳ½Ùáí, åÇç³ÏÝ»ñÇ ûÓÇùÝ»ñÁ ÙÇßï í»ñ óó³Í,
·áñÍÇùÝ»ñÁ è»ñÇ ï³Ï, Ýßí³Í å³ÑÇÝ ÏÝí³·»Ý
ëáíáñ³Ï³ÝÇ å»ë ³Ýï³Ý»ÉÇ í³ï - ¹»Ùù»ñÇÝ Ý³Û»ÉÇë
³ÛÝ ïå³íáñáõÃÛáõÝÝ »ë ëï³ÝáõÙ, áñ Ýñ³Ýù ϳñÍ»ë Ù³ÑÇó
Ëáõë³÷»Éáõ ÇÝã-áñ Ñݳñ »Ý ·ï»É, ë³Ï³ÛÝ ·³ÕïÝÇ »Ý
å³ÑáõÙ ÙdzÛÝ ÙÇ å³ï׳éáí` óÕáõÙÝ»ñÁ Ïí»ñ³Ý³Ý
¨ Çñ»Ýù ¿É, ѻ勉µ³ñ, ϽñÏí»Ý »Ï³ÙïÇ ³ÕµÛáõñÇó, ÇëÏ
ÑÇÙ³ »ñ»Ë³Ý»ñÇ å»ë Çñ³ñ »Ý µáõáÃáõÙ, ËݹÙݹáõÙ »Ý
ùÃÇ ï³Ï, Ã÷Ã÷³óÝáõÙ »Ý áïÝ»ñÁ ·»ïÝÇÝ ¨ ùÇã Ñ»ïá,
Çñ»Ýó å³ñïùÁ ϳï³ñ³Í, Ïí»ñóÝ»Ý í³ñÓÝ áõ ÏÑ»é³Ý³Ý…
   …ÎÑ»é³Ý³Ý µáÉáñÁ` ÇÝÓ ÃáÕÝ»Éáí ٻݳÏ, ÇÙ Ýáñ
í»ñݳ߳åÇÏáí, ÏáëïÛáõÙáí áõ ÏáßÇÏÝ»ñáí, ÷áÕϳåáí,
ËݳÙùáí ãáñëï³Ï Í³É³Í Ã³ßÏÇݳÏáí, áñ ã·Çï»ë
ÇÝãáõ »Ý ·ñå³Ýë ¹ñ»É…ºí »ñµ µáÉáñÁ Ñ»é³Ý³Ý, ϳÝóÝ»Ý
»ñϳñ ûñ»ñ áõ ï³ñÇÝ»ñ, ÙÇÝ㨠áñ Ï·³ Ù³Ûñë, í»ñç³å»ë,
ÏËέݳÏÇ ßáñ»ñë ¨ Ó»éùë µéÝ³Í ÇÝÓ Ïï³ÝÇ ¹åñáó,
ßï³å»óÝ»Éáí, áñáíÑ»ï¨ áõñ áñ ¿ ³Ùå»ñÁ Ï·áé³Ý,
¨ ³ÝÓñ¨Ç ³é³çÇÝ Ï³ÃÇÉÝ»ñÁ ë¨-ë¨ Ï»ï»ñáí ÏͳÏÍÏ»Ý
÷áßáõ Ù»ç Ïáñ³Í ·»ïÇÝÁ, ¨ áÕµ»ñ·áõÃÛáõÝÁ
                                                         Ϲ³éݳ ϳï³ñ۳Ʌ

Üàð ìºð²¸²ðÒ

¸áõ ·Çï»ë, áñ ÝáñÇó áõ ÝáñÇó »ë ÍÝí»Éáõ
³Ûë óáõñï ù³Õ³ùáõÙ,
³ÝùáõÝ ·Çß»ñÝ»ñ »ë ³ÝóϳóÝ»Éáõ
³Ûë ÃñÃéÇÏ íñ³ÝÇ ï³Ï, ¨ Ù³Ûñ¹
·Çß»ñ-ó»ñ»Ï Ýëï»Éáõ ¿ ûñáñáóǹ ÏáÕùÇÝ`
³Ýï³ß ÷³ÛïÇ ÓáÕáí ùß»Éáõ ³éÝ»ïÝ»ñÇÝ íËï³óáÕ…
ºí ÷áßáõ Ù»ç Ïáñ³Í ѳÛñ¹ í»ñ³¹³éݳÉáõ ¿ ïáõÝ
ϳÃÇ ßÇßÁ Ó»éÇÝ, áñÇ Ñ³Ù³ñ Ñ»ñà ¿ ϳݷݻÉ
»ëÇÙ ù³ÝÇ Å³Ù…: ¸áõ ·Çï»ë, áñ ÝáñÇó
áõ ÝáñÇó »ë ÍÝí»Éáõ ³Ûë ·áñß ù³Õ³ùáõÙ,
áñáíÑ»ï¨ Ýñ³ Íí³ïí³Í Ù³ñÙÇÝÝ ¿ ˳ãí»Éáõ
ùá Ù³ñáÕ ³ãù»ñÇ ³é³ç, ¨ Ýñ³
ó³íÝ ¿ ϳÛÍÏÉï³Éáõ ùá µáñµáùí³Í áõÕ»ÕáõÙ`
Ññ³Å»ßïÇ áõ µ³Å³ÝÙ³Ý å³ÑÇÝ…

èºøìƺØ

¸Åí³ñ ¿ ù»½ ¹³éݳÕÇ Ññ³Å»ßïÇ Ëáëù ³ë»É,
׳ݳå³ñÑáñ¹ ÙáÉáñí³Í, áï³µáµÇÏ, ³Ýï»ñáõÝã:

¶Çß»ñí³ ÷³Ï ¹éÝ»ñÇ ³é³ç Ï³Ý·Ý³Í ·ÉËÇÏáñ`
¹áõ ãáõ½»óÇñ Ý³Û»É »ï` ³åñáÕ Ù³ñ¹Ï³Ýó ³ãù»ñÇÝ:

¸áõ ¹»é ù³ÛÉ»É ã·Çï»Çñ, ³Ûë Ç՜Ýã ³ñ³· »ë ·ÝáõÙ,
³ãù»ñ¹ ÷³Ï, Ó»éù»ñ¹ Í³É³Í ÏñÍùǹ ͳÕϳ½³ñ¹:

γåñ»ë ³ÛÝï»Õ, ¹áõ Ñ»éíáõÙ, ÙáÉáñ³ÏáõÙ ïËñáõÃÛ³Ý
¨ ³ñóáõÝùÁ ÏͳÍÏÇ ×³Ý³å³ñÑÁ »ï¹³ñÓÇ:

Ö»ñٳϳè Ññ»ßï³ÏÝ»ñ` ïñïáõÙ áõ Ñ»½ ¹»Ùù»ñáí
Ï¹Ý»Ý ù»½ í³ñ¹»ñÇ Ã÷»ñÇ Ù»ç` ëïí»ñáõÙ:

ºí ÉáõÛë ÏÇçÝÇ í»ñ¨Çó, ³Ýµ³é ó³í áõ ѻϻÏáó,
ÇÝãå»ë ɳóáÕ, ë·³óáÕ, ë³éÁ Ó»éù»ñÁ ùá Ùáñ:

ºí ·Çß»ñÁ ÏͳÕÏÇ ³ëïÕ»ñÇ Ëáñ ÏëÏÇÍáí,
¨ ÏûñáñíÇ ÉáõëÇÝÁ` ë³éÁ, ¹³ï³ñÏ ûñáñáó…

ÎòÎîàõð  Êàêøºð

ÆÝÓ áã áù ³ÛÝå»ë ãÇ ï³Ýç»É, ÇÝãå»ë ¹áõ,
¹áõ, áñÇÝ ëÇñ»É »Ù, ÇÝãå»ë áã Ù»ÏÇÝ…
ºí ÑÇÙ³ ÇÝãå»±ë åÇïÇ ³åñ»Ù »ë,
Ç٠먳íáñ ù³Õ³ù, ³Ûë íÇÃ˳ñÇ
·»ñ»½Ù³ÝáóÁ ëñïÇë Ù»ç:
ºí ÑÇÙ³ ÇÝãå»±ë åÇïÇ ³åñ»Ù »ë,
áñ ÙáÉáñí³Í ù³ÛÉáõÙ »Ù ùá ÷áÕáóÝ»ñáí,
·É˳ѳÏ, áñáíÑ»ï¨ ÇÝãå»±ë ݳۻÙ
Ù³ñ¹³ëå³Ý ß»Ýù»ñÇÝ,
¹åñáóÝ»ñÇÝ – Ù³Ýϳëå³Ý,
ÍÝݹ³ïÝ»ñÇÝ, áñ ³í»ñÙáõÝùÇ ÷áßáí
˻չ»óÇÝ Ýáñ³ÍÇÝÝ»ñÇÝ` ÃßݳÙáõ
³ï»ÉáõÃÛ³Ùµ…: ²ÝѳÕáñ¹ áõ ë³éÝ ¿ Ñá·Çë,
ÇÝãå»ë ßÇñÙ³ù³ñÁ ÓÙé³Ý Ï»ë·Çß»ñÇÝ:
²Ñ³, ÙÇ ûñ ¿É ³Ýó³í: γÝóÝ»Ý ¿ÉÇ
µ³½Ù³ÃÇí ûñ»ñ: ´³Ûó »ë »ñµ»ù
ã»Ù Ý»ñÇ ù»½ ³Ûë ûñÁ, »ñµ ݳۻóÇ
¹»Ùùǹ
            ¨ ã׳ݳã»óÇ…

* 
…¸»Ïï»Ùµ»ñÛ³Ý ³ÛÝ ·Çß»ñ ¹áõ ³ñï³ëí»óÇñ
ù³Õ³ùÇ å³ñÇëåÝ»ñÇ ï³Ï` ãóùóÝ»Éáí
³ñóáõÝùÝ»ñ¹, ÇÝãå»ë ï³ñÇÝ»ñ ³é³ç, »ñµ
ѳÛñ¹ Ññ³Å³ñí»ó ³åñ»É ³Ûë ³ß˳ñÑáõÙ:
¸»Ïï»Ùµ»ñÛ³Ý ³ÛÝ ·Çß»ñ` ͳÉíáÕ ÍÝÏÝ»ñáí,
å³ñÇëåÝ»ñÇ ï³Ï Ï³Ý·Ý³Í - »ë ã·Çï»Ç,
Ù»Í ó³íÁ ÙdzÛÝ³Ï ãÇ ·³ÉÇë:
ºë ¿É ¿Ç ³ñï³ëíáõÙ µáÉáñÇ Ñ»ï: ÆëÏ Ñ»ïá,
ûñ»ñ ¨ ³ÙÇëÝ»ñ Ñ»ïá, »ñµ ã³ñã³ñíáõÙ ¿Ç
áõ áãÇÝã ã¿Ç ϳñáÕ³ÝáõÙ ·ñ»É, ѳëϳó³,
áñ ÇÙ ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñ µ³é»ñÝ ³ñï³ëí»É »Ù
³í»ñí³Í ù³Õ³ùÇ å³ñÇëåÝ»ñÇ ï³Ï…

*               
ØÇ-ÙÇ µ³Å³Ï ûÕÇ ËÙ»óÇÝù, áñ ɳóÁ ûè ÉÇÝ»ñ,
Ñ»ïá ¿ÉÇ ËÙ»óÇÝù, áñáíÑ»ï¨ É³óÁ åÇïÇ ÉÇÝ»ñ »ñϳñ,
Ñ»ïá ÓÛáõÝ »Ï³í ÙÇ ç³Ñ»É ÏÝáç Ñ»ï, µáÉáñáíÇÝ
Ù»Ý³Ï Ùݳó³Í ÙÇ ÏÇÝ, áñÁ Ëݹñ»ó ãáñë
·»ñ»½Ù³Ý³÷áë ÷áñ»É Çñ ÁÝï³ÝÇùÇ` ³ÙáõëÝáõ ¨ »ñ»Ë³Ý»ñÇ Ñ³Ù³ñ, ÇÝùÁ, ѳëϳݳÉÇ ¿, ã¿ñ ϳñáÕ` Ç~Ýã ÏÝáç ·áñÍ ¿
·»ñ»½Ù³Ý³÷áë ÷áñ»ÉÁ, ÓÙé³Ý ëϽµÇÝ, »ñµ ÑáÕÁ
ù³ñ³ó»É ¿ Ù»ñ ëñï»ñÇ å»ë, ¨ áã ûÕÇÝ ¿ û·ÝáõÙ,
¨ áã ¿É ¹áõ¹áõÏÁ; - â¿, - ѳÝϳñÍ ³ë³ó ÏÇÝÁ,- ÙÇ ÷áëÁ
Ñ»ñÇù ¿, ÃáÕ µáÉáñÁ ÙdzëÇÝ ÉÇÝ»Ý, »ñ»Ë»ùë ÷áùñ »Ý,
ÃáÕ Ñ³ÛñÁ Ñ»ïÝ»ñÁ ÉÇÝÇ, ÇÝãù³Ý ãÉÇÝÇ »ñ»Ë³ »Ý,
ãí³Ë»Ý³Ý ѳÝϳñÍ… 
   …àõ ÓÛáõÝÁ û¨ Ïïñí»É ¿ñ í³Õáõó, µ³Ûó ÏÇÝÁ
ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ ×»ñٳϻɅÇëÏ Ù»Ýù, 먳ó³Í
ëñï»ñáí Ï³Ý·Ý»É ¿ÇÝù Ýñ³ ÏáÕùÇÝ ¨ ³é³Ýó ³Ù³ã»Éáõ
µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ É³ÉÇë ¿ÇÝù Ù»ñ ɳóÁ,
áñÁ åÇïÇ ß³ï »ñϳñ ÉÇÝ»ñ…

ìºðæÆÜ Êàêø

γñÍáõÙ  »ù, Ñ»±ßï ¿ ³åñ»É,
»ñµ ù³Õ³ùÝ áõñ ÍÝí»É »ë – ãϳ,
ÇëÏ ¹áõ ß³ñáõݳÏáõÙ »ë ³åñ»É:
γñÍáõÙ »ù, Ñ»±ßï ¿ ÑÇß»É,
»ñµ Ùáé³óáõÙÝ ¿ ÷ñÏáõÃÛáõÝ – ãϳ,
ÇëÏ ¹áõ ß³ñáõݳÏáõÙ »ë ÑÇß»É:
γñÍáõÙ »ù, Ñ»±ßï ¿ ùÝ»É,
»ñµ ³ãù»ñ¹ ³ñóáõÝùáí »Ý Éóí³Í,
»ñµ áõñ³Ë å³ïÏ»ñÝ»ñÁ ÑÇÙ³
ï»ëÝáõÙ »ë ÙdzÛÝ »ñ³½áõÙ –
ϳñÍáõÙ »ù, Ñ»±ßï ¿ ³ñÃݳݳɅ

¶ÚàõØðÆ, ø²Ô²ø²ÚÆÜ ¶ºðº¼Ø²Üàò, вÚðÆÎÆê

²é³ç ¿É ÙÇ Ï³ñ·ÇÝ ã¿Ç ϳñáÕ³ÝáõÙ ù»½ ³ÛóÇ ·³É,
ÇëÏ ÑÇÙ³ ³ñ¹»Ý` µáÉáñáíÇÝ, ³Ù»Ý ÇÝã
óÝϳó»É ¿ ³Ýï³Ý»ÉÇ, ÇëÏ »ë ³é³çí³ å»ë
¿ÉÇ ùÇã »Ù í³ëï³ÏáõÙ, ¹», ·Çñ áõ ·ñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
DZÝã åÇïÇ í³ëï³Ï»ë ÙÇ »ñÏñáõÙ, áõñ áã áù
³ÛÉ¨ë ·Çñù ãÇ Ï³ñ¹áõÙ- Å³Ù³Ý³Ï ãáõÝ»Ý`
ûñí³ ÙÇ Ï»ëÁ ѳóÇ Ñ»ñÃáõÙ »Ý, ÙÛáõë Ï»ëÁ`
ÙÇïÇÝ·Ý»ñáõÙ áõ óáõÛó»ñáõÙ, ¨ Ïñ³ÏáóÝ»ñ »Ý
³Ù»Ýáõñ»ù` Ñ»éáõ ¨ ÙáïÇÏ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ, µ³ÝáõÏ
áõ ËáõÉ ÷áÕáóÝ»ñáõÙ, å³ïáõѳÝÇë ï³Ï ³ÝÙÇç³å»ë…
ºí óÕÙ³Ý ïËáõñ ó÷áñÝ»ñ »Ý, ѳÛñÇÏ, µáÉáñ
߻ݻñáõÙ áõ ù³Õ³ùÝ»ñáõÙ,- ï³ÝáõÙ »Ý óջÉáõ ç³Ñ»É
áõ ·»Õ»óÇÏ ïճݻñÇ, áõ »ë ã·Çï»Ù` á±ñ Ù»ÏÇ »ï¨Çó
·Ý³Ù áõ á±ñ Ù»ÏÇÝ ë·³Ù, ѳÛñÇÏ, »ë, áñ ùá Ù³ÑÇó
Ñ»ïá áã ÙÇ áõñ³Ë ûñ ã»Ù ³åñ»É, áã ÙÇ Ã»Ã¨ ûñ…
²é³ç ¿É ã¿Ç ϳñáÕ³ÝáõÙ ÙÇ Ï³ñ·ÇÝ ½ñáõó»É ù»½ Ñ»ï`
ͳÝñ ¿Çñ ÉëáõÙ, ¨ ·áé·áé³Éáí, ÙÇ Ï»ñå ϳñáÕ³ÝáõÙ ¿Ç
Ëáëùë ù»½ ѳëóÝ»É, ÇëÏ ÑÇÙ³ Ëáë»ÉÝ ¿É ¹³ñÓ³í
³ÝÑݳñÇÝ, áñáíÑ»ï¨ ³ñóáõÝùÝ»ñÁ Éóí»É »Ý
ÏáÏáñ¹ë ¨ ˻չáõÙ »Ý ³Ý·³Ù ³é³Ýó Ëáë»Éáõ…
²Ñ³, û ÇÝãáõ Ý³Ù³Ï »Ù ·ñáõÙ ù»½, áñÇ µáÉáñ
ïáÕ»ñáõÙ ÝáõÛÝ ëÇñïÝ ¿, áñ ó³íÇó áõ ϳñáïÇó
å³ÛÃáõÙ ¿ ·áé·áé³Éáí` 
                              û ³Ûë ¨ û ³ÛÝ ³ß˳ñÑáõÙ…

кîà

ØÇ ù³ÝÇ Ï³ÃÇÉ ³ñóáõÝù`
Ååï³Éáõ ѳٳñ µ³óí³Í ³ãù»ñÇ Ù»ç:
´³é»ñ, áñ ³ëáõÙ »Ýù Çñ³ñ` ѳݹÇå»ÉÇë,
ÇÝãå»ë ݳ¨ µ³Å³Ýí»ÉÇë: ²Ñ³, Ù»Í
»é³Ý¹áí ϳéáõóáõÙ »Ý ÙÇ ß»Ýù, áñÁ
¹³ñ»ñ Ñ»ïá åÇïÇ Ñ³Ûïݳ·áñÍ»Ý
Ñݳ·»ïÝ»ñÁ å»ÕáõÙÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï:
ºë åÇïÇ ³åñ»Ù ³Û¹ ß»ÝùÇ
÷áùñÇÏ µÝ³Ï³ñ³ÝÝ»ñÇó Ù»ÏáõÙ:
ºí »ñµ Ñݳ·»ïÝ»ñÁ ¹³ñ»ñ Ñ»ïá
ѳÛïݳ·áñÍ»Ý ³Ûë ß»ÝùÁ ¨ µ³ó»Ý ¹áõéÁ
¨ ÙïÝ»Ý ÇÙ ÷áùñÇÏ µÝ³Ï³ñ³Ý` Ýñ³Ýù
ÇÝÓ Ï·ïÝ»Ý ë»Õ³ÝÇ ³é³ç Ýëï³Í, ÍË»ÉÇë…
ºí ³Ù»Ýáõñ»ù ó÷Ã÷í³Í µ³é»ñ,
ë»Õ³ÝÇ íñ³ µ³é»ñ, å³ï»ñÇ ï³Ï` µ³é»ñ…
ºí ÙÇ ù³ÝÇ Ï³ÃÇÉ ³ñóáõÝù`
Ååï³Éáõ ѳٳñ µ³óí³Í ³ãù»ñÇë Ù»ç:

 ºñÏáõ çñѻջÕÇ ³ñ³ÝùáõÙ
                               1992-1996

ì²Ö²èàõØ  ºØ ´²Ü²êîºÔÌàõÂÚàõÜܺð, ´àÈàðàìÆÜ â¶àð̲Ìì²Ì, ¶ÆÜÀ` ä²Úزܲ¶ð²ÚÆÜ

´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»±ïù ¿ ù»½,-ѳñóñ»óÇ Ñ³ñ¨³ÝÇë,
áñÁ ÙÇç³ÝóùáõÙ Ïïñ³ïáõÙ ¿ñ ¹»é¨ë ϻݹ³ÝÇ Í³éÇ µáõÝÁ, ¨
×ÛáõÕ»ñÁ Ù³ïÝ»ñÇ å»ë çÕ³Ó·íáõÙ ¿ÇÝ ³Ýï³Ý»ÉÇ ó³íÇó…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛá±õÝ,- ѳñóñ»ó ³ÙµáÕçáíÇÝ ³ñÛ³Ý Ù»ç
Ïáñ³Í ѳñ¨³Ýë,- å»ïù ¿ ¨ ß³ï: ØdzÛÝ Ã» ·ñí³Í ÉÇÝ»Ý ãáñ ÃÕûñÇ íñ³, û ã¿, ÙÇ ùÇã ËáÝ³í »Õ³Ý, Í˳˻չ ÏÉÇÝ»Ýù ï³Ý Ù»ç…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»±ïù ¿ ù»½, - ѳñóñ»óÇ ³íïáµáõëÇ
í³ñáñ¹ÇÝ, »ñµ »ñϳñ ųٻñ ëå³ë»Éáõó Ñ»ïá, ×éÝã³Éáí
ѳÛïÝí»ó ÙÇ µ³½Ù³ã³ñã³ñ Ù»ù»Ý³ ¨ »ë ÙÇ Ï»ñå ËóÏí»óÇ
³é³çÇÝ ¹éÝÇó` ÙÇ ËáõÙµ ÑÕÇ Ï³Ý³Ýó, ÷³Ëëï³Ï³ÝÝ»ñÇ ¨
ÙÇ ·ñå³Ý³Ñ³ïÇ Ñ»ï, áñÇ Ùé³ÛÉ ï»ëùÇó »ñ¨áõÙ ¿ñ, áñ
ù³Õó³Í ¿ ùÝ»Éáõ ݳ¨ ³Ûë ·Çß»ñ…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛá±õÝ,- Ùïù»ñÇ Ù»ç ÁÝϳí í³ñáñ¹Á` ÙÇ
Ó»éùáí Õ»ÏÁ µéݳÍ, ÙÛáõëáí` ùáñ»Éáí ·ÉáõËÁ,- å»ïù ¿, »Ã»
ÙdzÛÝ ·ñí³Í ¿ ¹áɳñÇ Ï³Ù ·áÝ» »íñáÛÇ íñ³…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»±ïù ¿ Ó»½,- ·áé³óÇ ³åñ³Ýù³-
ÑáõÙù³ÛÇÝ µáñë³ÛáõÙ, áõñ ѳ׻ÉÇ ³ÕÙáõÏ ¿ñ ¨ ·áñͳñ³ñ
ÙÃÝáÉáñïáõÙ ËéÝí³Í ¿ÇÝ µÇ½Ý»ëÙ»ÝÝ»ñÁ Ù»ñ ÝáñûñÛ³:
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛá±õÝ,- ѳñóñ»ó Ýñ³ÝóÇó Ù»ÏÁ` ÙÇ å³Ñ
¹³¹³ñ»óÝ»Éáí ³ß˳ï³ÝùÁ, - Ý³Û³Í Ã» ÇÝã éáõÉáÝÝ»ñáí ¨
Ý³Û³Í Ã» ï»Õ³÷áËÙ³Ý Í³Ëù»ñÝ áõÙ íñ³…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»ïù ¿ Ó»½,- ϳÝã»óÇ å³éɳٻÝïáõÙ`
ÇÝã-áñ ÙÇ Ñݳñùáí ѳÛïÝí»Éáí ³ÙµÇáÝÇ íñ³:
ä»ïù ¿,- ³ÝÙÇç³å»ë ³ñÓ³·³Ýù»ó ݳ˳·³ÑáÕÁ, - ѳÛïÝÇ ¿
µáÉáñÇÝ ¨ ÝáõÛÝÇëÏ Áݹ¹ÇÙ³¹Çñ Ïáõë³ÏóáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ, áñ
åá»½Ç³Ý ûÅïí³Í ¿ ç»ñÙ³óÝ»Éáõ ѳïÏáõÃÛ³Ùµ, ѻ勉µ³ñ,
³ÛÝ ÏÙïóÝ»Ýù §ÒÙ»é¦ µ³ñ»·áñÍ³Ï³Ý Íñ³·ñÇ Ù»ç ¨ ÓñÇ
ϵ³Å³Ý»Ýù ³ñí³ñӳݳÛÇÝ Ã³Õ³Ù³ë»ñÇ, ÇÝãå»ë ݳ¨`
³Õ»ïÇ ·áïáõ µÝ³ÏãáõÃÛ³ÝÁ:
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»±ïù ¿ ù»½,- ѳñóñ»óÇ ½ÇÝíáñ³Ï³ÝÇÝ,
áñÁ ѳïáõ ù³ÛÉ»ñáí ³ÝóÝáõÙ ¿ñ ȳ âÇÝ – ȳ سÝß
Ù³ñ¹³ëÇñ³Ï³Ý ÙÇç³Ýóùáí` Ïñ³Ï»Éáí ³ç áõ Ó³Ë:
ä»ïù ¿ ¨ ßï³å…: ¶»ñ³¹³ë»ÉÇ ¿ µ³ñ³Ï ÃÕÃÇ íñ³ ¨
ÃáõÃáõÝÇ Ñ»ï ÙdzëÇÝ, ³Ûɳå»ë ѳϳé³Ïáñ¹Á ãÇ Ñ³ëϳݳ, áñ
ѳϳٳñïáõÃÛáõÝÁ ѳñϳíáñ ¿ ÉáõÍ»É ÙdzÛÝ Ë³Õ³Õ
׳ݳå³ñÑáí…
´³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ å»±ïù ¿ ù»½,- Ç í»ñçá ѳñóñ»óÇ
ÏáõÛñ Ùáõñ³óϳÝÇÝ, áñÁ Ù»ïñáÛÇ ëïí»ñáï ÙáõïùÇ ³éç¨ Ýëï³Í,
×å×å³óáÕ ³ãù»ñÁ ѳé»É ¿ñ Éáõë³íáñ ³å³·³ÛÇÝ, ÇëÏ
ÃÙµÉÇÏ Ó»éùÁ, áñ Ù»ÏÝ»É ¿ñ ÇÝÓ, ³ÝÙÇç³å»ë »ï ù³ß»ó
§µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõݦ µ³éÁ Éë»ÉáõÝ å»ë ¨ Ååï³ó, ÇÝãå»ë
ÙdzÛÝ Ñ³ñ³½³ïÝ ¿ Ååïáõ٠ѳñ³½³ïÇÝ…
  
ö²ðƼ, ¾ÈÆ ö²ðƼ…

лñÃ³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ûñ ¿ñ ¹Á ¶áÉÇ û¹³Ï³Û³ÝáõÙ:
Æñ³Ï³Ý³ó»É ¿ñ µ³Ý³ëï»ÕÍÇ »ñ³½³ÝùÁ, ¨ ݳ ×ÙñÃí³Í
׳ÙåñáõÏÝ»ñÝ áõÕ»ë³ÛÉÇÝ µ»éݳÍ, Ë»É³Ñ»Õ ëáõñáõÙ ¿ñ
íÇÃ˳ñÇ ßÇÝáõÃÛ³Ý Ù³ùñ³Ù³ùáõñ ÙÇç³ÝóùÝ»ñáí`
óÝÍáõÃÛáõÝÇó ëñï³å³ï³é` áõñ áñ ¿ Ýí³·³ËáõÙµÁ ÏÃݹ³,
»ñÏÇÝù Ïëáõñ³Ý ÑñÃÇéÝ»ñ µ³½Ù»ñ³Ý·, ¨ ÷³ñǽóÇ
í³ñáñ¹Ý»ñÁ ѳÙÁݹѳÝáõñ ·áñͳ¹áõÉ ÏѳÛï³ñ³ñ»Ý-
ï»ëÝ»Éáí ³Ý׳ݳã»ÉÇáñ»Ý ëÙù³Í µ³Ý³ëï»ÕÍÇÝ` ûñëÝí³Í
¨ ë³ñë³÷»ÉÇ ÝÇѳñ³Í…: ²Ù»Ý ÇÝã ×Çßï ³ÛÝå»ë »Õ³í,
ÇÝãå»ë ׳ϳﳷÇñÝ ¿ñ ݳ˳ï»ë»É: ¶ñÇ·áñ äÉïÛ³ÝÝ ¿
»ÉÝáõÙ ùá ¹»Ù Ååï³¹»Ù áõ ·ñϳµ³ó, ¨ Ññ³Å»ßï ï³Éáí
гٳÙçÛ³ÝÇÝ, áñÁ íÇÃ˳ñÇ ÷³÷³ËÁ ·ÉËÇÝ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ñ
ÁÝÏ»ñí³ñáõÃÛ³Ý ·³Õ³÷³ñÝ»ñÁ ï³ñ³Í»É ¹»é¨ë ºñ¨³ÝÇó,
¨ ³ÛÅÙ ¿É` ¹Á ¶áÉÇ û¹³Ï³Û³ÝÇ Ñá·Ý³µ»Ï áõÕ¨áñÝ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ, - ¹áõ, ѳÛáó Ýáñ³ÝÏ³Ë å»ïáõÃÛ³Ý ÁÝã³½áõñÏ
ÙÇ ù³Õ³ù³óÇ, ßñç³÷³ÏáõÙÇó í»ñç³å»ë ³½³ï³·ñí³Í,
˳í³ñÇ í³ñÅí³Í ³ãù»ñ¹ ×å×å³óÝ»Éáí, Ý»ïíáõÙ »ë
ö³ñÇ½Ç ÉáõÛë»ñÇ Ù»ç, ÇÝãå»ë Ù³ÝÏáõÃ۳ݹ ï³ñÇÝ»ñÇÝ
²ËáõñÛ³ÝÇ ½áí áõ Ù³ùáõñ çáõñÝ ¿Çñ Ý»ïíáõÙ, Ñ»éáõ, ¹³Å³Ý
áõ ÷áßáï ¶ÛáõÙñÇÇó í³½ùáí, Ѩ³ëå³é, ׳ݳå³ñÑÇÝ
³Ýѳٵ»ñ ѳݻÉáí, ¹»ëáõ¹»Ý ßåñï»Éáí ßáñ»ñ¹ ÑÇÝ, µ³Ûó
ËݳÙùáí ѳñ¹³ñí³Í: ²Ù»Ý ÇÝã ×Çßï ³ÛÝå»ë »Õ³í, ÇÝãå»ë
׳ϳﳷÇñÝ ¿ñ ݳ˳ï»ë»É, ÐÛáõ·á, ´³É½³Ï, ¸³ÉÇ, äÇϳëá
¨ ²åáÉÇÝ»ñ` Ñáíѳñ³Ó¨ ÉáõÛë»ñáí åë³Ïí³Í…:
ºí ¶ñÇ·áñÝ ³ÝÙÇç³å»ë ½·áõß³óñ»ó` ½·áÝ ù³ÛÉ»É ö³ñǽÇ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý ÷áÕáóÝ»ñáí, ß»Ýù»ñÇó Ñ»éáõ ÙݳÉ, áñáíÑ»ï¨
ÙÇ Ýáñ ë»ñáõݹ ¿ ѳÛïÝí»É å³ñ³ñï áõ ѳëï³Ù³ñÙÇÝ ³Õ³íÝÇÝ»ñÇ, áñáÝù ÍñïáõÙ »Ý µáÉáñÇ íñ³, ãݳۻÉáí, û
¹áõ ³ÝÏ³Ë Ñ³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ù³Õ³ù³óÇ »ë, ÑÇÙÝ»ñ·
áõÝ»ë áõ ½ÇݳÝ߳݅: ÌñïáõÙ »Ý ³é³Ýó ݳ˳½·áõß³óÙ³Ý,
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï áõ ×ß·ñÇï Ý߳ݳéáõÃÛ³Ùµ, ·ñ³¹Ç ѳٳ½³ñÏÇ
ÝÙ³Ý ³Ñ³ñÏáõ ¨ ÑÕÇ` ³Õï»ÕÇ Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñáí, ½Ç ³Ýëáíáñ
ͳÝñ³ù³ß áõ Ù»ÍÕÇ »Ý Í»ñï-³Ï³ÝÝ»ñÁ Ýñ³Ýó, ¨ ³Ýå³ñÏ»ßï
Ëáßáñ ¿ ïñ³Ù³ã³÷Á Ýñ³Ýó §Ññ³ÝáÃÝ»ñǦ…: ºí ÁݹѳÝñ³å»ë,
³ë³ó ¶ñÇ·áñÁ, ѳñϳíáñ ¿ ½·áõÛß ÉÇÝ»É Ý³¨ ³ñí³ñÓ³ÝÝ»ñáõÙ,
ѳïϳå»ë ³ÃÇáõ٠ѳÝñ³Ñéã³Ï, ³ãù¹ ûù»óÇñ ÙÇ å³Ñ`
³Ù»Ý³ËáñáõÝÏ ·ñå³ÝÇó¹ ³Ý·³Ù ϳÝÑ»ï³Ý³ ýñ³ÝϹ
í»ñçÇÝ ¨ ÝáõÛÝÇëÏ ³é³ï³×áË ö³ñǽáõÙ, ëÇñ»ÉÇë, ¹áõ
¹³ñÓÛ³É ÏÙݳë ùá 200 ·ñ³Ù ѳ󳵳ÅÝÇ ÑáõÛëÇÝ…
ºí ÁݹѳÝñ³å»ë, ³ë³ó ¶ñÇ·áñÁ…µ³Ûó Ýñ³ Ó³ÛÝÁ
Ëɳó³í, áñáíÑ»ï¨ »Õ³í ×Çßï ³ÛÝå»ë, ÇÝãå»ë
׳ϳﳷÇñÝ ¿ñ ݳ˳ï»ë»É, áñáíÑ»ï¨ Ãݹ³ó
Ýí³·³ËáõÙµÁ, ÇÝã- áñ ÙÇ ÷áÕáóÇó ѳÛïÝí³Í, ¨ ½³ñÙ³ÝùÇó
ãéí³Í ³ãù»ñáí ï»ë³ñ` ³éç¨Çó ³éáõÛ· ß³ñÅáõÙÝ»ñáí,
ѳٳã³÷ Ý»ï»Éáí áïÝ»ñÁ, ù³ÛÉáõÙ ¿ÇÝ ÐÛáõ·áÝ, ´³É½³ÏÁ,
¸³ÉÇÝ, äÇϳëáÝ, ²åáÉÇÝ»ñÁ ¨ ¿ÉÇ ÙÇ ù³ÝÇëÁ` Ù³ñ½³Ï³Ý
ÏáÏÇÏ Ñ³Ù³½·»ëïÝ»ñáí…: ºí ³å³ å³ÛûóÇÝ ÑñÃÇéÝ»ñÁ
¨ »ñÏÇÝùÁ áÕáÕí»ó µ³½Ù»ñ³Ý· ÉáõÛë»ñÇ óáÉùáí, ¨ Ñ»Ýó
ÙdzÛÝ ³Û¹ å³ÑÇÝ ÷³ñǽóÇ í³ñáñ¹Ý»ñÝ Áݹѳï»óÇÝ
ѳÙÁݹѳÝáõñ ·áñͳ¹áõÉÁ` ³Ù»Ý ÇÝãÇó
                                                      Ó³ÝÓñ³ó³Í áõ Ñá·Ý³Í… 

ä²îºð²¼ØÆò  ʲԲÔàõÂÚàõÜ

سݹ³ñ ÷áÕáó: γñ×, ÇÝãå»ë Ïñ³Ïáó,
¨ ÏïñáõÏ, ÇÝãå»ë ³½·³ÝáõÝÁ ¶ñÇ·áñÇ:
Ò»ÕݳѳñÏáõÙ Ù»çùÇ íñ³ å³éϳÍ
å³ñ½ ï»ëÝáõÙ »Ù »ñÏÇÝùÁ ö³ñǽÇ`
ï³ÝÇùÇ µ³óí³Í å³ïáõѳÝÇó:
¶ñ»Ã» ùëí»Éáí ÏïáõñÇÝ ÙÇ ù³ÝÇ
Ññ»ßï³Ï ³Ýó³í` Ëáë»Éáí ýñ³Ýë»ñ»Ý,
»ñ¨Ç íÇ×áõÙ ¿ÇÝ…¸Åí³ñ û, ÇÝãá±õ åÇïÇ
Ññ»ßï³ÏÝ»ñÁ íÇ×»Ý, ûÏáõ½ ýñ³ÝëdzóÇ…
àëïÇÏ³Ý³Ï³Ý Ù»ù»Ý³Ý ëáõñ³ó, í³Û»Éáí
ë³ëïÇÏ áõ ã³ñ³·áõß³Ï, Ñ»ïá §Þï³å
û·ÝáõÃ۳ݦ Ù»ù»Ý³Ý áÕµ³Éáí ï³ñ³í
ÇÝã-áñ ÙÇ ÑÇí³Ý¹ ýñ³Ýëdzóáõ` áõñ»ÙÝ,
ö³ñǽáõÙ ¿É »Ý ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ…: лïá
ÉéáõÃÛáõÝ, áñÇó, ³í³Õ, í³Õáõó »Ù »ï
í³ñÅí»É: лïá ÉéáõÃÛáõÝ: سñÙÇÝë ãÇ
ѳßïíáõ٠˳ճÕáõÃÛ³Ý Ñ»ï ¨
³ÝÏáÕÝáõë Ù»ç »ñϳñ ßáõéáõÙáõé ·³Éáõó
Ñ»ïá, Ñá·áó ѳݻÉáí ë»ÕÙáõÙ »Ù
Ù³·ÝÇïáýáÝÇ Ïá׳ÏÁ` ÙdzóÝ»Éáí ³ÙáùÇã
Ó³Ûݳ·ñáõÃÛáõÝÁ, áñÝ Ñ»ïë ¿Ç í»ñóñ»É, ùÇã
Ñ»ïá ÏÑÝãÇ Ïñ³Ï³Ñ»ñÃÁ ÷ñϳñ³ñ, ¨ »ë,
å³ñáõñí»Éáí å³ÛÃÛáõÝÝ»ñÇ áõ ÃݹÛáõÝÝ»ñÇ
ѳñ³½³ï ³ÕÙáõÏáí` ùÇã-ùÇã Ïëáõ½í»Ù ùÝÇ
Ù»ç, ¨ Ïùݻ٠í»ñçݳϳݳå»ë, »ñµ ÏÃݹ³
»½ñ³÷³ÏÇã Ïñ³ÏáóÁ` ϳñ×, ÇÝãå»ë
÷áÕáóÁ سݹ³ñ, ¨ ÏïñáõÏ, ÇÝãå»ë
³½·³ÝáõÝÁ ¶ñÇ·áñÇ:

вðò²øÜÜàõÂÚàõÜ

àã ӳ˻ñÇ óáõó³ÏáõÙ Ï·ïÝ»ù ³ÝáõÝë,
áã ¿É` ³ç»ñÇ:
àã ³Ûë ³ß˳ñÑáõÙ ÏѳݹÇå»ù ÇÝÓ,
ÇëÏ ³ÛÝ ³ß˳ñÑáõÙ` ³é³í»É ¨ë:
¸³Ý¹³Õ ÍáñáõÙ ¿ ê»Ý³ ·»ïÝ, ³Ñ³,
ݳÛáõÙ »Ù Ýñ³ çñ»ñÇ Ù»ç ¨…ã»Ù
·ïÝáõÙ ¹»Ùùë: ¸³Ý¹³Õ ËáëáõÙ ¿
ê»Ý³ ·»ïÝ, ³Ñ³, ¨ áã ÙÇ µ³éÁ
ã»Ù ѳëϳÝáõÙ »ë: Æ՜Ýã ûè,
ÇÝã Ñ»ßï »Õ³í ³ÝóáõÙÁ –
ãϳ٠³Ûɨë:

²ÚòºÈàõÂÚàõÜ Ð²Ü¶àõòÚ²ÈÆÜ úìºð-êÚàõð-àõ²¼, ºð´                                                            
       ¼àõȲÈÆ îð²Ø²¸ðàõÂÚàõÜÀ Þ²î  ´²ðÒð ¾ð ºì
        Þðæ²Î²  ¸²ÞîºðàõØ  ´²¼Ø²ÂÆì ²¶è²ìܺð
                 ¾ÆÜ Ð²ì²øìºÈ вܸÆê²ìàð ̺êÆÜ
                              زêܲÎòºÈàõ вزð

ì³Ý ¶á·Á, ³Ñ³, »Õµ³ÛñÁ ÏáÕùÇÝ`
»ñÏáõ ѳñ³½³ï å³éÏ³Í ÏáÕù-ÏáÕùÇ,
³Ýßáõù ù³ñÇ ï³Ï:
ì³Ý ¶á·Á, ³Ñ³…: ÆëÏ ù³ñÇ íñ³
ÍÝÝ¹Û³Ý ÃÇíÝ ¿, ·ÍÇÏ` Ù³Ñí³ÝÁ,
¨ áõñÇß áãÇÝã:

ØïáíÇ ÇÝãù³Ý »ñϳñ »Ù Ëáë»É
»ë ³Ûë Ù³ñ¹áõ Ñ»ï:
ºÏ³ ¨ ï»ë³:
Ø»é»É ¿ í³Õáõó:

îÊàõð  Èàõðºð  ö²ðƼÆò

²Ýëáíáñ óñï»ñ »Ý ö³ñǽáõÙ: ì»ó Ù³ñ¹ ¿ ë³é»É
÷áÕáóáõÙ: ØÛáõëÝ»ñÁ ûè ѳ½áõÙ »Ý:
ÈáõíñáõÙ Øáݳ Èǽ³ÛÇ ¹»ÙùÇó
ë³Ñ»É ¿ ÅåÇïÁ ë³é³Í ¨ ÁÝÏ»É
ѳï³ÏÇÝ ÷ßáõñ-÷ßáõñ ¿ »Õ»É:
ºí ÙÇ ³Ûó»Éáõ ¿ áõ߳ó÷í»É
ÈáõíñáõÙ Ñ»Ýó ÝáõÛÝ ³Û¹ å³ÑÇÝ` ï»ëÝ»Éáí
ë³ñÏáý³·Ç Ù»ç ÷³ñ³íáÝÇÝ å³éϳÍ,
íÇÃ˳ñÇ ùáõñùÁ ѳ·ÇÝ`
§¶ñ³Ï³Ý ûñæ ϳñ¹³ÉÇë:

êàìàð²Î²Ü úð ²ìÆÜÚàÜàõØ

²ñÃÝ³Ý³É ²íÇÝÛáÝáõÙ, ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ¹ÕÛ³ÏÇ Ù»ç, ùݳï,
áñáí»ï¨ ÏáÕùÇ ë»ÝÛ³ÏáõÙ ³ÙµáÕç ·Çß»ñ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ
ÇÝã-áñ µ³Ý ¿ÇÝ ËáëáõÙ áõñí³Ï³ÝÝ»ñÁ` ³ÝͳÝáÃ, µ³Ûó
·»Õ»óÇÏ É»½íáí, áñÁ Ñ»é³íáñ ݳËÝÇÝ ¿ñ »ñ¨Ç ýñ³Ýë»ñ»ÝÇ:
øݳï, áñáíÑ»ï¨ ¹áõ ÇÝù¹ ¿É ÇÝã-áñ µ³Ý ¿Çñ ËáëáõÙ ÇÝù¹
ù»½ Ñ»ï, ÇÝã-áñ µ³Ý ¿Çñ ÇÝù¹ ù»½ ѳÙá½áõÙ ¨ ѳÙá½í»óÇñ
ÙdzÛÝ ³é³íáïÛ³Ý ÏáÕÙ ¨ ùÝ»óÇñ, »ñµ å³ïáõѳÝÇ ï³Ï
ÃéãáõÝÝ»ñÁ ëÏë»óÇÝ »ñ·»É µáÉáñáíÇÝ Ýáñ ýñ³Ýë»ñ»Ýáí, áñÁ
ßáÕßáÕáõÙ ¿ñ óñÙ ·áõÛÝ»ñÇ Ù»ç: êù³Ýã»ÉÇ ¿, »ñµ µ³óáõÙ »ë
³ãù»ñ¹ ²íÇÝÛáÝáõÙ, ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ¹ÕÛ³ÏÇ Ù»ç, áñÁ
µ»ñÝ»µ»ñ³Ý Éóí³Í ¿ ÑÇÝ ·ñù»ñáí, ³ñͳóϳÉ
Ù³·³Õ³ÃÝ»ñáí, ˳Ùñ³Í ëáõë»ñÝ»ñáí, ˳ճÉÇùÝ»ñáí
ÑݳٻÝÇ, áñáÝó ï»Õ³ß³ñÅ»Éáõ ѳٳñ å»ïù ¿ ³éÝí³½Ý
ͳÝñ³Ù³ñïÇÏ ÉÇÝ»É` ³ÛÝ ¿É ɳí Ù³ñ½³Ó¨Ç Ù»ç…íÇÃ˳-
ñ³Ñ³ë³Ï å³Ñ³ñ³ÝÝ»ñáí, ˳ã»ñáí áõ ½³ñ¹»ñáí, ÇëÏ
ë»ÝÛ³ÏÇ áõÕÇÕ Ï»ÝïñáÝáõÙ` ÙÇ ³Ñé»ÉÇ, »ñϳóÏáõé
Ù³Ñ×³Ï³É ¿ñ ï³ñ³Íí³Í, áñÁ »Ã» µ³Ýç³ñ³Ýáó ÉÇÝ»ñ,
³å³, Ïϳñáճݳñ ÉÇáõÉÇ Ï»ñ³Ïñ»É ÇÙ µ³½Ù³¹³ñÛ³Ý áõ
µ³½Ù³ã³ñã³ñ ÅáÕáíñ¹ÇÝ, ÙÇÝã¹»é ³ÛÝ å³ñ½³å»ë
Ù³Ñ×³Ï³É ¿ñ, ã³÷³½³Ýó µ³ñÓñ áïÝ»ñáí, ¨ ³Û¹
Ù³Ñ׳ϳÉÇ Ù»ç 1993Ã. ÑáõÉÇëÛ³Ý ÙÇ ëù³Ýã»ÉÇ í³Õ
³é³íáï ³ñÃݳó»É áõ ÙáÉáñí»É ¿ñ ųٳݳϳÏÇó ÙÇ Ñ³Û
µ³Ý³ëï»ÕÍ, áñÁ Ù³Ñ׳ϳÉÇó ó³Í ÇçÝ»Éáõ ÑݳñÝ»ñ ¿ñ
áñáÝáõÙ` ³Ý¹Ý¹³Ëáñ µ³ñÓáõÝùÇó ë³ÑÙéϳͅ
²ñÃÝ³Ý³É ²íÇÝÛáÝáõÙ, ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ¹ÕÛ³ÏÇ Ù»ç, ³Û¹ á±ñ
Ñ»ùdzÃÝ ¿ Çñ³Ï³Ý³ó»É Ù³ÝÏáõÃ۳ݹ ûñ»ñÇÝ Ï³ñ¹³ó³Í,
³Û¹ á±ñ ÙÇ Ñ»ùdzÃÁ…: àõ ѳÝϳñÍ áõñí³Ï³ÝÝ»ñÁ
½í³ñà ×Çã áõ ³ÕÙáõÏáí ßñç³å³ïáõÙ »Ý ù»½, Ù³Ñ׳ϳÉÇó
·ÉáñáõÙ »Ý ó³Í…áõ Ýñ³Ýó Ñ»ï ·ÇñÏÁݹ˳éÝ Ã³í³ÉíáõÙ »ë
ѳï³ÏÇÝ` ùñùÇç áõ ³ñóáõÝù Çñ³ñ ˳éݳͅ

êàìàð²Î²Ü úðì²  Þ²ðàõܲÎàõÂÚàõÜÀ  ²ìÆÜÚàÜàõØ

ä³å»ñÇ å³É³ïÝ ³ÙµáÕçáõÃÛ³Ùµ Í»÷í³Í ¿ ´áï»ñáÛáí:
´áï»ñáÛáí »Ý Í»÷í³Í ²íÇÝÛáÝÇ Í³ÏáõÍáõÏ»ñÁ µáÉáñ,
´áï»ñáÝ ëñï³Ýó ÍÇͳÕáõÙ ¿ üñ³ÝëdzÛÇ íñ³, ÇëÏ
üñ³ÝëÇ³Ý ³ß˳ñÑÇ íñ³ ÍÇͳÕáõÙ ¿ í³Õáõó Ç í»ñ:
ÆëÏ »ë µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝ »Ù ϳñ¹áõ٠ѳۻñ»Ý, áñÁ
ýñ³Ýë»ñ»Ý »Ý óñ·Ù³ÝáõÙ ³ÝÙÇç³å»ë, ¨ ÙÇ å³é³í
ͳ÷³Ñ³ñáõÙ ¿ ˳ݹ³í³é ¨ Ùáï»ÝáõÙ áõ ë»ÕÙáõÙ ¿ ÇÝÓ
Çñ ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ÏñÍùÇÝ ¨ ÍáõéáõÙáõé ³Ý·É»ñ»Ýáí
µ³ó³ïñáõÙ ßÝã³ëå³é, áñ å³ñ½ ÑÇßáõÙ ¿, áñ ÇÝùÁ ÍÝí»É ¿
Æï³ÉdzÛáõÙ ¨ ãÝ³Û³Í ãÇ ·Ý³ó»É áã ÙÇ ï»Õ, ³ÛÝÇÝã ÑÇÙ³
³åñáõÙ ¿ üñ³ÝëdzÛáõÙ í³Õáõó Ç í»ñ… ì³Õáõó Ç í»ñ…
´³ñÓñ³ÝáõÙ »Ýù í»ñ, å³å»ñÇ å³É³ïÝ Ç í»ñ…
ºí í»ñç³å»ë ϳݷ ³é³Ýù ³Ù»Ý³í»ñáõÙ ßÝã³Ïïáõñ, ¨
Ñá·ÝáõÃÛáõÝÇó ß³Õí³Í Ù»ñ ³ãù»ñÇ ³éç¨ µ³óí»ó ÙÇ
ëù³Ýã»ÉÇ å³ïÏ»ñ…Ù»ñ áõÕ»Ïóáñ¹áõÑÇÝ` ýñ³ÝëáõÑÇ
ÙÇ Ýñµ³Ýϳï` µ³ñáÏÏá, ë³Ï³ÛÛÝ ³ñ¹Ç Ó¨³íáñٳٵ,
ßñçí»ó Ù»ñ ÏáÕÙÁ í»ñç³å»ë…¨ ³ÝÙÇç³å»ë, ëϽµáõÙ
ݳ˳ñ³ñÁ Ù»ñ ëÇñ³Ñ³ñí»ó Ýñ³Ý, áñå»ë å³ïíÇñ³Ïáõ-
ÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñ, ¨ ³å³ »ë`å³ïíÇñ³ÏáõÃÛ³Ý ÙdzÏ
ß³ñù³ÛÇÝ ³Ý¹³Ù áñå»ë…: ºí ÑÙ³Ûí³Í ·ÝáõÙ ¿ÇÝù Ýñ³
»ï¨Çó, áõß³¹Çñ ½ÝÝ»Éáí ÍáõéïÇÏ ùûñÁ å³å»ñÇ ¨ åáõ×áõñ
³ãù»ñÁ, áñ ½³ñÙ³Ýùáí Ñ»ï¨áõÙ ¿ÇÝ Ù»½…ÆëÏ »ë ¹³ñÓÛ³É
µ³Ý³ëï»ÕÍáõÃÛáõÝÝ»ñ »Ù ϳñ¹áõ٠ѳۻñ»Ý, áñáÝù ëÇñ³-
ÛÇÝÇ »Ý óñ·Ù³ÝíáõÙ ³ÝÙÇç³å»ë: ê³Ï³ÛÝ »Õ³í ³ÛÝ,
ÇÝãÁ åÇïÇ ÉÇÝ»ñ` ûñÝ ³í³ñïí»ó µáõéÝ Í³÷³Ñ³ñáõÃÛáõÝ-
Ý»ñáí…ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ÏñÍù»ñá텳ݷɻñ»Ýáí ÍáõéÝáõÙáõé…
¨ Çï³É»ñ»Ýáí ÑÙ³Ûí³Í í³Õáõó Ç í»ñ…: ºí Ù»Ýù ¹³éݳ-
ó³Í Ñ»é³ó³Ýù å³å»ñÇ å³É³ïÇó, µÝ³Ï³Ý³µ³ñ,
ݳ˳ñ³ñÝ ³é³í»É ¹³éݳó³Í, áñå»ë å³ïíÇñ³ÏáõÃÛ³Ý
ջϳí³ñ, ¨ ³å³ »ë` å³ïíÇñ³ÏáõÃÛ³Ý ÙÇ³Ï ß³ñù³ÛÇÝ
³Ý¹³ÙÁ áñå»ë…: ¶ÝáõÙ ¿ÇÝù ¹³éݳó³Í…: ÆëÏ ãáñë¹ÇÝ
ÍÇÍ³Õ ¿ñ áõ ùñùÇç, µáõáÃáõÙ ¿ÇÝ Çñ³ñ áõ ËݹÙݹáõÙ, áí`
óùáõÝ, áí` µ³ó³Ñ³Ûï…;
²Ûë DZÝã ³ÕÙáõÏ ¿,-ѳñóñ»ó ݳ˳ñ³ñÁ í»ñç³å»ë:
лã, - ³ë³óÇ, Ó»éùë ó÷³Ñ³ñ»Éáí, - ¹», ´áï»ñáÝ ¿
ÍÇͳÕáõÙ üñ³ÝëdzÛÇ íñ³…
ÆëÏ üñ³ÝëÇ³Ý Ç±Ýã, - ѳñóñ»ó ݳ˳ñ³ñÁ Ñ»ï³ùñùñí³Í:
ÆëÏ üñ³Ýëdz±Ý, Ñ»ã, - ³ë³óÇ, - ÇëÏ üñ³ÝëÇ³Ý ³ß˳ñÑÇ
íñ³ ÍÇͳÕáõÙ ¿ í³Õáõó Ç í»ñ…

Ö²Øö² ÀÜÎܺÈàõò ²è²æ

ÌÝí»É »ë ܳíóí³éÇ Ñ³Ù³ëï»ÕáõÃÛ³Ý ï³Ï,- ³ë³ó
·ÝãáõÑÇÝ, ½ÝÝ»Éáí, ³í»ÉÇ ×Çßï` Ñáïáï»Éáí Ó»éݳ÷Çë
·Í»ñÁ ׳ϳﳷñ³Ï³Ý: ÌÝí»É »Ù í³Õáõó, ïËñáõÃÛ³Ùµ
ÑÇß»óÇ »ë, ݳۻÉáí óñïÇó ׳ù×ù³Í Ó»éù»ñÇë ¨ ³÷»ñÇë
ݳۻÉáí, áõñ ݳíÃÝ áõ ëáÉÛ³ñ³ÛáõÕÁ í³Õáõó ͳÍÏ»É áõ
Ë×áÕ»É »Ý áõÕÇÝ»ñë ³Ýó³Í áõ ·³ÉÇù:
ÆÝÓ ³Ûë íÇ׳ÏáõÙ ¨ ³Ûë áÕµ³ÉÇ ï»ëùáí
á±í ÏÃáÕÝÇ ä³éݳë` ݳíÃÇ µÇ¹áÝáí, ѳóÇ ÏïñáÝáí
áõ íÇÃ˳ñÇ ×³ÙåñáõÏáí, áñÇ Ù»ç Áݹ³Ù»ÝÁ
ÙÇ ù³ÝÇ ·Çñù ϳ, ÇëÏ Ùݳó³ÍÁ ï³ù ßáñ»ñ »Ý,
µñ¹Û³ ·áõÉå³Ý»ñ ¨ ѳëó»Ý»ñ, áñ ÷áÕáóáõÙ ÙݳÉáõ
¹»åùáõÙ` ѳÛïÝí»Ù Ýñ³Ýó ¹é³Ý ß»ÙÇÝ, ¨ DZÝã Çٳݳë,
Ù»Ï ¿É ï»ë³ñ ËÕ׳ѳñí»Ý…: Øáé³ó³ ³Í»ÉÇë
í»ñóÝ»É, áñáí Áݹ³Ù»ÝÁ  20 ³Ý·³Ù »Ù ë³÷ñí»É, ¨
³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ` û׳éÁ…:ƱÝã ÇٳݳÙ, DZÝã ѳë³ñ³Ï³ñ· ¿
ä³éݳëáõÙ, ¨, ÁݹѳÝñ³å»ë, DZÝã ϳñ·»ñ »Ý`
Éí³óù³ïÝ»ñ áõ í³ñë³íÇñ³ÝáóÝ»ñ ϳ±Ý, û± ³Ù»Ý ÇÝã
ÇÝùÝ»ñë »Ýù ³Ý»Éáõ…:
ÌÝí»É »ë ܳíóí³éÇ Ñ³Ù³ëï»ÕáõÃÛ³Ý ï³Ï, - ÏñÏÝ»ó
·ÝãáõÑÇÝ, - ³Û¹ Ù»ÏÝ Ñ³ëï³ï ·Çï»Ù, ÇëÏ Ã» »±ñµ »ë í»ñçÇÝ
³Ý·³Ù Ïáõßï ÷áñáí ѳó Ï»ñ»É, ³Û¹ Ù»ÏÝ ³ñ¹»Ý ·Çï» ÙdzÛÝ
²ëïí³Í…

êÆð²ÚÆÜ ´²Ü²êîºÔÌàõÂÚàõÜ` ¶ðì²Ì ²Üä²îºÐ
IJزܲÎܺðàõØ

¸áõ ³ñ¹»Ý í³Õáõó ãÏ³ë – Ç՜Ýã ï³ñûñÇÝ³Ï ½áõ·³¹ÇåáõÃÛáõÝ,
㿱 áñ ÇÝùë ¿É í³Õáõó ãϳÙ: Ü»ñÇñ, ëÇñ»ÉÇë, áñ ÝáñÇó
¹³éݳóÝáõÙ »Ù ùá Ñá·ÇÝ, µ³Ûó ³ñ¹»Ý ã»Ù ÑÇßáõÙ, û ¹áõ »ñµ,
ÇëÏ »ë í»ñçÇÝ ³Ý·³Ù ½áÑí»óÇ »ñÏñ³ß³ñÅÇ Å³Ù³Ý³Ï, Ñ»Ýó
³é³çÇÝ óÝóáõÙÇó Ñ»ïá: ºí »ñµ ·Ý¹³ÏÁ Ëáó»ó ÇÝÓ ÇÝã-áñ
ó»Ë³ÏáÉáÉ Ëñ³Ù³ïáõÙ - ¹áõ ³ñ¹»Ý ß³ï í³Õáõó ãϳÛÇñ:
àõ û¨ ¹»é¨ë ï³ëݳÙÛ³ÏÝ»ñ ³é³ç Ãáõñù³Ï³Ý ۳óճÝÁ
»ñÏáõ Ï»ë ¿ñ ³ñ»É ÇÙ ëÇñïÁ, áñÇ ÙÇ Ï»ëÁ ÅáÕáíñ¹Ç ó³íáí ¿ñ
ï³é³åáõÙ, ÇëÏ ÙÛáõëÁ Éóí³Í ¿ñ ùá ëÇñáí, µ³Ûó ³Ù»Ý³¹³Å³ÝÁ
»ñ¨Ç 37 ÃÇíÝ ¿ñ, »ñµ »ë Ññ³Å»ßï ïí»óÇ ù»½` ãϳñáճݳÉáí
Ý³Û»É ùá ³ãù»ñÇÝ, áñáíÑ»ï¨ Ñ³çáñ¹ ûñÝ ÇÝÓ ·Ý¹³Ï³Ñ³ñ»Éáõ ¿ÇÝ, áñå»ë ÅáÕáíñ¹Ç ÃßݳÙáõ: ´³Ûó, ë»ñ ÇÙ, ѳí³ï³,
³Ù»Ý³Í³ÝñÁ ù³ÕóÇó Ù»éÝ»ÉÝ ¿, å³ï»ñ³½ÙÇó Ñ»ïá,
ÑÇßá±õÙ »ë, í³½áõÙ ¿ÇÝù ë³ÛÉ»ñÇ »ï¨Çó, áñáÝù ùáõëå ¿ÇÝ
ï³ÝáõÙ, ¨ ë³Ûɳå³ÝÇ Ùïñ³ÏÇó áõß³ÏáñáõÛë Ù³ñÙÇÝë ×½Ùí»ó
»ï¨Çó »ÏáÕ ë³ÛÉÇ Í³Ýñ…ÃñÃáõñÝ»ñÇ ï³Ï ·»ñٳݳϳÝ
ï³ÝÏÇ…µ³Ûó áã, ¹³ ³í»ÉÇ ßáõï ¿ñ, »ñµ Ù»Ýù ѳݹÇå»óÇÝù
»ñÏñáñ¹ ³Ý·³Ù, ·»ï³÷ÇÝ, »ñµ ·»ïÁ ¹»é¨ë ÑáëáõÙ ¿ñ ¹»åÇ
Íáí, ×Çßï ³ÛÝå»ë, ÇÝãå»ë ù³ñ﻽ÇÝ ¿ Ýϳñí³Í` ϳåáõÛï,
ùá ßñç³½·»ëïÇó ³í»ÉÇ Ï³åáõÛï, û± ùá ßñç³½·»ëïÝ ¿ñ ³í»ÉÇ…
Ü»ñÇñ, ë»ñ ÇÙ, »ë ³ñ¹»Ý ˳éÝáõÙ »Ù ³Ù»Ý ÇÝã, Í»ñ³ó»É »Ù
ë³ñë³÷»ÉÇ, áõ »Ã», ²ëïí³Í ï³, ÙÇ ùÇã ¿É ß³ñáõݳÏíÇ
³Ûëå»ë, »ñ¨Ç ³Ûë ³Ý·³Ù, ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù, å³ïÏ»ñ³óÝá±õÙ »ë,
ÇÝÓ Ñ³çáÕíÇ Ù»éÝ»É µÝ³Ï³Ý Ù³Ñáí, û¨, ã·Çï»Ù, ¿É DZÝã
ÇÙ³ëï áõÝÇ ³åñ»ÉÁ ÑÇÙ³, »ñµ ¹áõ ³ñ¹»Ý í³Õáõó ãϳë,
ã·Çï»Ù, ¿É DZÝã ÇÙ³ëï áõÝÇ Ù»éÝ»ÉÁ ٳݳí³Ý¹,
»ñµ »ë ÇÝùë ¿É ãϳ٠í³Õáõó:

â¶ÆîºêºÆÜâ - 1

²Ñ³ »ë`³ãù»ñáí ³Ù»Ý³Ã³ËÍáïÁ,
ëñïáí` ³Ù»Ý³Ïáïñí³ÍÁ,
³Ù»Ý³µ³½Ù³ã³ñã³ñÁ ³·ñ»ëáñÝ»ñÇ Ù»ç –
³ñӳݳ·ñ»ó»ù ¶ÇÝ»ëÇ ·ñùáõÙ:
â»ù ·ïÝÇ Ù»Ï áõñÇß
³Ûëù³Ý ÷áùñÇÏ ÅáÕáíáõñ¹`
³Ûëù³Ý Ù»Í ·»ñ»½Ù³Ýáóáí,
³Ûëù³Ý Ù»Í ÅáÕáíáõñ¹`
&